Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Po 491/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę "X." sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych.
Pismem z dnia [...] marca 2013 r. strona skarżąca, reprezentowana przez adwokata, wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Jednocześnie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku spółka podała, że w chwili wejścia w życie ustawy o grach hazardowych znajdowała się w fazie rozwoju. W celu uruchomienia działalności zakupiła siedemdziesiąt sześć automatów do gier o niskich wygranych. W następstwie wejścia w życie ustawy o grach hazardowych oraz zwiększenia ryczałtowego podatku od gier z kwoty 180 euro do kwoty 2.000 zł, ilość automatów do gier o niskich wygranych, wykorzystywanych przy działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawczynię, musiała zostać ograniczona do trzydziestu sztuk. Pozostała część automatów, poza kilkoma wyjątkami, utraciła swoją przydatność.
W następstwie powyższego, w stosunku do 2011 r., koszty prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę wzrosły w stopniu nieproporcjonalnym do wzrostu osiąganych przez nią przychodów. Skarżąca wskazała, że ponoszenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego jest dla niej w znacznym stopniu utrudnione, gdyż nie posiada środków na opłacenie wpisu od skargi. Środki trwałe spółki to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnej sytuacji nie da się zbyć ani w Polsce, ani za granicą. Wnioskodawczyni oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...], zaś zysk za ostatni rok obrotowy według bilansu [...] zł. Spółka podała, że stan rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy prowadzonego w [...] wynosi [...] zł.
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2013 r. oddalił wniosek skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Na powyższe postanowienie strona skarżąca, wniosła sprzeciw, w którym zarzucono bezzasadne uznanie, że spółka dysponuje wolnymi środkami, które może przeznaczyć na uiszczenie wpisu w przedmiotowej sprawie oraz bezzasadne uznanie, że wartość środków trwałych wystarcza na przyjęcie, że może ona ponieść pełne koszty postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w skrócie: "P.p.s.a."), prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy mieć na względzie fakt, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania.
Nie można, stosując prawa pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia.
Z treści art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Należy w związku z tym zwrócić uwagę, iż zgodnie z tym przepisem podstawą do przyznania prawa pomocy jest wykazanie braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. A zatem ustawodawca nie wprowadza wymogu braku jakiegokolwiek majątku, ale warunek braku środków, gdyż tylko za pomocą środków pieniężnych ponoszone są koszty postępowania. Co więcej, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż osoba prawna obowiązana jest do wykazania nie tylko tego, że nie posiada niezbędnych środków, ale również tego, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (vide: postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 266/08; postanowienie NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt I GZ 62/08; postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12 – publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W realiach niniejszej sprawy należy stwierdzić, że sytuacja strony skarżącej nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie jej od części kosztów sądowych. Istotne w sprawie jest, że spółka, pomimo trudności finansowych, nadal prowadzi działalność gospodarczą; nie wykazała przy tym, aby zachwianiu uległa jej płynność finansowa, ani też nie składała wniosków o ogłoszenie upadłości. Z oświadczeń wnioskodawczyni wynika, że obraca środkami pieniężnymi, a ponadto spółka posiada własne aktywa trwałe. Wysokość kapitału zakładowego spółki, wartość jej środków trwałych oraz stan rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy uzasadniają wniosek, że strona jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania w sprawie. Spółka nie wykazała również w złożonym oświadczeniu, by jej płynność finansowa była zagrożona w następstwie poniesienia przez nią wpisu od skargi kasacyjnej.
W ocenie Sądu, przyznania prawa pomocy nie uzasadniają same zadeklarowane trudności finansowe spółki wywołane zwiększeniem obciążeń z tytułu podatku od gier, ani też fakt, iż obecnie spółka eksploatuje 39% automatów, które były w eksploatacji w latach ubiegłych – zwłaszcza, że pozostają one elementem nieodzownie związanym z kalkulacją prowadzenia działalności gospodarczej.
W konkluzji Sąd zważył, że wnioskodawczyni nie wykazała, by konieczność uiszczenia przez nią wpisu od skargi kasacyjnej odbiegała od innych ciężarów finansowych, jakie spółka ponosi w związku z prowadzoną przez nią działalnością. Jednocześnie skarżąca spółka nie wykazała, by podjęła jakikolwiek kroki w celu zdobycia funduszy na pokrycie wydatków związanych z niniejszym postępowaniem. Należy podkreślić, że ubieganie się przez stronę skarżącą o prawo pomocy nie może prowadzić do redystrybucji jej środków w kierunku wykonywania umów cywilnoprawnych bądź regulowania innych należności, kosztem opłat sądowych należnych względem Skarbu Państwa.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a., Sąd postanowił, jak w sentencji niniejszego orzeczenia.