Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opoluz 20 sierpnia 2026 r., sygn. akt I SA/Op 340/26

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi wniesionej przez S. Sp. z o.o. w O. (dalej jako: strona, skarżąca lub Spółka) jest postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu (dalej jako: OWINB lub organ odwoławczy) z dnia 24 lutego 2026 r., nr 21/II/2026, stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu (dalej jako: PINB lub organ pierwszej instancji, czy też organ powiatowy) z dnia 17 maja 2024 r., nr 25/2024, w przedmiocie wstrzymania budowy.

Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach prawnych i faktycznych sprawy. PINB pismem z 24 marca 2023 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie montażu kontenera magazynowego na posesji przy ul. [...] w O. W toku kontroli przeprowadzonej 7 września 2022 r. organ pierwszej instancji ustalił, że na kontrolowanej działce posadowiony jest kontener przeznaczony przez P.P.H.U. S.1, jako pomieszczenie gospodarcze.

Organ ustalił, że posadowiony jest on w odległości nie mniejszej niż 3 m od granic sąsiednich. Kontener ma wymiary szerokość: 2,24 m, długość: 6,00 m i wysokość: 2,24 m. Wykonany jest w konstrukcji stalowej, skręcanej, posiada dwuskrzydłowe drzwi. Ściany zewnętrzne stanowią blachy trapezowe. Woda opadowa z dachu kontenera odprowadzana jest bezpośrednio na teren nieutwardzony działki nr [...]. Posadowiony jest bezpośrednio na płytkach betonowych 35 x 35 m, leżących na gruncie. W kontenerze przechowywane są elementy ogrodzenia, taczka, drabina, wełna mineralna, zaprawa itp. Kontener został zakupiony przez firmę S. Sp. z o.o. dwa lata temu i posadowiony na działce w tym samym czasie. Według oświadczenia S. W. kontener został zakupiony jako obiekt tymczasowy, przeznaczony na cele realizowanych inwestycji poza terenem posesji położonej przy ul. [...] w O., i z takim przeznaczeniem jest utrzymywany.

W związku z tym pismem organ powiatowy wyznaczył kolejny termin kontroli na 6 stycznia 2023 r., mając na względzie uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie. W jej toku ustalono, że stan faktyczny od poprzedniej kontroli nie uległ zmianie, poza opróżnieniem kontenera. Dodatkowo ustalono dokładne odległości usytuowania kontenera, które przedstawiono na rysunku zawartym w protokole. S. W. oświadczył do protokołu, że nie występował o zgodę do organu administracji architektoniczno-budowlanej na instalację kontenera, a także nie wystąpił o zgodę do współwłaściciela budynku i działki, powołując się na przedłożony podczas kontroli akt notarialny.

Postanowieniem z 31 marca 2023 r., nr [...] PINB, działając na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (obecnie: Dz. U. z 2025 r. poz. 418, ze zm.) – dalej jako: ustawa lub P.b., wstrzymał budowę polegającą na posadowieniu kontenera magazynowego na posesji przy ul. [...] w O., realizowanej bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Organ przedstawił dotychczasowe ustalenia i dodał, że posadowienie obiektu kontenerowego na posesji przy ul. [...] w O. należy zakwalifikować jako budowę tymczasowego obiektu budowlanego, na którą to niezbędnym staje się uzyskanie stosownej zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej.

Pismem z 17 kwietnia 2023 r. zażalenie na powyższe wniósł S. W., zarzucając organowi pierwszoinstancyjnemu naruszenie art. 156 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz. U. z 2025 r. poz. 1691) – dalej jako K.p.a., w zw. z art. 126 K.p.a. poprzez skierowanie postanowienia wobec S. W., podczas gdy przedmiotowy kontener został zakupiony przez S. Sp. z o.o. z siedzibą w O., co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że postanowienie zostało skierowane do niewłaściwej osoby.

OWINB postanowieniem z 27 listopada 2023 r., nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Ponownie prowadząc postępowanie organ pierwszej instancji pismami z 22 grudnia 2023 r. oraz z 23 stycznia 2024 r. wezwał S. W. o wyjaśnienie kto jest aktualnym właścicielem kontenera magazynowego i czy jako współwłaściciel nieruchomości przy ul. [...] w O. wyraził zgodę na posadowienie przez S.2 Sp. z o.o. Sp. Komandytowa kontenera magazynowego na tejże nieruchomości.

Odpowiadając S. W., pismami z 9 stycznia 2024 r. oraz 9 lutego 2024 r., wskazał, że S.2 Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp. Komandytowa od 1 marca 2023 r. została przekształcona w S. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...]. Aktualnym właścicielem kontenera jest S. Sp. z o.o., a on sam nie jest współwłaścicielem nieruchomości przy ul. [...] w O. a współużytkownikiem wieczystym tej nieruchomości. Jako użytkownik wskazał ponadto powierzchnie działki będącej w użytkowaniu jako miejsce tymczasowego przechowywania przedmiotowego kontenera transportowo-budowlanego. Dalej wskazano, że po ostatnim użyciu kontener jest przechowywany na innej niż wcześniej powierzchni nieruchomości.

Kolejno podczas przeprowadzonych 17 kwietnia 2024 r. oględzin stwierdzono, że ustalenia poczynione na kontroli w dniu 26 stycznia 2023 r. w zakresie wymiarów kontenera nie uległy zmianie. Ustalono również, że przedmiotowy kontener został przeniesiony i posadowiony w inne miejsce przy ogrodzeniu. Wskazano, że S. W. oświadczył, iż nie występował do organów architektoniczno-budowlanych o pozwolenie na posadowienie przedmiotowego kontenera.

PINB postanowieniem z 17 maja 2024 r., nr 25/2024, na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy orzekł o wstrzymaniu budowy polegającej na posadowieniu przez Spółkę kontenera magazynowego na posesji przy ul. [...] w O., realizowanej bez wymaganego zgłoszenia. Postanowienie to wysłano do stron postępowania administracyjnego: S. W., S. Sp. z o.o. i P. sp. z o.o. w O. Przesyłki skierowane do skarżącego oraz do spółki S. były dwukrotnie awizowane pod adresem: O. ul. [...] w dniach: 21 maja 2024 r. i 29 maja 2024 r., a następnie w dniu 5 czerwca 2024 r. zostały zwrócone przez Pocztę Polską nadawcy. S. W. zapoznał się w dniu 2 sierpnia 2024 r. z aktami sprawy administracyjnej, a następnie oświadczył do protokołu, że nie otrzymał postanowienia PINB nr 25/2024 z niewiadomego powodu, ponieważ cała korespondencja kierowana do niego jest zawsze odbierana.

W jego ocenie prawdopodobnie przyczyną niedoręczenia korespondencji były zaniedbania ze strony Poczty Polskiej. Skarżący wniósł o ponowne przesłanie postanowienia nr 25/2024 i przywrócenie terminu złożenia zażalenia do WINB. PINB przekazał wniosek strony organowi odwoławczemu.

Postanowieniem z 5 września 2024 r., nr [...], OWINB odmówił stronie przywrócenia terminu wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu organ II instancji przywołał treść art. 58 § 1-2 K.p.a., a także stwierdził, że organ I instancji prawidłowo doręczył stronie wydane postanowienie. Według OWINB bieg siedmiodniowego terminu wniesienia zażalenia (art. 141 § 2 K.p.a.) rozpoczął się 5 czerwca 2024 r. i upłynął z końcem 11 czerwca 2024 r. Strona we wskazanym terminie nie wniosła zażalenia, jak również nie wniosła go razem z wnioskiem o przywrócenie terminu. W niniejszej sprawie OWINB przyjął, że o uchybieniu terminu wniesienia zażalenia strona dowiedziała się 2 sierpnia 2024 r., podczas zapoznania się z aktami sprawy w siedzibie PINB. Tego też dnia złożyła do protokołu wniosek o przywrócenie terminu wniesienia zażalenia, czyniąc to w terminie określonym w art. 58 § 2 K.p.a. Organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawca jako prawdopodobną przyczynę uchybienia terminu wskazał zaniedbania po stronie Poczty Polskiej, jednak na potwierdzenie tego nie przedłożył żadnych dokumentów.

Zdaniem OWINB, nie można w badanej sytuacji mówić o braku winy strony, gdyż strona nie działała z najwyższą starannością, a dopełnienie czynności w terminie nie było niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony. Z akt sprawy wynika, że strona nie wskazała innego adresu do korespondencji i odbierała wszystkie inne przesyłki kierowane na adres w O. przy ul. [...]. Przesyłka została prawidłowo doręczona i awizowana, a PINB nie ma obowiązku doręczania przesyłki "aż do skutku", ponieważ procedura administracyjna nie przewiduje takich sytuacji i organ pierwszej instancji zachował się stosownie do przepisów.

Niezależnie od powyższego organ odwoławczy zauważył, że wnosząc o przywrócenie terminu, strona nie dokonała czynności, dla której żąda jego przywrócenia. Podkreślono, że skarżący nie tylko nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, ale także nie złożył zażalenia na postanowienie PINB.

Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie S. W. złożył samodzielnie sporządzoną skargę do tut. Sądu, podnosząc zarzuty:

1. 1) błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na nieuwzględnieniu wszystkich okoliczności związanych z podstawami wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu;
2. 2) nieuwzględnienia faktu, że skarżący nie był w stanie się ustosunkować do postanowienia PINB ze względu na brak dostępu do pełnej jego treści;
3. 3) nieuwzględnienia faktu, że skarżący działał według swej świadomości z najwyższą starannością.

W piśmie procesowym z 2 grudnia 2024 r. S. W. wskazał, że wnosząc skargę działał jako Prezes Zarządu S. Sp. z o.o. a nie – jak omyłkowo wskazał – w imieniu własnym.

Wyrokiem z 27 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Op 983/24, WSA w Opolu uchyliło zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu wskazano, że niedopełnienie obowiązku złożenia zażalenia jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu jego wniesienia, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., stanowi brak formalny podania. W przypadku wystąpienia braku formalnego podania, organ administracyjny właściwy do rozpoznania zażalenia powinien zastosować art. 64 § 2 K.p.a. Za "inne wymaganie", o którym mowa w art. 64 § 2 in fine K.p.a., należy uznać także powinność jednoczesnego dopełnienia czynności, dla której był określony termin przy wniesieniu prośby o przywrócenie terminu.

W konsekwencji obowiązkiem organu było wezwanie skarżącego do usunięcia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu, poprzez złożenie zażalenia, czego jednak organ niesłusznie zaniechał. Tym samym podkreślono, iż w toku ponownie prowadzonego postępowania, przed przystąpieniem do rozważań czy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony, organ odwoławczy powinien w pierwszej kolejności wezwać skarżącego do wniesienia zażalenia, pod rygorem pozostawienia jego podania o przywrócenie terminu bez rozpoznania.

Ponadto przedstawiając motywy rozstrzygnięcia tut. Sąd zaakcentował, iż w okolicznościach niniejszej sprawy to organ administracji publicznej (w sprawie PINB – jako nadawca przesyłki) powinien był (z własnej inicjatywy lub na żądanie OWINB) zwrócić się do operatora pocztowego (złożyć reklamację) o wyjaśnienie okoliczności awizowania przesyłki zawierającej postanowienie o wstrzymaniu budowy, a następnie odpowiedź Poczty Polskiej przedłożyć organowi odwoławczemu, jako właściwemu do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, w celu poddania jej analizie przed wydaniem zaskarżonego obecnie postanowienia.

W ocenie Sądu niezasadnie OWINB obciążył skarżącego obowiązkiem wykazania przebiegu procedury doręczenia korespondencji, w sytuacji, gdy ewentualne wady procesu doręczenia przesyłki obciążają organ, który nie będzie mógł powoływać się na wystąpienie skutku doręczenia orzeczenia na mocy prawnej fikcji doręczenia.

Zdaniem Sądu w istniejącym stanie sprawy organ odwoławczy powinien więc, przed wydaniem kolejnego postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu, dokładnie ustalić przebieg procedury doręczenia postanowienia PINB przeprowadzonej przez Pocztę Polską. Wykazanie faktu doręczenia pisma jest bowiem obowiązkiem organu, a nie – strony postępowania administracyjnego.

Podniesione zostało również, iż zadaniem organu było ustalenie, z udziałem strony, czy w istocie do protokołu z 2 sierpnia 2024 r. złożyła wniosek o doręczenie postanowienia PINB, czy o wydanie jego odpisu albo kopii. Sformułowany został bowiem niejednoznaczny wniosek o "ponowne przesłanie postanowienia nr 25/2024 i przywrócenie terminu możliwości złożenia zażalenia". Zaznaczono, że istotne znaczenie w sprawie ma bowiem to, że zaniechanie złożenia zażalenia skarżący argumentował tym, że nie dysponując postanowieniem albo jego pełną kopią, nie mógł też sporządzić środka zaskarżenia, który zamierzał wnieść. W takim stanie sprawy OWINB przed ponownym rozpatrzeniem wniosku o przywrócenie terminu powinien umożliwić skarżącemu samodzielne wykonanie kompletnej kopii (notatek, odpisu) postanowienia PINB lub wydać (wysłać) mu kopię tego postanowienia z akt sprawy.

Pismem z 13 sierpnia 2025 r. OWINB wezwał S. W. o uzupełnienie wniosku z 2 sierpnia 2024 r. o zażalenie od postanowienia z 17 maja 2024 r., nr 25/2024. W wezwaniu wskazano na treść art. 64 § 2 K.p.a. oraz art. 58 § 2 K.p.a. z doprecyzowaniem, że brakiem formalnym jest złożenie zażalenia na postanowienie.

Pismem z dnia 24 września 2025 r., S. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na pismo Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 9 września 2025 r., nr [...], wydane na podstawie art. 64 § K.p.a. Zaskarżonym pismem poinformowano skarżącego, że jego wniosek z dnia 2 sierpnia 2024 r. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie nr 25/2024 Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z 17 maja 2024 r., wstrzymującego budowę polegającą na posadowieniu przez S. Sp. z o.o. kontenera magazynowego na posesji przy ul. [...] w O., realizowaną bez wymaganego zgłoszenia został pozostawiony bez rozpoznania wobec nieuzupełnienia braków formalnych. Organ wskazał, że zgodnie z art. 64 § 2 K.p.a. nieusunięcie braków podania powoduje pozostawienie go bez rozpoznania.

Podniesiono m.in., że organ nie udostępnił skarżącemu treści postanowienia nr 25/2024, do którego miał zamiar się odwołać ani nie wskazał, gdzie oraz w jakim terminie skarżący może uzyskać wgląd w akta sprawy. W ocenie skarżącego, oznaczało to w praktyce uniemożliwienie mu zapoznania się z podstawą faktyczną i prawną rozstrzygnięcia, a tym samym uniemożliwiło skuteczne złożenie merytorycznego odwołania oraz uzupełnienie wymaganych braków.

Postanowieniem z 19 grudnia 2025 r., sygn. akt I SA/Op 771/25, tut. Sąd odrzucił wyżej opisaną skargę. Podkreślono, że zgodnie z ugruntowanym poglądem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zawiadomienie o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 K.p.a., nie podlega zaskarżeniu. Pozostawienie podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 K.p.a. następuje w drodze czynności materialno-technicznej, o której podjęciu należy powiadomić wnoszącego podanie na piśmie. Nie jest to jednak czynność podlegająca zaskarżeniu do sądu administracyjnego, w szczególności nie jest to czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ nie spełnia kryteriów określonych w tym przepisie.

19 stycznia 2026 r. Spółka jednym pismem wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB z 24 maja 2024 r., nr 25/2024, oraz zażalenie (w treści pisma błędnie wskazano na niewłaściwy w sprawie środek odwoławczy, tj. odwołanie – dopisek Sądu) od wskazanego wyżej postanowienia PINB.

Uzasadniając zasadność wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia Spółka wskazała, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Podkreślono, że skarżąca nie miała realnej możliwości zapoznania się z pełną treścią ww. postanowienia z 24 maja 2024 r. W efekcie, brak dostępu do treści postanowienia uniemożliwiał Spółce sporządzenie merytorycznego i skutecznego środka odwoławczego. Zaznaczone zostało, że z treścią ww. postanowienia skarżąca zapoznała się 19 stycznia 2026 r., po uzyskaniu dostępu do portalu PASSA. Zaakcentowano, że niezwłocznie po zaznajomieniu się z motywami kwestionowanego postanowienia, skarżąca podjęła wszelkie czynności zmierzające do ochrony swoich praw.

W ocenie skarżącej na okoliczności niniejszej sprawy wskazują na ziszczenie się przesłanek od przywrócenia terminu, tj. uchybienie nastąpiło bez winy strony; wniosek został złożony niezwłocznie po ustaniu przyczyny uchybienia; wraz z wnioskiem złożono środek odwoławczy.

Przedstawiając z kolei argumentację za zasadnością złożonego zażalenia skarżąca wskazała, że organ bezpodstawnie przyjął, iż na przedmiotowej nieruchomości prowadzona była budowa polegająca na posadowieniu kontenera magazynowego. Podniesiono, że kontener nie jest magazynowy, lecz budowlany i został postawiony jedynie w celu przechowywania, a tym samym nie doszło do realizacji jakiegokolwiek zamierzenia budowlanego. Spółka podkreśliła, iż kontener stanowi ruchome narzędzie przedsiębiorstwa, które było wyłącznie magazynowane na terenie dzierżawionym, a jego ustawienie na płytkach ułożonych na podsypce kamiennej miało jedynie charakter techniczny i ochronny, nie zaś budowlany.

Ponadto, Spółka wyjaśniła, iż przedmiotowy kontener nie pełnił funkcji biurowej, socjalnej, magazynowej ani zaplecza pracy, stanowi narzędzie przedsiębiorstwa, wykorzystywane czasowo na budowach, a następnie magazynowane na części działki dzierżawionej przez Spółkę. W ocenie skarżącej organ błędnie zakwalifikował charakter przedmiotowego kontenera, a mianowicie utożsamił przechowywanie narzędzia z czasowym lub trwałym posadowieniem obiektu budowlanego. Wskazano również, że skarżąca podkreśliła w toku czynności z 2 sierpnia 2024 r. mobilny charakter przedmiotowego kontenera, co wyklucza trwałe jego związanie z konkretną lokalizacją.

Konkludując, Spółka wniosła o:

1. 1) przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z 24 maja 2024 r., nr 25/2024;
2. 2) stwierdzenie, że przechowywanie przedmiotowego kontenera nie stanowi obiektu budowlanego w rozumieniu ustawy – Prawo budowlane;
3. 3) umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego, wobec braku materialnoprawnych podstaw do jego prowadzenia.

Postanowieniem z 24 lutego 2026 r., nr [...], OWINB odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.

Postanowieniem, również z 24 lutego 2026 r., nr 21/II/2026, OWINB stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, które jest przedmiotem sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu.

W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny sprawy oraz wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia.

Następnie OWINB zaakcentował, że organ pierwszej instancji prawidłowo doręczył stronie – S. W., jak i S. Sp. z o.o. zaskarżone postanowienie, na wskazany adres. Przesyłka była dwukrotnie awizowana wobec niemożności doręczenia jej osobiście adresatowi lub innym osobom. Pierwsza awizacja nastąpiła 21 maja 2024 r., a powtórna 28 maja 2024 r. Przesyłka została zwrócona do organu pierwszej instancji 5 czerwca 2024 r. zgodnie z powyższym, organ stwierdził, że za termin doręczenia przesyłki uznać należy 4 czerwca 2024 r. Z kolei zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu na wniesienie zażalenia zostało nadane w dniu 19 stycznia 2026 r. w placówce pocztowej, co wynika z daty na stemplu pocztowym.

Zatem zostało nadane po upływie ustawowego terminu na wniesienie zażalenia. Przy czym, organ dodał, że organ odwoławczy, po rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu na wniesienie zażalenia, postanowieniem nr [...] z dnia 24 lutego 2026 r. odmówił przywrócenia terminu na wniesienie przedmiotowego zażalenia.

Skarżący, jednym pismem z 19 marca 2026 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na postanowienia OWINB z 24 lutego 2026 r., nr [...], i nr 21/II/2026.

Zaskarżonym postanowieniom skarżący zarzucił:

1. 1) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnej interpretacji stanu faktycznego związanego z możliwością dostępu o pełnej treści postanowienia nr 25/2024;
2. 2) błędne ustalenia stanów faktycznych polegających na obarczeniu winą za brak możliwości zapoznania się z treścią postanowienia skarżącego, podczas gdy brak możliwości zapoznania się z postanowieniem był spowodowany wyłącznie przez błędy i zaniechania organu;
3. 3) błąd w ustaleniach faktycznych, że to skarżący powinien przedłożyć dokumenty świadczące o niedoręczeniu przesyłki przez Pocztę Polską, podczas gdy do wyjaśnienia tego typu naruszeń jest upoważniony nadawca przesyłki legitymujący się dowodem nadania lub numerem przesyłki – w tym przypadku organ;
4. 4) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że skarżący zapoznał się z pełną treścią postanowienia, podczas gdy dostęp do pełnej treści został skarżącemu ograniczony przez pracownika organu;
5. 5) błędne przyjęcie, że brak znajomości pełnej treści postanowienia nie stanowi przeszkody do wniesienia zażalenia, podczas gdy w sytuacji, gdy skarżący nie znał treści rozstrzygnięcia, nie miał on możliwości dokonania jego oceny ani merytorycznego ustosunkowania się do jego treści, w tym oceny jego zasadności;
6. 6) błędne przyjęcie, że skarżący nie podejmował działań zmierzających do zapoznania się z treścią postanowienia, podczas gdy w każdym piśmie kierowanym w toku niniejszego postępowania zarówno do organu, jak i do Sądu wskazywał na brak możliwości zapoznania się z jego treścią, oczekując na jego doręczenie zgodnie z deklaracją pracownika PINB w Opolu z 2 sierpnia 2024 r. dotyczącą przesłania kopii postanowienia, jednocześnie w żadnej z udzielonych odpowiedzi nie wskazano miejsca ani instytucji, w której dokumentacja ta była dostępna, informację o możliwości dostępu do postanowienia w aktach sądowych (system PASSA) skarżący ustalił samodzielnie, działając z należytą starannością i dążąc do rzetelnego udziału w postępowaniu;
7. 7) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że brak jest możliwości ustalenia daty uzyskania przez skarżącego dostępu do portalu PASSA, podczas gdy skarżący dochował 7-dniowego terminu do wniesienia zażalenia liczonego od momentu faktycznego zapoznania się treścią postanowienia, a brak dokumentacji w tym zakresie wynika z przyjętego przez WSA sposobu udostępniania akt, który nie zapewnia stronie dokumentu potwierdzającego daty dostępu;
8. 8) nieuwzględnienie faktu, że skarżący działał według swej świadomości z najwyższą starannością.

W świetle tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o: po pierwsze – uchylenie w całości zaskarżonych postanowień z 24 lutego 2026 r., nr [...] oraz 21/II/2026;

po drugie – przywrócenie terminu na złożenie zażalenia od postanowienia;

po trzecie – przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi;

po czwarte – zasądzenie kosztów postępowania.

Przedstawiając argumentację za zasadnością wyrażonego stanowiska Spółka podniosła, że występuje w niniejszym postępowaniu jako podmiot nieprofesjonalny, który ma prawo oczekiwać od organów administracji publicznej nie tylko prawidłowej i rzetelnej oceny prawnej sprawy, ale również udzielenia jasnej, wyczerpującej informacji oraz niezbędnego wsparcia i pomocy w prawidłowym prowadzeniu postępowania i realizacji przysługujących mu uprawnień. Podkreślono tym samym, iż podczas wglądu do akt dostęp do dokumentów był ograniczony i brak było możliwości pełnego zapoznania się z treścią, jak i nie było możliwości wykonania pełnej dokumentacji fotograficznej, odmówiono wykonania kserokopii dokumentu, a pracownik organu odmówił rozpięcia akt zasłaniając się brakiem kompetencji. Ponadto skarżąca zaakcentowała, że złożony został do protokołu wniosek o przesłanie postanowienia, gdzie do dnia wniesienia skargi żądany dokument nie został doręczony.

Podsumowując, Spółka stwierdziła, że nie sposób uznać, że uchybienie terminu nastąpiło z jej winy. Niezrozumiałym dla Spółki było – jak stwierdziła – konsekwentne wzbranianie się organów (zarówno pierwszej jak i drugiej instancji) przed udostępnieniem postanowienia o nr 25/2024. Podkreślono, że samodzielnie ustalono, że przedmiotowe postanowienie znajduje się w aktach sądowych w WSA w Opolu. Następnie podjęto działania zmierzające do uzyskania dostępu do akt sprawy.

Zgodnie z informacjami uzyskanymi od pracowników Sądu Administracyjnego, najwłaściwszym sposobem uzyskania dostępu było skorzystanie z portalu PASSA. W związku z tym złożony został stosowny wniosek o udostępnienie akt za pośrednictwem tego systemu. W dniu 19 stycznia 2026 r. Spółka, poprzez portal PASSA zapoznała się z treścią ww. postanowienia nr 25/2024. Zdaniem skarżącej, termin do wniesienia zażalenia winien rozpocząć swój bieg od tego zdarzenia. Podkreślono, że dochowano tym samym terminu do wniesienia zażalenia, działając niezwłocznie po uzyskaniu dostępu do akt, co jednoznacznie wyklucza możliwość przypisania uchybienia terminu z winy Spółki.

W odpowiedzi na skargę OWINB wniósł o jej oddalenie, jak i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz o doręczenie korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

OWINB podkreślił, że zgodnie z aktualnym wypisem KRS nr [...] Spółka jest reprezentowana przez zarząd i do składania w imieniu spółki oświadczeń woli uprawniony jest każdy z członków zarządu samodzielnie bądź powołany prokurent w granicach udzielonej mu prokury. Jedynym członkiem zarządu jest S. W. Jak wynika z powyższego występuje on w postępowaniu zarówno, jako osoba fizyczna, jak i osoba upoważniona do reprezentowania Spółki. Tym samym wszelka wiedza, którą posiadł S. W. 2 sierpnia 2024 r. jest równoznaczna z wiedzą Spółki S., gdyż to właśnie S. W. ją reprezentuje na zewnątrz.

W niniejszej sprawie – na co zwrócił uwagę organ – wnioski o przywrócenie terminu z 2 sierpnia 2024 r. wniósł S. W., przy czym nie wskazał wówczas, że działa w innym niż własnym imieniu. Niemniej jednak już wówczas, jako zarząd Spółki posiadał wiedzę o wydanym postanowieniu nr 25/2024 Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z 17 maja 2024 r. oraz o fakcie, że termin na wniesienie zażalenia upłynął 11 czerwca 2024 r.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I z 23 kwietnia 2026 r., sygn. akt I SA/Op 339/26, na podstawie art. 57 § 3 p.p.s.a. oraz § 27 zarządzenia w sprawie zasad biurowości, wyłączono ze sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. w O. na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 24 lutego 2026 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o wstrzymaniu budowy, zarejestrowanej pod sygn. akt I SA/Op 339/26 sprawę ze skargi S. Sp. z o. o. w O. na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 24 lutego 2026 r., nr 21/11/2026 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o wstrzymaniu budowy nadając jej w repertorium sądowym odrębną sygn. akt I SA/Op 340/26, będącą przedmiotem kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Rozważania natury prawnej należy poprzedzić wskazaniem, że na podstawie art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) – dalej: p.u.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie natomiast art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.) zwanej p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie to, zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na tej właśnie podstawie, w trybie uproszczonym, została rozpoznana skarga wniesiona w niniejszej sprawie na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 17 maja 2024 r., nr 25/2024, w przedmiocie wstrzymania budowy.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej kryteriów, kontrola legalności wykazała, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w jakimkolwiek stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a.

Zdaniem Sądu, postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, a podjęte rozstrzygnięcie odpowiada przepisom prawa.

ąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów K.p.a.

Na tej podstawie skład orzekający w sprawie uznał, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przypomnienia wymaga, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 134 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny, sporna pozostaje kwestia czy przy tak ustalonym stanie faktycznym organ odwoławczy dokonał prawidłowej subsumcji i wykładni zastosowanych w sprawie przepisów prawa stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W kwestii ustalenia stron postępowania administracyjnego uprawnionych do zaskarżenia postanowienia OWINB z dnia 17 maja 2024 r.

Sąd wyjaśnia, że stronami postępowania prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego są w niniejszej sprawie: 1) S. W., prowadzący działalność gospodarczą jako P.P.H.U S.1, 2) S. Sp. z o.o., której prezesem zarządu – uprawnionym samodzielnie do reprezentowania spółki – jest S. W. (patrz: powszechnie dostępne dane Krajowego Rejestru Sądowego) i 3) P. sp. z o.o. Okoliczność, że S. W. występuje w sprawie w podwójnej roli, to jest jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą oraz prezes zarządu spółki kapitałowej, pozostaje – w ocenie Sądu – bez wpływu na dopuszczalność wniesionej skargi oraz sposób rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w przypadku wniesienia do sądu administracyjnego skargi na postanowienie wydane na podstawie art. 134 K.p.a., Sąd ten bada jedynie, czy organ wykazał w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu, że zachodziła w sprawie niedopuszczalność odwołania czy też – jak miało to miejsce w niniejszej prawie – doszło do uchybienia terminu do jego wniesienia. Termin do wniesienia odwołania jest terminem ustawowym, ma charakter zawity i ze swej istoty nie może być przedłużony. Nawet nieznaczne uchybienie ustawowego terminu do wniesienia odwołania, stanowi jego uchybienie i skutkuje bezwzględnym obowiązkiem stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminu.

W drugiej zaś kolejności wyjaśnić należy, że wydając postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy jest związany obowiązującymi przepisami prawa i nie ma możliwości podjęcia innego rozstrzygnięcia. Merytoryczne rozpatrzenie odwołania, które zostało wniesione przez stronę z uchybieniem terminu, stanowiłoby w takiej sytuacji rażące naruszenie prawa, mogące być podstawą dla stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia.

Tym samym, w trzeciej kolejności wskazania wymaga, że w przedmiotowej sprawie nie była kontrolowana odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a wyłącznie kwestia stwierdzenia uchybienia do jego wniesienia.

Na marginesie Sąd wskazuje, iż podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące niedoręczenia mu postanowienia PINB z 17 maja 2024 r., nr 25/2024 oraz argumentacja wskazująca na brak winy w uchybieniu terminu stanowią kwestie od oceny w zakresie odmowy przywrócenia terminu, która to sprawa zarejestrowana jest w tut. Sądzie pod sygn. akt I SA/Op 339/26. W przypadku złożenia przez stronę skargi na postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, kontrola sądu ogranicza się jedynie do ustaleń, co do tego, czy zażalenie wniesiono w terminie, a zatem czy organ miał podstawy do orzeczenia o przekroczeniu przez stronę terminu. W takiej sprawie nie podlegają ocenie przyczyny uchybienia terminowi, gdyż kwestie te podlegają badaniu w sprawie dotyczącej przywrócenia terminu, a więc były rozstrzygane odrębnej sprawie. Co istotne, dla stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie mają znaczenia powody tego uchybienia.

Wydając postanowienie na podstawie art. 134 K.p.a. organ odwoławczy nie ocenia, czy uchybienie to nastąpiło z winy strony, albowiem jak wskazano powyżej uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest okolicznością faktyczną, dla której stwierdzenia nie mają jakiegokolwiek znaczenia powody, dla których strona terminu nie dochowała (por. wyrok WSA w Poznaniu w wyroku z 22 września 2016 r., sygn. akt II SA/Po 513/16).

Natomiast na gruncie kontrolowanej sprawy ocenie podlegało jedynie to, czy strona uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia. Stwierdzenie uchybienia terminu do dokonania określonej czynności nie zależy od uznania organu. Obowiązek taki wynika wprost z ustawy i każde przekroczenie terminu zobowiązuje organ do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia określnego środka zaskarżenia, w tym przypadku zażalenia.

Termin wniesienia zażalenia unormowany jest w art. 141 § 2 K.p.a., zgodnie z którym odwołanie wnosi się je w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie.

Termin określony w tym przepisie jest terminem zawitym, co oznacza, że jego przekroczenie, niezależnie od przyczyn, które to spowodowały, powoduje konieczność stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Ponadto jest to termin ustawowy, wiąże, więc wszystkie osoby i organy występujące w postępowaniu administracyjnym. Warunkiem wydania, zatem rozważanego postanowienia jest w pierwszej kolejności bezsporne ustalenie daty, w której organ skutecznie doręczył stronie postanowienia wydanego w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, jak i ustalenie daty, w której strona złożyła zażalenie.

W ocenie Sądu, w zaskarżonym postanowieniu organ, opierając się na ww. podstawach prawnych, prawidłowo ustalił termin wniesienia zażalenia, jak i termin jego upływu.

Z akt sprawy wynika, że postanowienie PINB z dnia 17 maja 2024 r. zostało doręczone skarżącej w trybie art. 44 K.p.a.

Zgodnie z art. 44 § 1 K.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego (pkt 1); pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (pkt 2).

Stosownie do art. 44 § 2 K.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.

W myśl art. 44 § 3 K.p.a. w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Zgodnie z art. 44 § 4 K.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

W myśl art. 45 K.p.a. jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio. W niniejszej sprawie nie jest sporny adres strony skarżącej, pod którym dokonywano doręczeń - tj. ul. [...], [...] O. Jak bowiem wynika z akt sprawy adres ten strona skarżąca ujawniła w Krajowym Rejestrze Sądowym jako adres swojej siedziby. Z akt sprawy wynika, iż na ten adres wysłano stronie skarżącej korespondencję w toku postępowania administracyjnego.

Dla przyjęcia, że doszło do doręczenia przesyłki, pomimo braku jej faktycznego przekazania adresatowi, konieczne jest spełnienie określonych czynności, które mogą zostać zweryfikowane w oparciu o adnotacje dokonane przez doręczyciela na kopercie lub zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W szczególności chodzi o wskazanie dat kolejnych zawiadomień o pozostawieniu przesyłki w określonym urzędzie, miejsca pozostawienia zawiadomień oraz przyczynę braku doręczeń przesyłki adresatowi. Aby uznać, że przesyłka została skutecznie doręczona w drodze tzw. fikcji doręczenia należy dysponować kopertą z naklejonym zwrotnym potwierdzeniem odbioru, na której znajdą się stosowne pieczęcie i podpisy doręczyciela przy pierwszym i drugim awizowaniu oraz data zwrotu pisma (z podpisem pracownika podejmującego próbę doręczenia przesyłki i datą zwrotu).

Dodatkowo konieczna jest adnotacja doręczyciela ze wskazaniem, gdzie zostało umieszczone awizo i gdzie złożona została przesyłka. Kolejne czynności z tym związane winny znaleźć odzwierciedlenie na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W aktach sprawy musi się zatem znajdować się dowód, z którego jednoznacznie i jasno wynika, jak działał doręczający (tak WSA w Łodzi w wyroku o sygn. akt II SA/Łd 871/24 z 11 kwietnia 2025 r.).

Ze znajdującej się w aktach sprawy koperty zawierającej decyzję z dnia 17 maja 2024 r. wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru wynika, że przesyłka pocztowa oznaczona numerem [...]:

po pierwsze – została nadana 17 maja 2024 r. (stempel pocztowy z oznaczeniem daty nadania na kopercie);

po drugie – na kopercie widnieje adnotacja w formie stempla pocztowego z oznaczoną datą, tj. 21 maja 2024 r. oraz stempla "awizowano dnia 21-05-2024" wraz podpisem, z kolei w dołączonym do koperty zwrotnym potwierdzeniu doręczenia w pkt 2 wskazano, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tym UP umieszczono w skrzynce na korespondencję w drzwiach mieszkania adresata;

po trzecie - na kopercie widnieje również adnotacja w formie stempla wraz z oznaczeniem daty, tj.: "awizowano powtórne dnia 29-05-2024" oraz stempel pocztowy z oznaczeniem daty, tj. "29.05.2024" i podpisem;

po czwarte - na kopercie widnieje też adnotacja w postaci stempla: "zwrot nie podjęto w terminie" oraz stempel z datą, tj. "05.06.2024" wraz z nieczytelnym podpisem, natomiast na załączonym do koperty zwrotnym potwierdzeniu odbioru w pkt 3 wskazano, że przesyłkę zwrócono do nadawcy, gdyż adresat nie podjął awizowanej przesyłki.

Podkreślenia przy tym wymaga, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Przedmiotowe domniemanie może być obalone, jednakże podejmując próbę dokonania tego, należy mieć na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Z całą pewnością obalenie domniemania doręczenia nie może nastąpić jedynie w oparciu o jednostronne oświadczenie strony (por. postanowienie NSA z 16 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 1861/11).

Tym samym wbrew przeświadczeniu skarżącego organ dysponujący prawidłowo sporządzonym zwrotnym potwierdzeniem odbioru nie był zobowiązany do dalszego badania prawidłowości doręczenia przesyłki adresatowi.

OWINB uwzględniając znajdujący się w aktach sprawcy dowód doręczenia przesyłki prawidłowo ustalił datę doręczenia postanowienia. Analiza dowodu doręczenia przesyłki nr [...] wskazuje, że przesyłka została wysłana na adres Spółki i wobec nieobecności adresata pod wskazanym adresem była dwukrotnie awizowana. Pierwsze awizo nastąpiło 21 maja 2024 r. i od tej daty biegł 14-dniowy termin, o którym mowa w art. 44 § 1 i 3 K.p.a., z którego upływem nastąpił skutek prawny w postaci doręczenia zastępczego (tj. 4 czerwca 2024 r.). Od tej daty liczono 7-dniowy termin do wniesienia zażalenia.

W tej sytuacji zasadnie w zaskarżonym postanowieniu przyjęto, że postanowienie doręczono Spółce w trybie art. 44 K.p.a. W konsekwencji należało przyjąć, że siedmiodniowy termin do złożenia zażalenia liczony od 4 czerwca 2024 r. upływał z dniem 11 czerwca 2024 r.

Tymczasem zażalenie nadano 19 stycznia 2026 r., tj. z przekroczeniem ustawowego terminu. Niewątpliwie zatem skarżąca wniosła zażalenie po upływie ustawowego terminu, a ustalenia organu odwoławczego okazały się prawidłowe.

Analiza akt sprawy pozwala na przyjęcie, że OWINB, wydając zaskarżone postanowienie, prawidłowo ustalił stan faktyczny i dokonał odpowiadającej prawu subsumpcji. Warunkiem przyjęcia domniemania skutecznego doręczenia w trybie zastępczym - jak wynika z ugruntowanych poglądów judykatury - jest dysponowanie przez organ niebudzącymi wątpliwości dowodami potwierdzającymi, że wszystkie przesłanki określone w art. 44 K.p.a. zostały spełnione. Dla przyjęcia, że doszło do doręczenia przesyłki, pomimo braku jej faktycznego przekazania adresatowi, konieczne jest spełnienie określonych czynności, które mogą być zweryfikowane w oparciu o adnotację dokonana przez doręczyciela na kopercie lub zwrotnym potwierdzeniu odbioru.

W szczególności – co wymaga podkreślenia – chodzi o wskazanie dat kolejnych zawiadomień o pozostawieniu przesyłki w określonym urzędzie, miejsca pozostawienia zawiadomień oraz przyczynę braku doręczeń przesyłki adresatowi. Aby uznać, że przesyłka została skutecznie doręczona w drodze tzw. fikcji doręczenia należy dysponować kopertą ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, na której znajdą się stosowne pieczęcie i podpisy doręczyciela przy pierwszym i drugim awizowaniu oraz data zwrotu pisma (z podpisem pracownika podejmującego próbę doręczenia przesyłki i datą zwrotu). Dodatkowo konieczna jest adnotacja doręczyciela ze wskazaniem, gdzie zostało umieszczone awizo i gdzie złożona została przesyłka.

Kolejne czynności z tym związane winny znaleźć odzwierciedlenie na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W aktach sprawy musi się zatem znajdować się dowód, z którego jednoznacznie i jasno wynika, jak działał doręczający.

Ze znajdującego się w aktach zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz koperty wynika, że wszystkie opisane wyżej czynności zostały prawidłowo dokonane i udokumentowane - z zachowaniem wymogów określonych w art. 44 K.p.a.

Równocześnie podkreślenia wymaga – z uwagi na zarzuty i argumenty skargi – że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie przewidzianego w art. 134 K.p.a. postanowienia o uchybieniu terminu (por. wyrok NSA z 21 marca 1997 r., sygn. akt SA/Łd 2990/95). W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego (por. wyrok NSA z 29 stycznia 1997 r., sygn. akt SA/Gd 1482/96). Zgodnie z przyjętym w judykaturze i piśmiennictwie stanowiskiem, rozpatrzenie środka odwoławczego wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.), bowiem oznacza weryfikację w postępowaniu odwoławczym ostatecznego aktu administracyjnego, korzystającego - na podstawie art. 16 K.p.a., z ochrony trwałości (por. uchwała 7 sędziów NSA z 12 października 1998 r., sygn. akt OPS 11/98).

Postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na podstawie art. 134 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. wydawane jest na wstępnym etapie postępowania zażaleniowego i ma charakter wyłącznie procesowy, co oznacza, że nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. Przeciwnie, jest ono podejmowane właśnie w sytuacjach, gdy merytoryczne rozpoznanie zażalenia – z powodu jego niedopuszczalności – jest uniemożliwione.

Postanowienie takie jest jedynie formalnym stwierdzeniem, że zażalenie nie może zostać rozpoznane. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie.

Tym samym organ administracji nie tylko jest uprawniony, lecz wręcz obowiązany do wydania postanowienia na podstawie art. 134 K.p.a.

Organ nie może bowiem w takiej sytuacji przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, lecz ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 K.p.a. (wyrok NSA z 27 marca 2024 r., sygn. akt I OSK 318/23). Sąd poglądy te podziela i zaaprobował na gruncie rozpoznawanej sprawy.

Reasumując, w ocenie Sądu treść zaskarżonego postanowienia i sposób przeprowadzenia postępowania administracyjnego nie wykazują nieprawidłowości prowadzących do uwzględnienia skargi. Również z urzędu Sąd takich naruszeń nie dostrzegł.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie dopatrując się jakiegokolwiek przekroczenia prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Końcowo Sąd wskazuje, że wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu są dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA.