Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 31 marca 2009r. (doręczonym w dniu 3.04.2009r.) Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, natomiast odmówił ustanowienia doradcy podatkowego.
Pismem z dnia 6.04.2009r. skarżący wniósł sprzeciw przeciwko temu postanowieniu, zatem stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. postanowienie to utraciło moc. Powyższe oznacza, że Sąd jest zobowiązany do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tylko w części, co do której złożono sprzeciw.
Rozpoznając wniosek z dnia 30 grudnia 2008r. o przyznanie prawa pomocy tj.: zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje:
Uregulowana przepisami Oddziału 2, Rozdziału 3, Działu V p.p.s.a. instytucja prawa pomocy stanowi realizację jednego z podstawowych standardów państwa prawnego jakim jest prawo do sądu.
W myśl art. 244 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przysługujeco do zasady- osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z literalnego brzmienia przepisów dotyczących prawa pomocy wynika, że należy brać pod uwagę sytuację majątkową strony. W ocenie Sądu nie wyklucza to jednak dokonywania oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przy zastosowaniu wykładni systemowej ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi regulującej tryb postępowania przed sądem.
O ile bowiem zwolnienie od kosztów sądowych oznacza rezygnację przez państwo z należnej daniny publicznej to przyznanie profesjonalnego pełnomocnika – jest wydatkowaniem dodatkowych kwot z budżetu państwa na koszty procesu, które, w myśl art. 199 p.p.s.a. powinna ponieść strona postępowania.
Zdaniem Sądu zapewnienie dostępu do sądu nie oznacza zagwarantowania stronie w każdym wypadku, gdy tego zażąda bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej ani prawa do zwolnienia od kosztów. Do Sądu należy ocena, czy wykazana przez stronę sytuacja majątkowa, rodzinna i osobista stanowi wystarczającą podstawę do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w tym także w kontekście rodzaju sprawy i treści skargi.
Przedstawiona we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja majątkowa, rodzinna i osobista skarżącego jest trudna. Z podanych informacji i załączonych dokumentów wynika, że jest osobą samotną, nie posiada własnego mieszania ani żadnego majątku, mieszka w wynajmowanym pokoju- na stancji. Z tytułu niezdolności do pracy pobiera stałą rentę, która według decyzji ZUS z dnia 3.02.2009r. wynosi 927,07 zł brutto.
Po potrąceniu należnej składki i podatku a także należności alimentacyjnychdo wypłaty pozostaje kwota 318,15 zł. Wnioskodawca regularnie otrzymuje świadczenia pieniężne z pomocy społecznej. Według załączonych decyzji: co miesiąc- kwotę 450 zł na dofinansowanie stancji oraz kwotę 181,12 z tytułu niepełnosprawności. Ponadto Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w formie zasiłków celowych, poprzez przelewy na konto Apteki, pokrywa koszty zakupu leków.
Mając na uwadze powyższe można powiedzieć, że wszystkie podstawowe potrzeby bytowe i w zakresie ochrony zdrowia skarżącego pokrywane są ze środków budżetu gminy. Taka sytuacja uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (które w niniejszej sprawie wynoszą 3.810 zł). Natomiast ustanowienie doradcy podatkowego, którego wynagrodzenie z tytułu uczestnictwa w sprawie w imieniu skarżącego miałby ponieść budżet państwa (w kwocie 7.200 zł), nie mieści się w pojęciu "kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw", w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji. Sąd ten rozstrzyga bowiem na podstawie akt, nie będąc związanym wnioskami i zarzutami skargi ani powołaną podstawą prawną, niezależnie też od stawiennictwa strony czy jej pełnomocnika na rozprawie.
Faktem jest, że stan zdrowia skarżącego wymaga stałego leczenia, z akt sprawy wynika, że nie uniemożliwiał on skarżącemu osobistego udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją. W karcie informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia 25.01.2009r. określono ogólny stan zdrowia jako dobry.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 §1 pkt 2 w związku z art. 245 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.