Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez A. B. (dalej jako: skarżący lub strona) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej jako: SKO lub Kolegium) z dnia 24 kwietnia 2026 r., nr SKO.40.636.2026.ro, stwierdzające niedopuszczalność zażalenia.
Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach prawnych i faktycznych sprawy.
Pismem z 22 stycznia 2026 r. skarżący, jak wskazał, działając na podstawie art. 73 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691, ze zm.) – dalej jako K.p.a., zwrócił się do Prezydenta Miasta Opola (dalej: organ I instancji, Prezydent Miasta) o sporządzenie kopii wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach sprawy zakończonej decyzją nr [...] (łącznie ze zwrotkami) i przesłanie na jego adres nieuwierzytelnionych kopii. Zaznaczył przy tym, aby przesyłka sporządzona została w formie papierowej, zaś należność za dokonanie kopii uiszczona zostanie po otrzymaniu stosownej noty. Skarżący podkreślił, że ww. dokumenty są mu niezbędne do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji (k. 2 akt administracyjnych).
Odpowiadając na powyższy wniosek Prezydent Miasta, pismem datowanym na dzień 3 luty 2026 r., poinformował stronę, iż możliwym rozwiązaniem jest przesłanie na adres strony uwierzytelnionych kopii, o ile żądanie wydania kopii jest uzasadnione ważnym interesem strony. Wskazano przy tym, iż w przypadku żądania wydania wyłącznie kopii akt sprawy bez ich uwierzytelniania, organ powinien dokumenty takie stronie udostępnić i umożliwić sporządzanie z nich notatek i kopii, bez wzywania strony do wykazania ważnego interesu (k. 5 akt administracyjnych).
Prezydent Miasta podkreślił ponadto, iż strona miała zapewniony czynny udział w przedmiotowym postępowaniu, co w jego opinii przesądza o niemożności nałożenia na organ obowiązku sporządzania i wydawania nieuwierzytelnionych kopii całości akt sprawy i doręczenia ich stronie postępowania.
Mając na uwadze powyższe, organ I instancji wskazał, iż w przypadku podtrzymania przez stronę chęci uzyskania nieuwierzytelnionych kopii akt sprawy, konieczne będzie zgłoszenie się osobiste lub przez pełnomocnika w siedzibie organu, gdzie udostępnione zostaną żądane akta sprawy. Z kolei w przypadku chęci otrzymania wysyłki uwierzytelnionych akt sprawy w formie papierowej, strona winna uprzednio dokonać opłaty skarbowej za 110 stron (5 zł od każdej pełnej lub rozpoczętej strony dokumentu).
W reakcji na powyższe, skarżący w piśmie z 12 lutego 2026 r. (k. 10 akt administracyjnych), posiłkując się orzeczeniami sądów administracyjnych, podniósł, iż odmowa sporządzenia kserokopii dokumentów przez organ winna przybrać formę postanowienia, od którego przysługuje zażalenie. Zaakcentował tym samym, że odmowa z uwagi na wskazane przyczyny jest bezprawna. Skarżący ponowił również żądanie sporządzenia nieuwierzytelnionych kopii i przesłania ich na podany adres. Skarżący odnosząc się do określonej przez organ wysokości opłaty, zaznaczył, iż jest gotów wnieść opłatę skarbową w kwocie 110 zł, tj. "1 zł za 1 stronę".
Następnie pismem z 16 lutego 2026 r., (k. 12 akt administracyjnych), skarżący uznając – jak zaznaczył – wyżej przytoczone pismo organu I instancji z 3 lutego 2026 r. za postanowienie, wniósł na nie zażalenie.
Przy piśmie z 23 lutego 2026 r., przekazującym organowi odwoławczemu akta sprawy celem rozpatrzenia wniesionego środka odwoławczego, Prezydent Miasta wskazał, że pismem z 3 lutego 2026 r. nie odmówiono skarżącemu wydania żądanych dokumentów, lecz przedstawiono dostępne możliwości zrealizowania żądania skarżącego.
Z kolei postanowieniem z 17 marca 2026 r., nr UAB.6730.237.2024.AW, Prezydent Miasta odmówił skarżącemu sporządzenia i przesłania nieuwierzytelnionych kopii akt sprawy dotyczących postępowania prowadzonego za nr [...] (k. 23-26 akt administracyjnych).
Pismem z 17 marca 2026 r. skarżący odniósł się do pisma Prezydenta Miasta z 23 lutego 2026 r. przekazującego jego zażalenie z 16 lutego 2026 r., podając, że w piśmie z 12 lutego 2026 r. wskazał na orzeczenia WSA i NSA stwierdzające uprawnienia do żądania wykonania kserokopii dokumentów sprawy, jak i odniósł się do kosztów za wykonanie kopii nieuwierzytelnionych akt sprawy. W piśmie tym ocenił także organizację i funkcjonowanie "urzędników magistratu".
Rozpatrując wniesione zażalenie SKO, przytoczonym na wstępie postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2026 r., nr SKO.40.636.2026.ro, działając na podstawie art. 1 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2018 r. poz. 570) oraz art. 134 K.p.a. stwierdziło niedopuszczalność zażalenia.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że pismo Prezydenta Miasta z 3 lutego 2026 r. nie stanowi postanowienia. W jego ocenie stanowi ono jedynie informację o możliwości udostępnienia skarżącemu akt sprawy w postaci uwierzytelnionych kopii, o ile żądanie wydania kopii decyzji jest uzasadnione ważnym interesem strony. SKO zaznaczyło przy tym, że nie jest uprawnione do oceny, czy informacje zawarte w zaskarżonym piśmie są zgodne z prawdą.
Podkreśliło nadto Kolegium, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest jedynie stwierdzenie, że pismo to nie stanowi postanowienia. SKO podniosło, że kwestionowane przez stronę pismo odznacza się brakiem wystąpienia w nim elementu rozstrzygnięcia o odmowie udostępnienia akt sprawy. Wyjaśniło także Kolegium, że pismo to nie nakłada na stronę żadnych obowiązków, lecz wyłącznie informuje ją o przysługujących jej uprawnieniach procesowych.
SKO zwróciło również uwagę, że postanowieniem z 17 marca 2026 r. Prezydent orzekł w przedmiocie załatwienia wniosku skarżącego z 22 stycznia 2026 r., odmawiając sporządzenia i przesłania nieuwierzytelnionych kopii akt sprawy, co potwierdza, zdaniem Kolegium fakt, iż pismo z 3 lutego 2026 r. nie stanowiło postanowienia.
Podsumowując, SKO uznało, że powyższe okoliczności uzasadniają podjęcie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia na podstawie art. 134 K.p.a. Zaakcentowano, że postanowienie ma charakter materialnoprawny, stwierdzające, że z przyczyn procesowych nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie sprawy.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego skarżący, pismem z 14 maja 2026 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu ze skargą, w której kwestionowanemu postanowieniu zarzucił rażące naruszenie prawa, przez:
po pierwsze – odmowę wykonania kserokopii akt sprawy przez Prezydenta Miasta w formie pisma, a nie postanowienia, na które służy postanowienie, co stanowi naruszenie art. 61a K.p.a.;
po drugie – nieuzasadnioną odmowę wykonania kserokopii akt, co stanowi naruszenie art. 73 K.p.a.
Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżący w pierwszej kolejności wskazał, że organ pismem z 3 lutego 2026 r. odmówił mu wykonania żądanych kserokopii akt sprawy. W drugiej kolejności podkreślił, że Prezydent zignorował fakt, iż jest on osobą starszą z pewną dysfunkcją ruchu a osobiste stawiennictwo w siedzibie organu, aby samodzielnie skopiować akta sprawy stanowi dla niego wyzwanie. Skarżący na potwierdzenie zasadności swojego żądania przedstawił szereg judykatów sądów administracyjnych, aprobujących wyrażone w skardze stanowisko.
Odnosząc się do kwestii wysokości opłaty za wykonanie kserokopii, skarżący podniósł, że - z uwagi na brak stosownej uchwały, sugerując się przyjętymi rozwiązaniami w innych gminach - sam zaproponował wysokość należnej opłaty.
Kończąc przedstawianie motywów skargi skarżący podkreślił, iż nie otrzymał postanowienia Prezydenta Miasta Opola z 17 marca 2026 r., nr UAB.6730.237.2024.AW. Zdaniem skarżącego ww. postanowienie stanowi konwalidację pisma organu z 3 lutego 2026 r. i w ten sposób powinno zostać zakwalifikowane przez SKO.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
W ocenie Kolegium zarzuty skargi nie mają usprawiedliwionych podstaw i nie zasługują na uwzględnienie. Wskazano, że w zaskarżonym postanowieniu przedstawiono wyjaśnienie podstaw faktycznych i prawnych podjętego rozstrzygnięcia.
Pismem datowanym na 4 sierpnia 2026 r. (data wpływu do Sądu to 5 sierpnia 2026 r.), skarżący - przed rozpoznaniem sprawy - złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w całości.
Postanowieniem z 13 sierpnia 2026 r., sygn. akt I SA/Op 486/26, tut. Sąd odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku. W jego uzasadnieniu podkreślono, że wniosek skarżącego z 4 sierpnia 2026 r. o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przedmiotowej sprawie został złożony przed jego ogłoszeniem, a zwłaszcza przed jego wydaniem, nie może stanowić podstawy do sporządzenia uzasadnienia wyroku. Wskazano, że wniosek ten był przedwczesny i nie może odnieść zamierzonego skutku w niniejszej sprawie. W związku z czym, rozpatrując wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, który w przedmiotowej sprawie nie został wydany, Sąd uznał, że należało odmówić sporządzenia uzasadnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Rozważania natury prawnej należy poprzedzić wskazaniem, że na podstawie art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.) zwanej p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie to, zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na tej właśnie podstawie, w trybie uproszczonym, została rozpoznana skarga wniesiona w niniejszej sprawie na postanowienie wydane w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia.
W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji przedstawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania.
Oceniając zasadność skargi stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania sądowego, w ocenie składu orzekającego nie zasługiwała ona na uwzględnienie.
Sąd podkreśla, że przedmiotem rozpoznanej skargi jest przytoczone wyżej postanowienie Kolegium z dnia 24 kwietnia 2026 r., nr SKO.40.636.2026.ro, stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na pismo Prezydenta Miasta z 3 lutego 2026 r. skierowane do strony na jej wniosek z 22 stycznia 2026 r. o sporządzenie kopii wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach sprawy zakończonej decyzją nr [...] (łącznie ze zwrotkami) i przesłanie na jej adres nieuwierzytelnionych kopii.
W takim stanie sprawy poza granicami rozpoznania pozostaje ocena legalności postępowania organu pierwszej instancji w kwestii udostępnienia skarżącemu akt sprawy. Zaskarżone postanowienie organu odwoławczego nie odnosi się do meritum sprawy prowadzonej przez Prezydenta Miasta, a co za tym idzie również Sąd nie może formułować ocen i zaleceń innych niż tylko takie, które dotyczą zaskarżonego postanowienia SKO.
Oznacza to, że ocenie w tej sprawie zostanie poddana jedynie prawidłowość stanowiska Kolegium zakładającego, że powyższy dokument nie może być kwestionowany w toku kontroli instancyjnej, tzn. że nie można skutecznie zanegować jego poprawności poprzez wniesienie środka zaskarżenia w postaci zażalenia.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej kryteriów, kontrola legalności wykazała, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w jakimkolwiek stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a.
Zdaniem Sądu, postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, a podjęte rozstrzygnięcie odpowiada przepisom prawa. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów K.p.a. Na tej właśnie podstawie uznał, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Nie jest sporne, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 134 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Stan faktyczny, jak podniesiono wyżej, jest bezsporny, sporna pozostaje kwestia czy przy tak ustalonym stanie faktycznym organ odwoławczy dokonał prawidłowej subsumcji i wykładni zastosowanych w sprawie przepisów prawa stwierdzając niedopuszczalność zażalenia.
Tym samym wymaga zauważenia, że zgodnie z art. 141 § 1 K.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. W myśl stanowiącego podstawę prawną zaskarżonego postanowienia przepisu art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Przechodząc do meritum sprawy podnieść należy, że pierwszy etap postępowania zażaleniowego przed organem odwoławczym to etap badania formalnego. Czynności w nim podejmowane zmierzają do ustalenia zaistnienia przesłanek warunkujących merytoryczne rozpatrzenie zażalenia. Mając na uwadze treść art. 134 organ odwoławczy ocenia, czy zażalenie jest dopuszczalne, a także czy zażalenie zostało wniesione w ustawowym terminie. W sprawach tych wydawane jest postanowienie, które jest ostateczne.
W doktrynie wskazuje się, że zagadnienie niedopuszczalności złożonego środka zaskarżenia rozpatruje się zwykle wyróżniając jej przedmiotowe i podmiotowe przyczyny. Te pierwsze kojarzone są z brakiem przedmiotu zaskarżenia oraz wyłączenia przez przepisy prawa możliwości kwestionowania decyzji w administracyjnym toku instancji (tak B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., s. 706–708). Z sytuacją niedopuszczalności zażalenia, analogicznie jak odwołania, z tych powodów mamy do czynienia wówczas, gdy:
- 1) decyzja nie weszła do obrotu prawnego poprzez jej doręczenie lub ogłoszenie stronie w formie ustnej;
- 2) zaskarżony akt lub czynność organu administracji nie jest decyzją w rozumieniu Kodeksu;
- 3) wyczerpano już administracyjny tok instancji;
- 4) z mocy przepisu ustawowego wyłączono możliwość zaskarżenia decyzji w administracyjnym toku instancji, przewidując inny środek ochrony (np. wniesienie odwołania lub powództwa do sądu powszechnego bądź skargi do sądu administracyjnego, z pominięciem administracyjnego trybu weryfikacji zapadłego rozstrzygnięcia);
- 5) zaskarżono decyzję, w stosunku do której strona skutecznie zrzekła się prawa do wniesienia odwołania, przez co zyskała ona przymiot ostateczności i prawomocności.
Tym samym zasadniczą kwestią, którą należało wyjaśnić na gruncie niniejszego postępowania jest to, czy pismo Prezydenta Miasta z 3 lutego 2026 r. stanowi w istocie postanowienie, na które przysługuje zażalenie, jak uznaje strona skarżąca, czy wprost przeciwnie - jak uznają organy - jest to pismo informujące o możliwych opcjach udostępnienia stronie żądanych dokumentów na jej wniosek z 22 stycznia 2026 r., o sporządzenie kopii wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach sprawy zakończonej decyzją o nr [...].
Sąd w składzie orzekającym uznał za prawidłowe przyjęcie przez Kolegium, że pismo z 3 lutego 2026 r. nie ma waloru postanowienia załatwiającego procesową kwestię w toku postępowania w indywidualnej sprawie administracyjnej, a więc aktu, o którym mowa w art. 123 i nast. K.p.a. W piśmie tym Prezydent Miasta powołując się na art. 73 K.p.a., zawarł informację o warunkach, sposobie i trybie udostępnienia akt sprawy.
Wyjaśnić przy tym wypada, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którym utożsamia się skład orzekający w sprawie, utrwalona została zasada, że brak niektórych elementów w akcie nie pozbawia go charakteru decyzji, czy też postanowienia, jeżeli zawiera co najmniej oznaczenie organu, oznaczenie strony, rozstrzygnięcie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji. O uznaniu pisma za postanowienie przesądza bowiem jego treść, a nie forma, a warunkiem takiego uznania jest posiadanie przez akt minimum elementów (wyżej wymienionych) niezbędnych do zakwalifikowania danego aktu jako postanowienia (por. wyrok NSA z 22 września 1981 r., sygn. akt SA 791/81, ONSA 1981 r., zeszyt 2, poz. 91; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt I GSK 457/07, wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 2028/11).
Elementem koniecznym do uznania danego aktu organu za decyzję lub postanowienie jest rozstrzygnięcie (osnowa). Brak rozstrzygnięcia w treści decyzji, czy postanowienia pozbawia dane pismo charakteru postanowienia (decyzji). Bez rozstrzygnięcia nie ma postanowienia, czy decyzji i o ile można mówić o wydaniu postanowienia, czy decyzji bez uzasadnienia, o tyle nie można mówić o wydaniu postanowienia bez osnowy. Osnowa jest zasadniczym i najistotniejszym elementem decyzji administracyjnej, czy postanowienia. Wyraża rezultat stosowania normy prawa materialnego, czy procesowego w stosunku do konkretnej sytuacji, w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Treść rozstrzygnięcia jest równoznaczna z udzieleniem bądź nie stronie uprawnienia, albo o nałożonym na nią obowiązku. Treści rozstrzygnięcia nie można domniemywać.
W niniejszej sprawie, rację ma Kolegium, że nie została zatem spełniona przesłanka przedmiotowa dotycząca istnienia podstawy prawnej do wniesienia zażalenia. Podkreślenia wymaga, że zaskarżone przez stronę pismo nie tylko nie miało formy postanowienia, ale nie rozstrzygało o uprawnieniach strony i nie odmawiało jej udostępnienia wnioskowanych przez nią dokumentów. W treści pisma Prezydenta Miasta z 3 lutego 2026 r. Sąd nie dopatrzył się elementu rozstrzygnięcia (osnowy), pismo to, jak zasadnie uznało Kolegium i na co wskazał w piśmie z 23 lutego 2026 r. przekazującym zażalenie strony organ I instancji, miało jedynie charakter informacyjny, niejako organizacyjny. Pismo z 3 lutego 2026 r. zawierało, jak niemalże każda korespondencja organu kierowana do strony w reakcji na jej pismo, jedynie oznaczenie organu, od którego pochodzi, podpis osoby działającej w imieniu organu administracji, oznaczenie strony postępowania i datę wydania.
W piśmie tym, co wymaga podkreślenia, organ powołując się na art. 73 K.p.a. poinformował stronę, że:
po pierwsze – przesłanie dokumentacji na adres strony możliwe jest jedynie uwierzytelnionych kopii o ile żądanie wydania kopii decyzji jest uzasadnione ważnym interesem strony, po drugie – w sytuacji, w której strona żąda wyłącznie wydania kopii akt sprawy bez ich uwierzytelnienia organ powinien stronie takie dokumenty udostępnić i umożliwić sporządzenie z nich notatek i kopii, i tym samym nie wymaga się wykazania przez stronę ważnego interesu.
Jednocześnie w piśmie tym wskazano, że strona brała czynny udział w postępowaniu, więc nie można nakładać na organ obowiązku sporządzania i wydawania nieuwierzytelnionych kopii całości sprawy i doręczania ich stronie postępowania.
Ponadto – co ważne – zaznaczono w nim, że:
po pierwsze – "w przypadku podtrzymania chęci otrzymania nieuwierzytelnionych kopii akt sprawy, należy zgłosić się osobiście lub przez pełnomocnika do Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta Opola, pl. Wolności 7/8 w Opolu – pok. 306, gdzie zostaną udostępnione w/w akta sprawy" oraz po drugie – "w sytuacji chęci wysyłki uwierzytelnionej kserokopii akt sprawy w formie papierowej, na podany przez stronę adres, należy uprzednio dokonać opłaty skarbowej za 110 stron (5 zł od każdej pełnej lub rozpoczętej strony dokumentu)".
Z pisma tego nie da się wyprowadzić twierdzenia, że organ I instancji odmówił stronie udostępnienia akt sprawy. Wręcz przeciwnie wskazał sposoby w jakich możliwe jest jego działanie uwarunkowane zakresem dostępu strony do akt sprawy regulowany przez ustawodawcę w art. 73 § 1-3 K.p.a.
Powyższe oznacza, że nie istniał przedmiot zaskarżenia, co czyniło wniesione przez stronę zażalenie na wskazane powyżej pismo niedopuszczalnym. Dokonując wstępnej kontroli środka zaskarżenia organ odwoławczy prawidłowo uznał, że nie ma do czynienia z postanowieniem organu pierwszej instancji i nie rozpoznał wniesionego przez stronę skarżącą środka zaskarżenia merytorycznie.
Podkreślić należy, że stosownie do art. 124 K.p.a. koniecznym elementem postanowienia jest m.in. rozstrzygnięcie. Jeżeli pismo nie zawiera rozstrzygnięcia, lecz jedynie informację (w tym przypadku informację w zakresie warunków skorzystania z uprawnienia wynikającego z art. 73 K.p.a.), to brak jest podstaw do przyjęcia, że organ wydał postanowienie (czy też decyzję). Postanowienia wydawane w toku postępowania administracyjnego załatwiają poszczególne kwestie wynikające w toku takiego postępowania. Nie można zaś zrównywać udzielenia informacji z wydaniem rozstrzygnięcia.
W świetle treści pisma, które ma charakter wyłącznie informacyjny, należy uznać za prawidłową konstatację organu odwoławczego o wyłączeniu dopuszczalności złożenia środka odwoławczego od tego pisma. Nie można bowiem uznać, że przez wzgląd na to, że zawiera oznaczenie organu, datę i oznaczenie strony, a także podpis osoby działającej w imieniu organu, pismo to stanowi postanowienie, na które przysługuje zażalenie. Uszło uwadze skarżącego, że wśród elementów konstytuujących postanowienie przepis art. 124 § 1 K.p.a. wymienia również powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie i pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego. Tych elementów pismo Prezydenta Miasta z 3 lutego 2026 r. nie zawiera. Przywołanie w jego treści przepisu art. 73 K.p.a., który przewiduje zakres dostępu strony do akt sprawy nie stanowi o powołaniu podstawy prawnej dla odmowy udostępnienia akt sprawy. Takie bowiem rozstrzygnięcie zapada na podstawie art. 74 § 2 K.p.a.
Wskazać również należy, iż argumentacja skarżącego, jakoby postanowieniem z 17 marca 2026 r. organ konwalidował braki pisma z 3 lutego 2026 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Na marginesie li tylko z uwagi na końcowe argumenty sformułowane w skardze, wyjaśnienia wymaga, że wydane postanowienie stanowi odrębne rozstrzygnięcie, które jeżeli nawet pozostaje w związku z pismem z 3 lutego 2026 r. i odnosi się do wniosku skarżącego z 22 stycznia 2026 r., to nie tworzy funkcjonalnej całości, nie było przedmiotem kontroli instancyjnej i nie było weryfikowane i oceniane w tych ramach zaskarżonym postanowieniem. Zauważyć przyjdzie także, iż ww. postanowienie wydane zostało po wniesieniu przez skarżącego zażalenia, stanowiącego podstawę uruchomienia kontroli instancyjnej.
W rozpatrywanej sprawie, przyjęta przez SKO ocena niedopuszczalności zażalenia nie wynikała z podważenia przez ten organ przyznanego stronie skarżącej przez ustawodawcę prawa do wniesienia zażalenia na postanowienie odmawiające skarżącemu sporządzenia i przesłania nieuwierzytelnionych kopii akt sprawy, ale z uznania, że zażalenie wniesione przez stronę pozbawione było przedmiotu zaskarżenia, albowiem dotyczyło żądania poddania weryfikacji w toku instancji przez organ drugiej instancji pisma informacyjnego Prezydenta Miasta. Dostrzec przy tym należy, iż pismo organu I instancji z 3 lutego 2026 r. wydane zostało w reakcji na wniosek skarżącego z 22 stycznia 2026 r. i – w ocenie Sądu – stanowi, jak wskazano wyżej, pismo informujące o możliwych sposobach załatwienia żądania strony. Na podkreślenie zasługuje fakt, iż ww. pismo nie rozstrzyga o prawach czy obowiązkach skarżącego, co przekłada się w niemożności zakwalifikowania go jako "postanowienie".
Nie oceniając jednak prawidłowości działania organu pierwszoinstancyjnego, należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że pismo z dnia 3 lutego 2026 r. skierowane do skarżącego nie stanowi postanowienia w rozumieniu K.p.a., a w konsekwencji niedopuszczalnym jest wniesienie od niego zażalenia.
Tym samym, rozstrzygnięcie Kolegium wydane na podstawie art. 134 K.p.a. uznać należy za prawidłowe. Z tych względów należało przyjąć, że zażalenie na pismo zawierające informację o zasadach, sposobie, zakresie i trybie wglądu w akta sprawy, nie jest środkiem dopuszczalnym.
Pismo to wypełnia natomiast zasadę informowania, wyrażoną w art. 9 K.p.a., wskazuje na możliwe podstawy działania organu zgodnie z art. 6 K.p.a., art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 11 K.p.a. i art. 73 § 1-3 K.p.a.
W tym stanie rzeczy, Sąd orzekając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Końcowo Sąd wskazuje, że wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu są dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA.