Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kluczborku ustalił, że w dniu 24 września 2007r. na podstawie umowy sprzedaży, zawartej w formie aktu notarialnego, Rep. A [...], D. J. stała się wraz z mamą Z. G. współwłaścicielką (w połowie) nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym o powierzchni 250 m2, położonej w K. przy ul. Ś. oraz nieruchomości niezabudowanej, położnej w K., przy ul. K.. Nieruchomości te zakupione zostały za kwotę 290.000,00 zł, zaś koszty sporządzenia aktu notarialnego wyniosły 7.690,56 zł. Koszt nabycia przez D. J. udziału w tych nieruchomościach wyniósł łącznie 148.845,28 zł.
Pismem z dnia 6 listopada 2008r., działając na podstawie art. 274a § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, wezwano podatniczkę w ramach czynności sprawdzających do złożenia informacji w sprawie poniesionych w 2007r. wydatków i źródeł ich finansowania. W odpowiedzi na wezwanie organu podatkowego, złożone zostało w dniu 28 listopada 2008r. stosowne zeznanie. Z wyjaśnień wynikało, iż wykazane wydatki i dochody dokumentuje m.in. umowa darowizny oraz oświadczenia o przekazaniu pieniędzy na utrzymanie syna. Do zeznania dołączono sporządzone w formie tabeli zestawienie przychodów i wydatków za okres od 1995r do 24.09.2007r., oraz powołane w zeznaniu dwa oświadczenia P. J.. Z oświadczenia z dnia 12 czerwca 2007r. wynikało, że konkubinie D. M. W. (obecnie J.), przekazuje kwotę 5.000,00 zł, na utrzymanie syna P. J., zaś z oświadczenia z dnia 12 lipca 2007r., że przekazuje konkubinie D. M. W. dobrowolnie, na utrzymanie syna P. J. i jego matki D. M. W., kwotę 101.775,74 zł, bowiem przebywa w areszcie śledczym i nie może zarobkować.
Kwotą tą może podatniczka dysponować w dowolny sposób. Przekazane kwoty pochodzą ze sprzedaży przez D. J. w imieniu właściciela, tj. P. J., aktem notarialnym z 21 czerwca 2007r. (repertorium [...]), nieruchomości położonej w C. nr [...].
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kluczborku ustalił, że do dnia podjęcia przez organ czynności sprawdzających, D. J. nie zgłosiła do opodatkowania otrzymanych od P. J. środków pieniężnych. W związku z tym postanowieniem z dnia 23 kwietnia 20l2r. nr [...] wszczęto z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie podatku od spadków i darowizn.
Postępowanie to zakończone zostało wydaniem w dniu 25 października 2012r. decyzji, którą organ działając m.in. na podstawie art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2009r., Nr 93, poz. 768 ze zm.)ustalił podatniczce zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn na kwotę 20.375,00 zł, z tytułu darowizny środków pieniężnych otrzymanej od P. J. w łącznej wysokości 106.775,74 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał w jakich okolicznościach środki te strona otrzymała i jakie ciążyły na niej w związku z tym obowiązki. Wyjaśnił również, iż obowiązków tych strona nie dopełniła we właściwym czasie, zatem nabycie ich podlegało opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn na zasadach określonych w art. 15 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn, tj. według stawki 20%.
Od decyzji tej, pismem z dnia 6 listopada 2012r. wniesione zostało odwołanie, w którym podatniczka wnosiła o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Podnosiła, iż zaskarżona decyzja jest wadliwa, bowiem narusza przepisy art. 135 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, poprzez, "nieuwzględnienie możliwości starania się w sposób osobisty o utrzymanie uprawnionego do alimentacji". Zaznaczyła, iż na jej rzecz, jako opiekunki prawnej P. J., dokonana została darowizna środków pieniężnych, w wysokości wskazanej w zaskarżonej decyzji. Zdaniem odwołującej, zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, każdy z rodziców może realizować starania alimentacyjne w sposób osobisty, w szczególności poprzez zapewnienie zamieszkania, wyżywienia, osobistej opieki związanej z zapewnieniem edukacji itp. Poprzez zakup nieruchomości, wypełnione zostały obowiązki alimentacyjne względem syna, bowiem w zakupionej za środki przekazane przez ówczesnego konkubenta P. J. nieruchomości, jego syn może zamieszkiwać.
P. J. przebywał wówczas w więzieniu, zatem sposób wywiązania się przez niego z obowiązku alimentacyjnego, poprzez dokonanie na rzecz konkubiny darowizn, był prawidłowy. Zdaniem odwołującej należności alimentacyjne nie podlegają jakimkolwiek obowiązkom podatkowym tak więc nie musiała składać żadnych oświadczeń.
Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym, Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu stwierdził, iż nie wystąpiły okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie żądania i uchylenie zaskarżonej decyzji. Poczynione przez organ pierwszej instancji ustalenia prowadziły do wniosków, które znalazły się w wydanym rozstrzygnięciu. Miały miejsce dwie darowizny środków pieniężnych na łączną kwotę 106.775,74 zł, zaś obdarowaną była D. J. z racji końcowego przysporzenia majątkowego na jej rzecz a nie na rzecz jej syna.
D. J. zadysponowała otrzymanymi środkami pieniężnymi w ten sposób, co wynika ze złożonych oświadczeń znajdujących się w aktach sprawy oraz z odwołania, że w dniu 24 września 2007r. zakupiła za kwotę 145.000,00 zł (+ 3.845,28 zł - przypadająca połowa kosztów związanych ze sporządzeniem aktu notarialnego), prawo do połowy dwóch nieruchomości położonych w K., objętych Kw [...] oraz Kw nr [...], z których pierwsza zabudowana jest budyniem mieszkalnym. Ze sporządzonego na tę okoliczność aktu notarialnego wynikało, że nieruchomości te zakupiła D. J. do swojego majątku, co potwierdza treść § 1 lit. e), § 2, § 5 oraz § 6 tej umowy.
Organ odwoławczy nie twierdził, iż podatniczka zadysponowała przekazanymi przez P. J. środkami w sposób niezgodny z jego wolą. Bezsprzecznie natomiast, kosztem majątku przekazanego przez niego nieodpłatnie, powiększyła swój majątek osobisty.
Tego rodzaju nabycie odpowiada definicji zawartej w art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964, Nr 16, poz. 93 ze zm.) zgodnie z którym bezpłatne świadczenie darczyńcy na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku oznacza darowiznę. Nabycie w taki sposób rzeczy (tu: środków pieniężnych) podlega przepisom ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Organ ocenił jako nietrafny argument, że środki pieniężne były alimentami, o których mowa w art. 135 kro i służyć miały zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych syna, a zatem brak było podstaw do zgłoszenia ich do opodatkowania jako darowizny. Do czasu sprzedaży nieruchomości będącej własnością P. J. położonej w C. podatniczka wraz z synem w niej zamieszkiwała a zatem zabezpieczone były potrzeby mieszkaniowe syna.
Decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. W skardze podniesione zostały argumenty tożsame ze wskazanymi w odwołaniu. Skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Decyzji zarzuca naruszenie prawa materialnego a to art. 135 kro przez nieuwzględnienie możliwości starania się w sposób osobisty o utrzymanie uprawnionego do alimentacji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu podtrzymuje swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269, ze m.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2).
Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd takiego naruszenia się nie dopatrzył.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że P. J. obecnie mąż skarżącej, a w dacie dokonania przysporzenia majątkowego konkubent i ojciec ich małoletniego syna, dobrowolnie przekazał jej środki pieniężne w łącznej wysokości 106.775,74 zł. Potwierdzeniem tych okoliczności są oświadczenia złożone przez P. J. w dniach 12 czerwca 2007 r. i 12 lipca 2007 r. Niesporne w sprawie jest, że z treści wskazanych wyżej oświadczeń wynikało, iż skarżąca mogła dysponować przekazanymi środkami w sposób dowolny. Środki zostały zgodnie z oświadczeniem skarżącej oraz zapisami w akcie notarialnym Rep. A nr [...] wydatkowane na zakup w dniu 24 września 2007 r. prawa do połowy nieruchomości położonych w K., z których jedna zabudowana była budynkiem mieszkalnym. Z treści wspomnianego wyżej aktu notarialnego, a w szczególności § 1 lit e, § 2, § 5 i § 6 tej umowy wynikało, że skarżąca zakupiła nieruchomości do swojego majątku osobistego.
Słusznie zauważyły organy skarbowe, że ten rodzaj nabycia pieniędzy od P. J. odpowiada definicji zawartej w art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16,poz. 93 ze zm.), zgodnie z którym bezpłatne świadczenie darczyńcy na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku oznacza darowiznę. Wskazane kwoty darowizn miały mieścić się zdaniem skarżącej w obowiązku alimentacyjnym ojca wobec syna i z takim zamiarem były realizowane. Argumentacja taka nie jest przekonująca, gdyż nie rozróżnia tych pojęć, a wręcz je utożsamia. Czym innym jest bowiem "obowiązek", a czym innym "prawo". Ten pierwszy jest niewątpliwie obowiązkiem alimentacyjnym, a to drugie tylko możnością określonego postępowania. Obowiązek alimentacyjny nie może wiec objąć obowiązku czynienia darowizn. Obowiązek alimentacyjny obejmuje dostarczenie środków utrzymania i w miarę potrzeby środków wychowania, ale nie mieści się w nim obowiązek dawania darowizn.
Zakres obowiązku alimentacyjnego zawarty w art. 135 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej kro) obejmuje usprawiedliwione potrzeby uprawnionego oraz zarobkowe i majątkowe możliwości zobowiązanego. Są to wprawdzie pojęcia nieostre, gdyż nie ma jednego i stałego kryterium odniesienia przy ich określaniu, obejmuje jednak obowiązek zapewnienia podstawowych warunków egzystencji, a więc wyżywienia, ubrania, higieny osobistej, leczenia, a więc zaspokojenia potrzeb fizycznych, jak również dostarczenia rozrywek, wypoczynku, wykształcenia tak ogólnego, jak i zawodowego (uchwała SN z dnia 16 grudnia 1987, MP 1988, Nr 6, poz. 60). Skoro w obowiązku alimentacyjnym mieści się obowiązek zapewnienia podstawowych potrzeb życiowych, to można do niego zaliczyć także i drobne prezenty. Jednak względy doświadczenia życiowego nakazują przyjąć, że nie należą do nich znaczne kwoty (5, 000,00 i 101.775,74 zł.) świadczone jednorazowo.
Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 13 grudnia 2007 r. o sygn. akt II FSK 11/07 wskazując, że cyt. " Obowiązek alimentacyjny nie może objąć obowiązku czynienia darowizn".
Nietrafny jest także zdaniem Sądu argument skarżącej, że przekazane środki służyły zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych syna, bowiem jak wynika z materiału dowodowego do czasu sprzedaży przez skarżącą w imieniu P. J. nieruchomości w C., syn miał zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe.
Otrzymane środki pieniężne zostały w całości wydatkowane przez skarżącą na zakup nieruchomości, w której zamieszkała wraz z rodziną, przy czym właścicielką nieruchomości stała się skarżąca, tak więc końcowo przysporzenie dokonane została na jej rzecz a nie syna.
Brak jest zatem podstaw do uznania, że przekazane środki przez P. J. mają charakter świadczenia alimentacyjnego, bowiem wykraczają poza ramy wynikające z art. 135 kro. Potraktowanie zatem tej kwoty przez organy podatkowe, jako darowizny dokonanej na rzecz D. J. i opodatkowanie jej podatkiem od spadków i darowizn, nie stanowi wbrew twierdzeniom skargi naruszenia art. 135 kro.
Mając na uwadze fakt, że żadna ze wskazanych darowizn nie została zgłoszona do opodatkowania w ustawowym terminie jednego miesiąca od daty powstania obowiązku podatkowego a należny podatek nie został zapłacony, to prawidłowo organy zastosowały art. 6 ust. 4 i art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U.2009 r. Nr 93, poz. 768 j.t.).
Z przywołanego przepisu art. 6 ust. 4 wynika, że w przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej na fakt nabycia. Stosownie do art. 15 ust. 4 ustawy nabycie niezgłoszone w ustawowym terminie podlega opodatkowaniu według stawki 20 %, jeżeli obowiązek podatkowy powstał wskutek powołania się podatnika przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej, powołanie nastąpiło w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub postępowania kontrolnego na okoliczność dokonania tej darowizny a należny podatek nie został zapłacony.
W ocenie Sądu prawidłowo organy przyjęły, że skarżąca nabyła w drodze darowizny kwotę łącznie 106.775,74 zł i nabycia tego nie zgłosiła. Na okoliczność otrzymania środków skarżąca powołała się w trakcie czynności sprawdzających dokonywanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kluczborku i stosownego podatku od otrzymanej darowizny nie uiściła.
Wskazane wyżej okoliczności sprawiły, że skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić, a to na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270).