Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5.01.2026 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu:
- - uchylił postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia 28.10.2025 r. o niedopuszczalności zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego;
- - umorzył postępowanie w sprawie.
Odpis ww. postanowienia został doręczony P. G. z wykorzystaniem PUH (dalej jako: skarżąca, strona) w dniu 12 stycznia 2026 r. (k. 52 akt adm.).
Pismem nadanym w dniu 24.03.2026 r. (k. 16 akt sądowych) skarżąca wniosła skargę na powyższe postanowienie. W treści skargi zawarła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia 28.10.2025 r. o niedopuszczalności zarzutu (uchylone zaskarżonym postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu). Wskazała, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy z powodu niejasnej komunikacji z organem, trudności w interpretacji informacji oraz skomplikowanego stanu prawnego sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.; dalej "p.p.s.a") czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.).
Aby jednak Sąd mógł rozpoznać merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu, musi on zostać złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, § 2, § 4 p.p.s.a).
Koniecznym warunkiem uwzględnienia wniosku o jakim mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. jest zatem zachowanie siedmiodniowego terminu do jego złożenia, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia. Niedochowanie powyższego terminu skutkuje obligatoryjnym odrzuceniem wniosku, o czym wprost stanowi art. 88 p.p.s.a.
Zaznaczyć należy, że w rozpatrywanej sprawie, wobec braku szczegółowych danych, przyjęto, że przyczyna uchybienia terminu ustała najpóźniej w dniu złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, a zatem wniosek ten, został zgłoszony w siedmiodniowym terminie.
Ponadto, Sąd uznał, że złożony przez stronę wniosek o przywrócenie terminu dotyczył przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie z dnia 5.01.2026 r. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu, pomimo błędnego oznaczenia w jego treści przedmiotu żądania tj. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia 28.10.2025 r. o niedopuszczalności zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego (uchylone zaskarżonym postanowieniem).
Za takim sposobem odczytania intencji strony przemawiały okoliczności sprawy, w szczególności fakt, że skarga na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu została wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu, a jednocześnie na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia 28.10.2025 r. o niedopuszczalności zarzutu skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. W tych okolicznościach Sąd, kierując się rzeczywistą treścią i celem pisma procesowego, uznał za zbędne wzywanie strony do sprecyzowania wniosku, przyjmując jego wykładnię odpowiadającą sytuacji procesowej zaistniałej w sprawie.
Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku podkreślić trzeba, że zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie przyjmuje się wysoce rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por.: poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 8. Wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i in.). Aprobatę w judykaturze uzyskuje pogląd, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać o strony dbającej należycie o własne interesy. Kryterium braku winy, o jakim mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej.
Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Oceniając wystąpienie przesłanki braku winy, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. (J.P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 149, por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 229/12). O braku winy strony można mówić, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). Ma to miejsce wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Mieszczą się więc tu wszystkie przypadki działań leżących poza jakimkolwiek wpływem na nie samej strony, jak i nietypowe zdarzenia dotykające samej strony. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminowi z uwagi na różnorodność sytuacji życiowych zalicza się z reguły: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, mylne poinformowanie strony o terminie lub trybie wniesienia środka zaskarżenia (por. postanowienie NSA z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt II GZ 499/14, opubl. w Lex nr 1530525).
Ponadto przy ocenie winy strony lub jej braku należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Uprawdopodobnienie braku winy oznacza zatem wykazanie tej okoliczności z dużą wiarygodnością.
Przechodząc do oceny złożonego wniosku w zakresie zasadności przywrócenia wnioskowanego terminu wskazać należy, że w ocenie Sądu skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi.
We wniosku skarżąca podniosła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy z powodu niejasnej komunikacji z organem, trudności w interpretacji informacji oraz skomplikowanego stanu prawnego sprawy.
W ocenie Sądu argumentacja przedstawiona we wniosku nie uzasadnia przyjęcia, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi nastąpiło bez winy strony, a tym samym nie pozwala na uznanie, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 86 § 1 p.p.s.a. Podnoszone przez stronę okoliczności, sprowadzające się do powołania na niejasną komunikację z organem, trudności w interpretacji przekazywanych informacji oraz skomplikowany stan prawny, mają charakter ogólnikowy i nie wykazują istnienia obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej dokonanie czynności procesowej w terminie.
Nie można przy tym pominąć, że sama czynność wniesienia skargi nie ma charakteru szczególnie skomplikowanego, natomiast zaskarżone postanowienie zawierało prawidłowe i jednoznaczne pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia oraz trzydziestodniowym terminie do wniesienia skargi. W konsekwencji, brak jest podstaw do stwierdzenia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony.
Zaznaczyć przy tym należy, że od strony dochowującej należytej staranności oczekiwać należy zapoznania się z treścią pouczenia i podjęcia czynności procesowej w ustawowym terminie.
Powyższe przemawia, w ocenie Sądu, za odmową przywrócenia terminu.
Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, w konsekwencji czego nie znaleziono uzasadnienia dla jego przywrócenia. W takim stanie rzeczy, działając na podstawie art. 87 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.