Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opoluz 9 lipca 2026 r., sygn. akt I SA/Op 156/26

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez Dyrektora Oddziału E. S.A. w O. (dalej jako: strona, skarżący, kontrolowany) – reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, jest zarządzenie pokontrolne Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Opolu (zwanego dalej organem lub OWIOŚ bądź też Inspekcją, kontrolującym) z dnia 15 grudnia 2025 r., nr WI.7051.2.2024.MW, w przedmiocie zobowiązania do dotrzymania warunków pozwolenia zintegrowanego.

Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. W dniach od 26 marca do 30 grudnia 2024 r. OWIOŚ przeprowadził kontrolę planową problemową w Oddział E. w O. (dalej jako: E. lub Spółka). Wyniki kontroli utrwalone zostały w protokole kontroli z dnia 30 grudnia 2024 r., nr [...], który nie został podpisany przez przedstawiciela kontrolowanej Spółki, a w którym stwierdzono nieprawidłowości zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska, polegające odpowiednio na:

1. 1) przekroczeniu określonych w pozwoleniu zintegrowanym warunków wprowadzania ścieków do wód – pomiar kontrolny jakości ścieków oczyszczonych wykonany na zlecenie organu wykazał przekroczenie wartości dopuszczalnej badanego parametru – ogólnego węgla organicznego o 4,9 mg/l;
2. 2) przekroczeniu w roku 2020 oraz w roku 2021 (od 1 stycznia do 17 sierpnia 2021 r.) dopuszczalnych jednogodzinnych wielkości emisji w zakresie tlenku węgla (CO) z emitora E38, E312/5, E312/6;
3. 3) niedotrzymaniu w roku 2021 standardu emisyjnego pyłu z emitora E312/6.

Pismem z 7 stycznia 2025 r. skarżący wniósł uwagi i zastrzeżenia do protokołu kontroli nr [...].

W zakresie kontroli przestrzegania warunków dotyczących ilości i jakości ścieków wprowadzanych do wód lub ziemi, określonych w pozwoleniach wodnoprawnych, kontrolowany wskazał na rozbieżności pomiędzy wynikami analiz zawartości ogólnego węgla organicznego (OWO) opracowanych przez dwa akredytowane laboratoria.

Stosownie do przedłożonego przez OWIOŚ sprawozdania z dnia 4 czerwca 2024 r., nr [...], wskaźnik ogólnego węgla organicznego (OWO) wynosił 34,9 mg/l, z kolei z badań przeprowadzonych przez akredytowane laboratorium E. wynikało, że wskaźnik OWO równy był 15,1 mg/l.

Kontrolowany wskazał również, iż z przedłożonego przez organ ww. sprawozdania wynika, że wartość wskaźnika OWO podana jest z niepewnością pomiarową ±6,9 mg/l. W związku z tym zaakcentował, że biorąc pod uwagę podaną przez laboratorium niepewność wyniku, rzeczywista wartość wskaźnika OWO oscyluje w przedziale od 28,00 mg/l do 41,8 mg/l, co nie pozwala przyjąć, że wartość dopuszczalna została przekroczona, gdyż zgodnie z pozwoleniem zintegrowanym dla instalacji oczyszczania ścieków wynosi 30 mg/l.

W zakresie kontroli przestrzegania przepisów ochrony środowiska odnośnie do emisji gazów i pyłów do powietrza, skarżący podniósł, iż stwierdzanie emisji CO, w każdej godzinie pomiarowej, na podstawie pomiarów ciągłych jest niezgodne z obowiązującym prawem, gdyż rozporządzenie Ministra Środowiska z 7 lipca 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków wymierzania kar na podstawie pomiarów ciągłych oraz sposobów ustalania przekroczeń w zakresie wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza (Dz. U. z 2011 r. nr 150, poz. 894), nie przewiduje ustalania przekroczeń emisji tlenków węgla dla instalacji do spalania paliw na podstawie pomiarów ciągłych.

Kontrolowany podniósł, że całoroczna emisja powinna zostać podzielona przez czas pracy w ciągu roku. Przy czym zaznaczył, że wartości ustalone w ten sposób dowodzą zachowania warunków pozwolenia zintegrowanego. Wskazał także na pismo Marszałka Województwa [...] z dnia 18 stycznia 2022 r., znak [...], które zostało ujęte w protokole kontroli. Zaakcentował również, że w rozporządzeniu Ministra Klimatu z 24 września 2020 r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów (Dz.U. z 2020 r., poz. 1860 ze zm.), także nie określono standardów emisyjnych dla CO, co wskazywać miało na charakter wskaźnikowy tego parametru. Kontrolowany natomiast podniósł, iż nie mogło dojść do przekroczenia standardu emisji pyłu z emitora E312/6, tj. z kotła bloku nr [...], gdyż blok ten od godzin wieczornych 14 grudnia 2021 r. był w postoju, który trwał do 21 grudnia 2021 r., natomiast raport z 15 grudnia 2021 r. błędnie wskazywał "Pracę" bloku, mimo że analiza pomiarów rozliczeniowych i parametrów odniesienia wskazywały na jego "Postój".

W odpowiedzi na przedstawione ww. zastrzeżenia i uwagi do protokołu kontroli, organ pismem z 7 listopada 2025 r. wyjaśnił, iż analiza przeprowadzonych na zlecenie OWIOŚ wyników badań ścieków oczyszczonych pobranych w dnia 14-15 maja 2024 r. wykazała przekroczenie dopuszczalnej wartości wskaźnika OWO, wartość zbadana wynosiła 34,9 mg/l, co stanowi przekroczenie badanego parametru o 4,9 mg/l (tj. około 16,3%). Zaznaczył tym samym, że powyższe stanowi naruszenie pkt VI ppkt 1 ze zmianami decyzji z 15 października 2015 r., [...], udzielającej P. S.A z siedzibą w B. pozwolenia zintegrowanego dla instalacji oczyszczania ścieków eksploatowanej na terenie Oddziału E. w O. Podkreślił przy tym organ, że przeprowadzone badanie zostało wykonane przez [...] Oddział w O. posiadające akredytację nr [...], przy zastosowaniu metod referencyjnych badań ścieków.

W dalszej kolejności organ wyjaśnił, iż zanieczyszczenia w postaci tlenku węgla, emitowane ze źródeł opalanych węglem nie jest objęte standardami emisyjnymi, przy czym zwrócił uwagę, że Wojewoda [...] (dalej także: Wojewoda) określił w pkt II.1.2. decyzji z 25 lipca 2005 r., nr [...], wielkość emisji dopuszczalnej dla tlenku węgla w okresie do 17 sierpnia 2021 r., zaś w pkt III.1.2. ww. decyzji doprecyzował Wojewoda, że wielkość dopuszczalnej emisji dla tlenku węgla od 18 sierpnia 2021 r. stanowi wskaźnikowy poziom emisji. Zwrócono również uwagę, iż Marszałek w pismach z 18 stycznia 2022 r. oraz 18 kwietnia 2023 r. zajął stanowisko, iż wielkość dopuszczalna emisji dla tlenku węgla, wyrażona jako ładunek w [kg/h] w okresie do 17 sierpnia 2021 r. powinna być dotrzymywana w każdej godzinie pomiarowej.

Odnośnie do stwierdzenia przekroczenia standardów emisyjnych pyłu na bloku [..., organ uwzględnił wyjaśnienie/zastrzeżenia kontrolowanego i odstąpił od stwierdzonego naruszenia.

W piśmie datowanym na 25 listopada 2025 r. kontrolowany podniósł, iż w sytuacji powstałych dużych rozbieżności wyników wskaźnika OWO, przez dwa równorzędne, posiadające akredytacje laboratoria, rozstrzygająca spór w niniejszej sprawie powinna być ocena innych parametrów współistniejących z OWO oraz wyniki badań ścieków, wykonywanych w ramach okresowych obowiązków sprawozdawczych w szerszym horyzoncie czasowym lub ponowne porównanie badań pobranej próbki przez oba laboratoria oraz laboratorium trzecie. Zaakcentował nadto, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z 7 lipca 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków wymierzania kar na podstawie pomiarów ciągłych oraz sposobów ustalania przekroczeń, w zakresie wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza (Dz. U. z 2011 r., poz. 894), nie przewiduje ustalania przekroczeń emisji tlenków węgla dla instalacji do spalania paliw na podstawie pomiarów ciągłych.

Zainstalowane na instalacjach do spalania paliw pomiary ciągłe służą do ustalania przekroczeń emisji pyłu, dwutlenku siarki i tlenków azotu – czyli emisji określonych w pozwoleniu jako standardy emisyjne wyrażone w mg/Nm3, natomiast dla CO2 takiego standardu nie ustalono.

W ocenie kontrolowanego, stwierdzenie przekroczenia emisji CO2, w każdej godzinie pomiarów, na podstawie pomiarów ciągłych jest niezgodne z obowiązującym prawem.

Zaskarżonym zarządzeniem pokontrolnym z 15 grudnia 2025 r. OWIOŚ, działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. 2024 r. poz. 425, ze zm.) – dalej jako ustawa lub u.i.o.ś., oraz ustaleń poczynionych w rezultacie przeprowadzonej kontroli, udokumentowanej protokołem kontroli nr [...], zarządził:

po pierwsze – dotrzymywać warunków określonych w decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia 15 października 2015 r., nr [...], ze zmianami, udzielającej P.S.A. z siedzibą w B. Oddział E. pozwolenia zintegrowanego dla instalacji oczyszczania ścieków eksploatowanej na terenie Oddziału E. w O., w terminie realizacji - niezwłocznie oraz na bieżąco;

po drugie – dotrzymywać warunków określonych w decyzji Wojewody [...] z dnia 25 lipca 2005 r., nr [...], ze zmianami, udzielającej P. S.A. w B. pozwolenia zintegrowanego dla instalacji spalania paliw o łącznej mocy nominalnej [...] MWt, położonej i eksploatowanej na terenie Oddziału E., w terminie realizacji – niezwłocznie i na bieżąco.

OWIOŚ wyznaczył również termin na przesłanie pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazań naruszeń na dzień 31 grudnia 2025 r.

Przedstawiając motywy podjętego zarządzenia organ przypomniał, że Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia 15 października 2015 r., nr [...], ze zmianami, udzielił P.S.A. z siedzibą w B. pozwolenia zintegrowanego dla instalacji oczyszczania ścieków, położonej na terenie Oddziału E. w O. W punkcie VI ppkt 1 ww. pozwolenia zintegrowanego ustalono warunki wprowadzania ścieków z oczyszczani eksploatowanej na terenie Oddziału E. do wód rzeki O. w km [...], o stanie i składzie nie przekraczającym wartości dopuszczalnych określonych w tabeli nr 7 tego punktu. W związku z informacjami przekazanymi w pismach z dnia 16 lutego 2024 r., znak [...] oraz z dnia 21 lutego 2024 r. znak [...] przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska o stwierdzonych przekroczeniach maksymalnych dopuszczalnych stężeń niektórych substancji chemicznych w próbkach wody pobranych w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska w punktach pomiarowo-kontrolnych zlokalizowanych m. in. na rzece O. oraz na podstawie rozpoznania sprawy i weryfikacji podmiotów odprowadzających bezpośrednio i pośrednio ścieki komunalne, ścieki przemysłowe wraz z wodami opadowymi do wskazanych odbiorników, Opolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, w ramach realizowanej kontroli planowej Oddziału E., zlecił C. (dalej: [...].

Oddział w O.), wykonanie badań jakości ścieków oczyszczonych odprowadzanych z E. S.A. Oddział E. Pobór prób ścieku oczyszczonego na podstawie ww. zlecenia odbył się w dniach 14-15 maja 2024 r. w obecności przedstawicieli zakładu. Pracownicy [...]. Oddział w O. do badań laboratoryjnych pobrali średniodobową próbę, proporcjonalną do przepływu, natomiast punktem pobrania była automatyczna probiernia zamontowana na kiosku pomiarowym na zbiorczym kolektorze ścieków, zgodnie z miejscem poboru wskazanym w obowiązującym pozwoleniu zintegrowanym. Analiza wyników badań jakości ścieków oczyszczonych zamieszczonych w sprawozdaniu z dnia 4 czerwca 2024 r., nr [...], wykazała przekroczenie dopuszczalnej wartości wskaźnika - Ogólny węgiel organiczny, względem posiadanego przez Spółkę pozwolenia zintegrowanego. Wartość zbadana wyniosła 34,9 mg/l, co stanowi przekroczenie wartości dopuszczalnej badanego parametru o 4,9 mg/l.

Powyższe – jak podał organ – stanowi naruszenie pkt VI ppkt 1 decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia 15 października 2015 r. ze zmianami udzielającej P. S.A. z siedzibą w B. pozwolenia zintegrowanego dla instalacji oczyszczania ścieków eksploatowanej na terenie Oddziału E. w O. Z kolei odnośnie do drugiego z zaleceń wyjaśnił, że P. posiada obowiązek prowadzenia ciągłych pomiarów wielkości emisji z instalacji spalania paliw o łącznej mocy nominalnej [...] MWt (kotły bloków energetycznych - parowe BP - 1150 o mocy cieplnej w paliwie [...] MWt każdy – [...] kotły oraz kotły nr [...] i [...] przepływowe -o mocy cieplnej w paliwie [...] MWt każdy) zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 30 października 2014 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody (Dz.U. 2014 r. poz. 1542), zmienionym Rozporządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 września 2021 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji (Dz.U. 2021 r. poz. 1710) oraz zgodnie z posiadaną decyzją udzielającą pozwolenia zintegrowanego dla następujących parametrów: pył ogółem, dwutlenek siarki, tlenek azotu, tlenku węgla.

Zaznaczył, że zgodnie z posiadanym pozwoleniem zintegrowanym oraz załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 1 marca 2018 r. (Dz.U. 2018 r. poz. 680) zmienionym rozporządzeniem Ministra Klimatu z dnia 24 września 2020 r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania iub współspalania odpadów (Dz.U. 2020 r. poz. 1860) - załącznik nr 1, dla dużych źródeł spalania (powyżej 300MW) opalanych paliwem stałym nie określa się standardów emisji tlenku węgla. Podkreślił przy tym, że Marszałek Województwa [...], jako organ właściwy w sprawie, zgodnie z art. 378 ust. 2a pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2025 r. poz. 647 ze zm.), dalej także: P.o.ś., określił w punkcie III. 1.2 decyzji Wojewody [...] z dnia 25 lipca 2005 r., nr [...], wraz z późniejszymi zmianami, wielkość emisji dopuszczalnej dla tlenku węgla w okresie do 17 sierpnia 2021 r. wyrażoną jako ładunek w jednostce [kg/h] na poziomie: E38/K1 - 50,85 [kg/h], -E38/K2-52,11 [kg/h], -E38/K3-52,11 [kg/h], E38/K4 - 50,85 [kg/h], E38/K1 do K4 - wielkość dopuszczalnej emisji poszczególnych substancji ze źródła (z zastosowaną pierwszą zasadą łączenia) jest równa sumie dopuszczalnych emisji poszczególnych substancji dla jednocześnie pracujących kotłów, E312/5- 122,23 [kg/h], E312/6- 122,23 [kg/h].

W dalszych motywach podniósł, że zgodnie z § 13 ust. 3 rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 24 września 2020 r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów (Dz.U. 2020 r. poz. 1860), w przypadku prowadzenia ciągłych pomiarów wielości emisji substancji standard emisyjny uznaje się za dotrzymany, jeżeli - w odniesieniu do czasu użytkowania źródła w roku kalendarzowym - są spełnione określone warunki.

Argumentując wyjaśnił nadto, że Marszałek Województwa [...], jako organ udzielający decyzji, w pismach z dnia 18 stycznia 2022 r. oraz z dnia 18 kwietnia 2023 r., przesłanych na adres Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Opolu, poinformował o przekroczeniach dopuszczalnych wielkości emisji tlenku węgla do powietrza wynikających z wyników ciągłych pomiarów emisji z I i II półrocza 2020 r. oraz I i II półrocza 2021 r. z instalacji spalania paliw eksploatowanej przez P.S.A. na terenie Oddziału E. W przekazanych pismach organ wyraził stanowisko, że wielkość dopuszczalna emisji dla tlenku węgla, wyrażona jako ładunek w [kg/h], w okresie do 17 sierpnia 2021 r. powinna być dotrzymywana w każdej godzinie pomiarowej. Pisma te, na co także wskazał organ, zostały przesłane również na adres pełnomocnika Spółki.

Jednocześnie zaznaczył, że w toku wykonywania czynności kontrolnych przedstawiciel kontrolowanego podmiotu przedłożył do protokołu pismo znak [...] z dnia 25 stycznia 2021 r. zawierające m.in. wyniki ciągłych pomiarów emisji za rok 2020 oraz pismo znak [...] z dnia 28 stycznia 2022 r. zawierające m.in. wyniki ciągłych pomiarów emisji za rok 2021 (w tym raporty dobowe emisji z kotłów 1-6 - w wersji elektronicznej na płycie CD), które załączono do protokołu kontroli.

Następnie organ podkreślił, że na podstawie analizy przedłożonych raportów dobowych emisji z kotłów 1-6 za lata 2020 i 2021 stwierdzono, że kontrolowany podmiot w roku 2020 oraz w okresie od 01 stycznia 2021 r. do 17 sierpnia 2021 r. nie dotrzymywał godzinowych wielkości dopuszczalnych emisji tlenku węgla z instalacji spalania paliw, określonych w pkt. III.1.2. decyzji Wojewody [...] z dnia 25 lipca 2005 r. znak [...] z późn.zm. dla emitorów E38, E312/5 oraz E312/6.

Przypomnienia wymaga, że odnośnie do stwierdzenia przekroczenia standardów emisyjnych pyłu na bloku [...], organ uwzględnił wyjaśnienie/zastrzeżenia skarżącego i odstąpił od stwierdzonego naruszenia.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, opisanemu wyżej zarządzeniu pokontrolnemu z 15 grudnia 2025 r., zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1. 1) art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.i.o.ś. poprzez błędne uznanie, że w stanie faktycznym i prawnym sprawy istnieją podstawy do wydania zarządzenia pokontrolnego i nałożenia obowiązku poinformowania organu o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń, podczas gdy w przedmiotowej sprawie do naruszeń nie doszło, a Spółka eksploatuje instalacja zgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniach zintegrowanych oraz w zgodzie z przepisami prawa;
2. 2) art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 ust. 1 i ust. 2 ustawy, polegające na wydaniu zarządzenia pokontrolnego, które opiera się na błędnych ustaleniach faktycznych w zakresie wyników badań jakości ścieków oczyszczonych pobranych w dniach 14-15 maja 2024 r. w ramach kontroli przestrzegania warunków dotyczących ilości i jakości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, określonych w pozwoleniach wodnoprawnych, które nie zostały przez kontrolujących należycie zweryfikowane ani nie zostały właściwie zastosowane zasady metrologii co spowodowało wyciągnijcie przez Organ stadnych wniosków i wydanie zarządzenia pokontrolnego;
3. 3) art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 283 i 284 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2025 r. poz. 960 ze zm.), poprzez to, że organ w celu stwierdzenia przekroczenia warunków pozwolenia zintegrowanego i uzasadnienia zarządzenia pokontrolnego oparł się jednostronnie na wyniku badania wykonanego przez [...] (OWO = 34,9 mg/l), pomijając równorzędny wynik akredytowanego laboratorium Skarżącego (OWO = 15,1 mg/l), nie porównując procedur poboru i metod analitycznych, nie uwzględniając wskazanej w raporcie [...]. Oddział w O. niepewności pomiaru (±6,9 mg/l) oraz nie rozważając przesłanek przewidzianych w art. 284 (w tym możliwości pomiaru wykonanego przez podmiot zobowiązany lub innych środków dowodowych). W rezultacie organ nie ustalił rzetelnie i z wymagań pewności faktu przekroczenia, co poskutkowało wydaniem zarządzenia pokontrolnego;
4. 4) § 13 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 24 września 2020 r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeni współspalania odpadów poprzez jego bladnie zastosowanie i przyjcie przez organ, w zakresie kontroli przestrzegania przepisów ochrony środowiska w zakresie emisji gazów i pyłów do powietrza, rygoru godzinnego (obowiązek dotrzymania lądunku CO w każdej godzinie pomiarowej) bez podstawy prawnej i bez zastosowania regat uśredniania przewidzianych w tym przepisie, w efekcie czego Organ uznał, ze kontrolowany podmiot nie dotrzymywał godzinowych wielkości dopuszczalnej emisji tlenku węgla z instalacji spalania paliw określonych w pozwoleniu zintegrowanym i wydal zarządzenie pokontrolne;
5. 5) art. 5 ustawy Prawo ochrony środowiska, poprzez to, że zastosował jednostronne kryteria oceny skutków modernizacji instalacji, nie przeprowadził i nie udokumentował kompleksowej oceny wpływu działań na pozostałe elementy środowiska oraz nie dokonał świadomego ważenia racji ochrony różnych elementów środowiska.

Autor skargi podniósł również, iż zaskarżone zarządzenie pokontrolne obarczone jest następującymi wadami, tj.:

1. - nie zawiera przekonującego merytorycznego uzasadnienia odrzucenia złożonych przez skarżącego wyjaśnień i dokumentów dowodowych;
2. - nie wykazało, że organ z urzędu przeprowadził dowody uzupełniające niezbędne do wyjaśnienia rozbieżności (badania porównawcze, powtórny pobór próbek);
3. - nie przedstawia w uzasadnieniu logicznego rozumowania, które uzasadniałoby przyjęcie wiarygodności jednego wyniku kosztem drugiego;
4. - zawiera ogólnikowe sformułowania ("niezwłocznie", "na bieżąco") bez wskazania konkretnych środków, etapów i terminów wykonania, co powoduje niepewność prawną i nadmiernego obciążenie skarżącego;
5. - nie dokumentuje w aktach wyważenia interesu społecznego (ochrona środowiska) i słusznego interesu skarżącego (swoboda działalności gospodarczej, prawo własności) oraz nie wykazuje, że rozważono i odrzucono środki mniej uciążliwe.

W świetle tak sformułowanych zarzutów autor skargi wniósł o uchylenie w całości zarządzenia pokontrolnego oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono stan faktyczny sprawy oraz rozwinięto ww. zarzuty. Zaprezentowana argumentacja stanowiła powtórzenie i powielenia stanowiska zajętego przez skarżącego w toku postępowania. Podniesiono m.in., że organ nie miał podstaw do arbitralnego narzucania rygoru godzinowego ustalania wielkości dopuszczanych emisji, bez odniesienia do reguł uśredniania i marginesów przewidzianych w aktach wykonawczych. Zdaniem autora skargi organ naruszył przepis § 13 ust. Rozporządzenia Ministra Klimatu z 24 września 2020 r., ponieważ przyjął rygor godzinny – tj. obowiązek dotrzymania ładunku CO w każdej pojedynczej godzinie pomiarowej. Jego zdaniem organ nie odniósł się do kryteriów dotyczących odsetka godzin dopuszczonych do przekroczenia progu, nie dokonał analizy uśrednień dobowych lub miesięcznych ani nie ocenił wpływu wartości skrajnych i błędów pomiarowych na wynik końcowy.

W ocenie skarżącego, przedstawiona w skardze argumentacja przesądza o braku podstaw do wydania przez organ zarządzenia pokontrolnego. Jego zdaniem błędnie ustalono stan faktyczny sprawy, co doprowadziło organ do niewłaściwych wniosków.

W odpowiedzi na skargę OWIOŚ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ, odnosząc się po poszczególnych zarzutów skargi, podtrzymał swoje stanowisko. Wskazał również, że zaskarżonym zarządzeniem pokontrolnym nie nałożono na kontrolowany podmiot żadnych dodatkowych obowiązków poza tymi, które podmiot powinien realizować zgodnie z posiadanymi decyzjami administracyjnymi. W ocenie organu treść podjętego zarządzenia pokontrolnego precyzyjnie określa obowiązki prowadzącego zakład oraz nie pozostawia wątpliwości odnośnie sposobu ich realizacji.

Jednocześnie zwrócił uwagę, że stan faktyczny sprawy nie jest obarczony błędami w poczynionych ustaleniach. Dowody na których oparto podjęte zarządzenie pokontrolne stanowią załączniki do protokołu z kontroli.

Organ powtórzył również, że zgodnie z treścią pism Marszałka z 18 stycznia 2022 r. oraz z 18 kwietnia 2023 r. przekazujących informację o przekroczeniach dopuszczalnych wielkości emisji tlenku węgla do powietrza wynikających z wyników ciągłych pomiarów emisji z I i II półrocza 2020 r. oraz I i II półrocza 2021 r., wielkość dopuszczalnej emisji dla tlenku węgla, wyrażona jako ładunek [kg/h] w okresie do 17 sierpnia 2021 r. powinna być dotrzymywana w każdej godzinie pomiarowej.

OWIOŚ podniósł również, iż pobór ścieków oczyszczonych odbył się w obecności przedstawicieli zakładu. Z kolei podniesiony w skardze zarzut, wskazujący na zlecenie powtórnego badania lub dopuszczenie badania przeprowadzonego przez niezależne laboratorium jest bezpodstawny.

W przedmiotowym zarządzeniu pokontrolnym wskazano konkretne zalecenia co do niezwłocznego wyeliminowania naruszeń stwierdzonych w wyniku przeprowadzonej kontroli, nie wskazując kierownikowi kontrolowanej jednostki innych czy nowych zaleceń wychodzących poza ustalenia dotyczące naruszeń stwierdzonych w trakcie kontroli a zawarte w protokole kontroli, w związku z czym zarzut skarżącego o nie wskazaniu konkretnych środków, etapów i terminów wykonania, co powoduje niepewność prawną i nadmierne obciążenie skarżącego, zdaniem organu jest bezpodstawny i niezrozumiały.

OWIOŚ podniósł również, że zgodnie z art. 1 i art. 2 u.i.o.ś. Inspekcja Ochrony środowiska jest powołana do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz badania i oceny stanu środowiska, a jednym z zadań Inspekcji Ochrony środowiska jest kontrola podmiotów korzystających ze środowiska w zakresie przestrzegania przepisów i decyzji ustalających warunki korzystania ze środowiska oraz przestrzegania zakresu, częstotliwości i sposobu prowadzenia pomiarów wielkości emisji i jej wpływu na stan środowiska.

Dlatego – jak zauważył OWIOŚ – w związku ze stwierdzonymi naruszeniami, na podstawie ustaleń protokołu kontroli wydał zarządzenie pokontrolne, gdzie wskazał na konkretne zalecenia co do niezwłocznego wyeliminowania stwierdzonych w trakcie kontroli naruszeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność, lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. W konsekwencji sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego, zasadami ekonomiki obrotu gospodarczego, czy uznawanymi społecznie normami pozaprawnymi, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji - orzekając w sprawie - nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne, o czym stanowi art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a.

Warto także podnieść, że sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność, lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. W konsekwencji sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego, zasadami ekonomiki obrotu gospodarczego, czy uznawanymi społecznie normami pozaprawnymi, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji – orzekając w sprawie – nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

1. 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
2. 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Stosownie do art. 145 § 3 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie.

Ponadto wyjaśnić należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawą zaskarżonego zarządzenia stanowił wielokrotnie przytaczany wyżej art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. 2024 r. poz. 425, ze zm.) – dalej nadal jako: ustawa lub u.i.o.ś., zgodnie, z którym na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej. Z treści powyższego przepisu wynika jednoznacznie, że zarządzenie pokontrolne jest odrębną od decyzji administracyjnej prawną formą działania inspektora ochrony środowiska. Wydawanemu przez tego inspektora zarządzeniu pokontrolnemu, mimo że nie jest decyzją administracyjną, nie można odmówić charakteru aktu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt. 4 p.p.s.a., ponieważ ma ono bez wątpienia charakter władczy i rozstrzyga indywidualną sprawę konkretnego podmiotu.

Zarządzenie to wpływa na prawa i obowiązki kontrolowanego, ponieważ niewykonanie tego zarządzenia lub niezgodne z prawdą poinformowanie o jego wykonaniu zagrożone jest odpowiedzialnością karną, na co wskazuje treść art. 31a ust. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. Skoro przepisy ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska uprawniają wskazany w nich organ do wydawania zarządzeń pokontrolnych na podstawie wyników dokonanych kontroli, a jednocześnie nie przewidują środka zaskarżenia tych zarządzeń do organu wyższego stopnia, to zarządzenie pokontrolne, stwierdzające istnienie po stronie kontrolowanej osoby fizycznej określonego obowiązku, a więc będące działaniem władczym w indywidualnej sprawie, podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 1009/08, ONSAiWSA 2010, Nr 5, poz. 86). Jest to bowiem akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Zarządzenie o jakim mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska jest wydawane na podstawie ustaleń kontroli w związku z czym zalecenia zawarte w zarządzeniu pokontrolnym stanowią konsekwencję stwierdzonych w trakcie kontroli nieprawidłowości. Stąd szczególne znaczenie dla oceny legalności wydanego zarządzenia ma stwierdzenie, czy wyniki przeprowadzonej kontroli dają podstawę do uznania, że kontrolowany podmiot narusza prawo. Zarządzenie pokontrolne nie jest tylko prostym "przypomnieniem" obowiązków wynikających z innych źródeł, tj.: przepisów lub decyzji - lecz "przypomnieniem" o obowiązkach naruszonych, nie służy zacytowaniu obowiązków strony - lecz zwraca uwagę na uchybienia. Oczywiście uchybienia takie stanowią podstawę do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego mającego na celu ich sankcjonowanie i w toku takiego postępowania strona może podważać zasadność zarzutów i wykazywać, że dopełniła ciążących na niej obowiązków.

Jednak także na etapie kontroli strona może negować zasadność jej wyników. Możliwość taką daje jej właśnie dopuszczalność wniesienia skargi do sądu na zarządzenie pokontrolne (por. wyrok WSA w Gliwicach z 9 września 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 126/09). W konsekwencji kontrola legalności takiego zarządzenia oznacza konieczność sprawdzenia, czy istniały podstawy do jego wydania, a to zdaniem Sądu oznacza konieczność zbadania czy naruszenia zostały w prawidłowy sposób stwierdzone i dostatecznie wykazane. Nadto trzeba zważyć, że zarządzenie pokontrolne, o jakim mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska jest aktem o charakterze władczym nakładającym na adresata określone obowiązki.

Z powyższego wynika, że do zarządzenia pokontrolnego w zakresie jego rozstrzygnięcia i uzasadnienia odnoszą się te same wymagania jak do innych władczych aktów wydawanych przez organy administracji publicznej. W pierwszym rzędzie organ kontrolujący musi prawidłowo przeprowadzić kontrolę, a następnie w oparciu o dokonane ustalenia kontroli wydać zarządzenie pokontrolne. Tak więc, zarządzenie pokontrolne powinno zawierać ustalony stan faktyczny sprawy. Prowadzona kontrola ma bowiem na celu ustalenie czy w kontrolowanej jednostce przestrzegane są te zasady i przepisy ochrony środowiska, które należą do dziedziny objętej przewidzianą w ustawie kompetencją organów ochrony środowiska. Temu celowi służy między innymi przewidziany w art. 9 ust. 2 tej ustawy katalog uprawnień inspektora ochrony środowiska w toku prowadzonej kontroli.

Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie nie zaistniały nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego i proceduralnego. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organu kontroli środowiskowej nie pozostawiają wątpliwości, a podjęte rozstrzygnięcie odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego.

Nakreślony powyżej, przy prezentacji stanowisk organu jak i strony skarżącej, relewantny dla sprawy stan faktyczny nie budzi wątpliwości Sądu albowiem ma swoje odzwierciedlenia w aktach administracyjnych. Został również drobiazgowo przedstawiony w skardze oraz zaskarżonym akcie. Jest przy tym dobrze znany stronie skarżącej. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego w tym miejscu pełnego przytaczania.

Przypomnienia wymaga, że w dniach od 26 marca do 30 grudnia 2024 r. upoważnieni inspektorzy WIOŚ w Opolu przeprowadzili kontrolę planową problemową (z zawiadomieniem kontrolowanego podmiotu) w E. S.A. Oddział w O., udokumentowaną protokołem kontroli nr [...], w wyniku której stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska.

Zdaniem Sądu rację ma organ, że ustalenia stanu faktycznego zostały dokonane zgodnie z art. 9 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska oraz z zastosowaniem przepisów i procedur dotyczących kontroli planowych a prowadzone działania miały na celu weryfikację zebranego materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie kontroli, co zostało obszernie przedstawione wyżej. Zarządzenie, o jakim mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy, jest wydawane – na co zasadnie wskazał organ w odpowiedzi na skargę – na podstawie ustaleń kontroli, to obowiązek zawarty w zarządzeniu pokontrolnym stanowi konsekwencję stwierdzonych w trakcie kontroli nieprawidłowości. Stąd szczególne znaczenie dla oceny legalności wydanego zarządzenia ma stwierdzenie, czy wyniki przeprowadzonej kontroli dają podstawę do uznania, że kontrolowany podmiot narusza prawo (por. wyrok WSA w Opolu z 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Op 497/18 i powołany tam wyrok NSA z 21 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1876/17).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że kontrola skarżącego podmiotu została przeprowadzona zgodnie z właściwością rzeczową i miejscową przez organ do tego uprawniony, na podstawie właściwego upoważnienia (art. 2 ust. 1, art. 8, art. 9 ust. 1d ustawy). Stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy z czynności kontrolnych sporządzony został prawidłowo protokół, którego jeden egzemplarz w dniu zakończenia kontroli został doręczony upoważnionemu przez skarżącego do reprezentowania skarżącego podczas kontroli. Zgodnie też z art. 11 ust. 2 ustawy protokół został podpisany przez inspektora, który brał udział w czynnościach kontrolnych.

Zdaniem Sądu stan faktyczny sprawy nie jest obarczony błędami w poczynionych ustaleniach. Dowody na których oparto podjęte zaskarżone zarządzenie pokontrolne stanowią załączniki do protokołu z kontroli. Nie zostały one skutecznie podważone a ich wartość korzysta z domniemania legalności.

W ocenie Sądu ustalenie zawarte w protokole są prawidłowo udokumentowane. Organ po pierwsze zbadał zgodność stanu faktycznego ze stanem postulowanym, po drugie ustalił zakres i przyczyny rozbieżności między tymi stanami oraz po trzecie wskazał wyniki tego ustalenia podmiotowi kontrolowanemu. W przedmiotowej sprawie zarządzenie pokontrolne realizuje cel jego wydania, ma bowiem na celu przeciwdziałanie i wyeliminowanie stwierdzonych naruszeń w wyniku przeprowadzonej kontroli poprzez zobowiązanie kierownika kontrolowanego podmiotu lub osoby fizycznej do zaprzestania naruszania prawa i poinformowania o krokach, jakie kontrolowana jednostka podjęła, by dalsza jej działalność nie naruszała prawa (por. wyrok NSA z 29.02.2024 r., sygn. akt III OSK 1346/22).

Zarządzenie pokontrolne zostało wydane po upływie siedmiodniowego terminu na przedstawienie przez stanowiska na piśmie a tym samym realizuje zasadę wyrażoną w art. 11 ust. 3 u.i.o.ś. – audiatur et altera pars.

Podkreślenia również wymaga, czego nie dostrzega prawidłowo strona skarżąca, że protokół odnosi się do dokumentów źródłowych, wskazuje np. że już w pismach Marszałka Województwa [...] z dnia 18 stycznia 2022 r. oraz z dnia 18 kwietnia 2023 r. przekazujących informację o przekroczeniach dopuszczalnych wielkości emisji tlenku węgla do powietrza wynikających z wyników ciągłych pomiarów emisji z I i II półrocza 2020 r. oraz I i II półrocza 2021 r., podkreślono, iż wielkość dopuszczalnej emisji dla tlenku węgla powinna być dotrzymywana w każdej godzinie pomiarowej. W zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym wskazano zalecenia co do niezwłocznego wyeliminowania naruszeń stwierdzonych w wyniku przeprowadzonej kontroli, nie wskazując jednocześnie kierownikowi kontrolowanej jednostki innych czy nowych zaleceń wychodzących poza ustalenia dotyczące naruszeń stwierdzonych w trakcie kontroli a zawartych w protokole kontroli. W związku z czym niezasadne są zarzuty skargi.

Dodać należy, że organy inspekcji są powołane do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz badania i oceny stanu środowiska, a jednym z zadań Inspekcji Ochrony środowiska jest kontrola podmiotów korzystających ze środowiska w zakresie przestrzegania przepisów i decyzji ustalających warunki korzystania ze środowiska oraz przestrzegania zakresu, częstotliwości i sposobu prowadzenia pomiarów wielkości emisji i jej wpływu na stan środowiska. Dlatego w związku ze stwierdzonymi naruszeniami, na podstawie ustaleń protokołu kontroli organ wydał zarządzenie pokontrolne, gdzie wskazał na konkretne zalecenia co do niezwłocznego wyeliminowania stwierdzonych w trakcie kontroli naruszeń.

Zdaniem Sądu niezasadnie strona skarżąca kwestionuje ustalone podczas kontroli okoliczności faktyczne oraz ich ocenę dokonaną przez organ w świetle obowiązującego prawa. W protokole kontroli, jak wskazano wyżej, szczegółowo przedstawione zostały ustalenia organów oraz ocena w zakresie przestrzegania czy też stwierdzonego naruszenia prawa przez skarżącego w związku z prowadzoną działalnością. Treść zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego znajduje potwierdzenie w badaniach, które stanowiły podstawę działania organu. Przypomnienia wymaga, na co także zasadnie wskazał organ, że w celu weryfikacji dotrzymywania warunków wprowadzania ścieków z oczyszczalni eksploatowanej na terenie E. do wód rzeki O., określonych w posiadanym przez Spółkę pozwoleniu wodnoprawnym, w ramach prowadzonej kontroli przeprowadzono badania ścieków oczyszczonych. Badania wykonane zostały przez [...] Oddział w O. posiadające akredytację nr [...], przy zastosowaniu metod referencyjnych badań ścieków wskazanych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1311).

Pobór prób ścieków oczyszczonych odbył się zgodnie z zasadami, w tym zgodnie z miejscem poboru wskazanym w obowiązującym pozwoleniu zintegrowanym. Dokonując oceny wyników badań zawartych w Sprawozdaniu z badań ścieków oczyszczonych z dnia 4 czerwca 2024 r., nr [...], załączonym do protokołu kontroli, stwierdzono naruszenie pkt VI ppkt 1 decyzji z dnia 15 października 2015 r., nr [...], ze zmianami, udzielającej P. S.A. z siedzibą w B. pozwolenia zintegrowanego dla instalacji oczyszczania ścieków eksploatowanej na terenie Oddziału E. w O., w którym określono dopuszczalne wartości parametrów odprowadzonych ścieków. Co ważne wyniki badań nie nasuwały zastrzeżeń, a w związku z tym nie stwierdzono aby wystąpiły podstawy do przeprowadzenia ponownych pomiarów.

Tym samym podzielić należy stanowisko organu, że brak było podstaw do powtórnego badania. Byłoby to nie tylko nieuzasadnione, ale także niecelowe, nieekonomiczne i niegospodarne.

Zdaniem Sądu, o czym także powyżej, ustalenia zawarte w protokole kontroli nie są obarczony błędami. Przytoczone dowody stanowiące załączniki do protokołu z kontroli potwierdzają tę ocenę.

Analogicznie ocenić należy udokumentowanie przez organ naruszenia w zakresie emisji gazów i pyłów do powietrza. Wskazania wymaga, co także wadliwie odczytuje strona skarżąca a na co zasadnie powołuje się organ, że zgodnie z przytaczanymi już wyżej załącznikiem nr 1 do Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 1 marca 2018 r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów (Dz.U. z 2019 r. poz. 1806, ze zm.) oraz załącznikiem nr 1 do Rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 24 września 2020 r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów (Dz.U. z 2020 r. poz. 1860) dla dużych źródeł spalania (powyżej 300MW) opalanych paliwem stałym nie określa się standardów emisji tlenku węgla.

Zatem w rację ma organ, że w sprawie nie ma zastosowania przywołany przez stronę skarżącą przepis określony w § 13 ust. 3 ww. Rozporządzenia dotyczący warunków uznawania dotrzymywania standardów emisyjnych, w tym reguł uśredniania. Dopuszczalna wielkość emisji tlenku węgla w okresie do 17 sierpnia 2021 r. została określona w punkcie 111.1.2 posiadanego przez spółkę pozwolenia zintegrowanego udzielonego decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia 25 lipca 2005 r. wraz z późniejszymi zmianami w decyzjach Marszałka Województwa [...] i wyrażona jako ładunek w jednostce czasu [kg/h]. W ww. decyzji, co także wymaga powtórzenia, Marszałek Województwa [...] nie wskazał okresu uśredniania wartości dopuszczalnych emisji tlenku węgla w okresie do 17 sierpnia 2021 r. Dopiero w tabeli nr 6b w pkt. III. 1.2 ww. decyzji doprecyzowano, że wielkość dopuszczalnej emisji dla tlenku węgla od 18 sierpnia 2021 r. stanowi wskaźnikowy roczny poziom emisji.

Ponadto zasadnie organ kontroli eksponuje, że skoro organ decyzyjny, a to Marszałek Województwa Opolskiego, jako organ wydający decyzję określającą zasady prowadzenia działalności już w pismach z dnia 18 stycznia 2022 r. oraz z dnia 18 kwietnia 2023 r. (przesłanych tak Spółce jak i OWIOŚ) informuje o przekroczeniach dopuszczalnych wielkości emisji tlenku węgla do powietrza wynikających z wyników ciągłych pomiarów emisji z I i II półrocza 2020 r. oraz I i II półrocza 2021 r. oraz wyraża stanowisko, że wielkość dopuszczalna emisji dla tlenku węgla, wyrażona jako ładunek w [kg/h], w okresie do 17 sierpnia 2021 r. powinna być dotrzymywana w każdej godzinie pomiarowej, to jest to wiążące. Tym bardziej, że nie podana w nich wartość nie została skutecznie podważona. Pisma te, jak zaznaczono, zostały przesłane także na adres pełnomocnika Spółki.

Nie można nie dostrzec, że inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Opolu na podstawie analizy raportów dobowych emisji z kotłów 1-6 za lata 2020 - 2021 stwierdzili przekroczenie dopuszczalnej jednogodzinnej wielkości emisji w zakresie tlenku węgla (CO) na emitorach E38, E312/5 oraz E312/6, w okresie od 1 stycznia do 17 sierpnia 2021 r. Naruszenie to zostało odnotowane w protokole z przeprowadzonej kontroli, a następnie zasadnie znalazło odzwierciedlenie w zarządzeniu pokontrolnym. Przypomnienia tym samym wymaga, że Spółka uzyskała decyzję organu ochrony środowiska, w której ustalono wielkość dopuszczalnej emisji dla tlenku węgla wyrażoną w kg/h i nie odwołała się od niej. Jednym zaś z zadań Inspekcji Ochrony Środowiska, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1) lit. b ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 425, ze zm.), jest kontrola podmiotów w zakresie przestrzegania decyzji ustalających warunki korzystania ze środowiska oraz przestrzegania zakresu, częstotliwości i sposobu prowadzenia pomiarów wielkości emisji i jej wpływu na stan środowiska.

Zadanie to w przedmiotowej sprawie zostało prawidłowo zrealizowane i znalazło wyraz w zaskarżonym akcie. Akt ten zdaniem Sądu zawiera przekonującego merytorycznego uzasadnienie, zawiera ocenę naruszeń i wskazuje na dowody z dokumentów na jej poparcie. Zebrane dowody w zakresie weryfikowania realizacji obowiązków przez kontrolowany podmiot, w tym wyjaśnienia i dokumenty przedłożone przez Spółkę podczas trwania kontroli zostały opisane w protokole kontroli nr [...], stanowiącym udokumentowanie czynności kontrolnych, natomiast ustalenia zawarte w protokole stanowiły podstawę do wydania zarządzenia pokontrolnego.

Potwierdzeniem tego jest uwzględnienie części wyjaśnień Spółki i przychylenie się przez organ do jej stanowiska skutkujące odstąpieniem od jednego ze stwierdzonych w toku kontroli naruszeń (polegających na przekroczeniu standardów emisyjnych pyłu na bloku [...]), tym samym nie wskazując go w wydanym zarządzeniu pokontrolnym.

Mając na względzie dotychczas podniesione zauważenia wymaga, że zaskarżonym aktem nie nałożono na kontrolowany podmiot żadnych dodatkowych obowiązków poza tymi, które podmiot powinien realizować zgodnie z posiadanymi a przytoczonymi wyżej decyzjami. Określone w nim obowiązki nałożone na prowadzącego zakład w sposób czytelny, nie pozostawiający wątpliwości odnośnie do sposobu ich realizacji. Wskazano konieczność przestrzegania warunków określonych w posiadanych przez Spółkę decyzjach udzielających pozwoleń w zakresie korzystania ze środowiska, tj. w decyzji Marszałka Województwa Opolskiego z dnia 15 października 2015 r. ze zmianami udzielającej jej pozwolenia zintegrowanego dla instalacji oczyszczania ścieków eksploatowanej na terenie Oddziału E. w O. oraz w decyzji Wojewody Opolskiego z dnia 25 lipca 2005 r. udzielającej pozwolenia zintegrowanego dla instalacji spalania paliw o łącznej mocy nominalnej [...] MWt, położonej i eksploatowanej na terenie Oddziału E. Zdaniem Sądu rację ma organ, że w uzasadnieniu zarządzenia pokontrolnego wyczerpująco opisano obowiązki ciążące na prowadzącym zakład wynikające z przytoczonych przepisów prawa oraz decyzji administracyjnej, ustalony podczas kontroli stan faktyczny stanowiący podstawę stwierdzonych naruszeń, jak również wskazanie przepisów, których naruszenia dopuścił się prowadzący zakład.

Zasadnie przy tym wyjaśniając, że określenia terminu realizacji "niezwłocznie oraz na bieżąco" odnosi się do konieczności przestrzegania warunków ww. decyzji w terminach ich obowiązywania na bieżąco w związku z korzystaniem ze środowiska, niezwłocznie w celu zaprzestania naruszeń.

W ocenie Sądu przyznać należy rację organowi, że w zarządzeniu pokontrolnym wskazano konkretne zalecenia co do niezwłocznego wyeliminowania naruszeń stwierdzonych w wyniku przeprowadzonej kontroli, nie wskazując kierownikowi kontrolowanej jednostki innych czy nowych zaleceń wychodzących poza ustalenia dotyczące naruszeń stwierdzonych w trakcie kontroli a zawarte w protokole kontroli. Jednocześnie odnośnie di wyjaśnienia wątpliwości Spółki co do obowiązków będących przedmiotem zarządzenia pokontrolnego wskazano, że podczas kontroli udzielono instruktażu o obowiązujących przepisach prawa w zakresie ochrony środowiska, co odnotowano w treści protokołu z kontroli.

Podobnie Sąd podziela stanowisko organu, że uwzględnił on wagę interesów występujących w sprawie, akcentując te, które w jego ocenie i dlaczego zasługuję na ochronę, jakie względy prawne, faktyczne i społeczne zostały wzięte pod uwagę przy wyborze określonych środków. Poza sporem winno być, że zgodnie z art. 1 i art. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, Inspekcja Ochrony Środowiska jest powołana do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz badania i oceny stanu środowiska, a jednym z zadań Inspekcji Ochrony Środowiska jest kontrola podmiotów korzystających ze środowiska w zakresie przestrzegania przepisów i decyzji ustalających warunki korzystania ze środowiska oraz przestrzegania zakresu, częstotliwości i sposobu prowadzenia pomiarów wielkości emisji i jej wpływu na stan środowiska. Jak wskazuje art. 12 ww. ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, wojewódzki inspektor ochrony środowiska wydaje zarządzenie pokontrolne na podstawie faktycznych ustaleń kontroli.

Ustalenia stanu faktycznego zostały dokonane zgodnie z art. 9 ww. ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska oraz z zastosowaniem przepisów i procedur dotyczących kontroli planowych a prowadzone działania miały na celu weryfikację zebranego materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie kontroli. W związku ze stwierdzonymi naruszeniami fakt ten odnotowano w protokole kontroli, natomiast po zakończeniu kontroli, na podstawie jej ustaleń wydano zarządzenie pokontrolne gdzie wskazano konkretne zalecenia co do niezwłocznego wyeliminowania naruszeń stwierdzonych w wyniku kontroli. Tak więc odnosząc się do powyższego wskazania organ inspekcji jest zobligowany przede wszystkim do przestrzeganie przepisów ww. ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska.

Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom Spółki, ustalony i przedstawiony tak w protokole kontroli jaki i zaskarżonym zarządzeniu stan faktyczny nie jest obarczony błędami. Przytoczone dowody stanowią załączniki do protokołu z kontroli. Zarzuty skarżącego – jak zasadnie ocenia to organ – zmierzają do niedopuszczalnego w przedmiotowym postępowaniu kwestionowania stanu faktycznego ustalonego w protokole kontroli interwencyjnej, wszczętej w oparciu o zarejestrowane nieprawidłowości.

Podsumowując podkreślenia wymaga, że celem zarządzenia pokontrolnego jest oficjalne stwierdzenie, jakie naruszenia obowiązków prawnych wykryto w toku kontroli, i zwrócenie - w sposób urzędowy - właściwej osobie uwagi na konieczność podjęcia działań w celu wyeliminowania tych naruszeń. Zarządzenie pokontrolne ma także umożliwić organowi Inspekcji Ochrony Środowiska uzyskanie informacji o tym, czy i jakie działania podjął oraz zrealizował podmiot kontrolowany, aby usunąć stwierdzone naruszenia. Zarządzenie takie stanowi konsekwencję stwierdzonych w trakcie kontroli nieprawidłowości. Badanie jego legalności oznacza konieczność sprawdzenia, czy istniały podstawy do wydania zarządzenia, a to z kolei rodzi potrzebę zbadania, czy naruszenia zostały w prawidłowy sposób stwierdzone, określone i dostatecznie wykazane.

Zdaniem Sądu w motywach zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego organ powołał się na konkretnie poczynione w trakcie kontroli ustalenia faktyczne i odniósł je do przepisów obowiązującego prawa w oparciu, o które przypisano naruszenie, precyzyjnie wyjaśniając przesłanki jego wydania.

Sąd tym samym nie znalazł podstaw, by podzielić zarzut skarżącej Spółki. W ocenie Sądu organ zrealizował uprawnienie zawarte wprost w art. 12 ust. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, który wskazuje, iż kontrolowana jednostka w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, ma obowiązek poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń.

Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że zaskarżone zarządzenie pokontrolne zostało wydane zgodnie prawem. Zostało ono wydane po przeprowadzeniu kontroli i z zachowaniem procedury określonej przytoczonymi wyżej przepisami prawa. Na podstawie tej kontroli organ wydał kwestionowane przez stronę zarządzenie pokontrolne, do czego był uprawniony na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska.

Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie pomiędzy zarządzeniem pokontrolnym a ustaleniami kontroli utrwalonymi w protokole kontroli istnieje logiczny i spójny związek wskazujący na powiązanie wyników kontroli ze skierowanym do podmiotu kontrolowanego zarządzeniem. Treść zarządzenia pokontrolnego ww ocenie składu orzekającego umożliwia jego adresatowi w sposób jednoznaczny odczytanie stwierdzonego naruszenia oraz uzyskanie informacji o tym, jakie konkretne ustalenia i jakie konkretne przepisy prawa stanowiły podstawę do ustalenia naruszenia.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Końcowo Sąd wskazuje, że wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu są dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA.