Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 17 lutego 2026 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej także: DIAS) utrzymał w mocy decyzję z Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi z 24 października 2025 r., którą odmówiono A. sp. z o.o. w W. (dalej także: Spółka lub Skarżąca) wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi z 30 września 2024 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2016 r.
Jak wynika z akt sprawy pismem z 26 czerwca 2025 r., Spółka wskazując jako podstawę prawną żądania art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 111 z późn., dalej także: O.p.), wystąpiła do DIAS o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z 30 września 2024 r.
Skarżąca podniosła, że przesłanką uzasadniającą wznowienie postępowania jest brak możliwości brania przez nią udziału w postępowaniu, co było niezawinione przez Spółkę. Brak możliwości brania udziału spowodowany był brakiem możliwości posługiwania się w toku postępowania podatkowego materiałami z akt postępowania karnego prowadzonego przez Prokuraturę Regionalną w Ł. pod sygn. akt [...], co zostało potwierdzone pismem Prokuratury z 21 maja 2025 r. (doręczone pełnomocnikowi 26 maja 2025 r.), z którego wynika, że Spółka w ramach postępowań podatkowych nie mogła składać wniosków o przeprowadzenie dowodów z dokumentów pochodzących z akt śledztwa ani ujawniać informacji z nich wynikających. Wedle Skarżącej termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania został zachowany, ponieważ pierwszym momentem, w którym Spółka mogła dowiedzieć się o piśmie był 26 maja 2025 r., tj. data wpływu pisma do pełnomocnika, a więc wniosek został złożony terminowo.
Naczelnik Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi decyzją z 24 października 2025 r. odmówił Spółce wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z 30 września 2024 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2016 r.
Od powyższej decyzji Strona wniosła odwołanie.
Wskazaną na wstępie decyzją DIAS utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi z 24 października 2025 r.
Uzasadniając swoje stanowisko, organ ten wskazał, że wznowienie z przyczyny określonej w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. jest ograniczone podmiotowo i czasowo – może nastąpić wyłącznie na żądanie strony i tylko wtedy, gdy żądanie to zostanie wniesione przez stronę w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji (art. 241 § 2 pkt 1 O.p.). Na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia.
DIAS wskazał, że w wyniku przeprowadzenia czynności wstępnych służących zbadaniu wystąpienia formalnych podstaw wznowienia, organ w I instancji zasadnie stwierdził, że złożony przez Spółkę wniosek o wznowienie postępowania z 26 czerwca 2025 r. nie spełnia niezbędnego warunku, jakim jest wniesienie przez stronę żądania o wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 O.p., w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 2 kwietnia 2026 r. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której podniosła zarzuty naruszenia:
- 1) art. 243 § 3 w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 w zw. z art. 241 § 2 pkt 1) O.p. w zw. art. 2, art. 31, art. 42 ust. 3 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (dalej także: Konwencja) i art. 47 i 48 ust. 1 i 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. U. UE. C. z 2007 r. Nr 303, str. 1 z późn. zm., dalej także: Karta), poprzez uznanie, że zasadne jest utrzymanie w mocy decyzji organu I Instancji odmawiającej wznowienia postępowania, a w konsekwencji odmowę uchylenia decyzji ostatecznej, co podyktowane było błędnym uznaniem, że w sprawie nie jest spełniona przesłanka uzasadniająca jej uchylenie, gdyż Spółka w ocenie organu nie zachowała miesięcznego terminu do złożenia Wniosku, o którym mowa w art. 241 § 2 pkt 1) O.p., tj. złożyła przedmiotowy wniosek o wznowienie postępowania w dniu 26 czerwca 2025 r., podczas gdy decyzja ostateczna została Spółce doręczona 14 października 2024 roku i to od tej daty Spółka winna liczyć bieg terminu do złożenia wniosku, w sytuacji gdy w momencie doręczenia decyzji ostatecznej, Spółka nie miała jeszcze wiedzy, że w ramach postępowań podatkowych nie może składać wniosków o przeprowadzenie dowodów z dokumentów pochodzących z akt postępowania karnego prowadzonego pod sygn. akt [...], (dalej także: Śledztwo), prowadzonego przez Prokuraturę Regionalną w Ł., ani ujawniać informacji z nich wynikających, wobec czego należy uznać, że niniejsza sprawa winna zostać rozpoznana z pominięciem obowiązku dochowania miesięcznego terminu na złożenie żądania liczonego od dnia wydania decyzji, gdyż bieg miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 241 § 2 pkt 1) O.p. powinien być w takiej sytuacji zawieszony i termin ten powinien rozpocząć bieg nie w momencie wydania decyzji ostatecznej, a w momencie gdy Spółka dowiedziała się o okoliczności, przez którą nie mogła uczestniczyć w postępowaniu, bowiem przepisy prawa krajowego nie mogą być skonstruowane w sposób wykluczający możliwość zastosowania przepisów prawa wspólnotowego, z których wynika prawo Spółki do rzetelnego procesu, wnoszenia skutecznych środków prawnych czy prawa do obrony;
- 2) art. 240 § 1 pkt 4) w zw. z art. 210 § 1 pkt 6) i § 4 w zw. z art. 124 O.p., poprzez brak merytorycznego rozpoznania Wniosku na skutek błędnego uznania, że Wniosek ten został złożony z pominięciem terminu warunkującego wznowienie postępowania, podczas gdy w sytuacji kolizji przepisów krajowych z przepisami wspólnotowymi zapewniającymi Spółce prawo do rzetelnego procesu i skutecznej obrony swych praw. Organ winien był rozpoznać złożony przez Spółkę wniosek merytorycznie, z pominięciem art. 241 § 2 pkt 1) O.p. i w konsekwencji uchylić decyzję ostateczną;
- 3) art. 121 oraz art. 122 w zw. z art. 240 § 1 pkt 4) oraz art. 241 § 2 pkt 1) O.p. poprzez nieuprawnione przyjęcie przez organ, że wniosek został złożony z uchybieniem terminu, a taka wykładnia art. 240 § 1 pkt 4) i związanego z nim art. 241 § 2 pkt 1) O.p. wyklucza prawo Spółki do wznowienia postępowania, bowiem na moment wydania decyzji ostatecznej Spółka nie miała wiedzy o braku możliwości posługiwania się materiałami pochodzącymi ze Śledztwa - dowiedziała się o tym dopiero wraz z otrzymaniem pisma Prokuratora, a zatem warunek wznowienia postępowania w ciągu miesiąca od dnia powzięcia informacji o wydaniu decyzji ostatecznej ze wskazanej przyczyny nie był możliwy do spełnienia.
- 4) art. 2a oraz art. 121 § 1 i art. 124 O.p., poprzez naruszenie zasady rozstrzygania wątpliwości przepisów prawa podatkowego na korzyść podatnika, polegające na odmowie wznowienia postępowania w związku z uznaniem, że Wniosek nie spełnia przesłanki dopuszczalności wznowienia, tj. żądanie zostało wniesione po upływie terminu, o którym mowa w art. 241 § 2 pkt 1 O.p., podczas gdy w sytuacji, gdy organ powziął wątpliwość co do prawa Spółki do wznowienia postępowania z uwagi na sposób liczenia miesięcznego terminu pozwalającego na wznowienie postępowania, to powinien uznać ze termin ten liczony powinien być od momentu kiedy Spóła pozyskała wiedzę o braku możliwości posługiwania się materiałami pochodzącymi ze Śledztwa, a nie od terminu wydania decyzji ostatecznej.
W oparciu o powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o:
- - uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości i wznowienia postępowania podatkowego,
- - a następnie uchylenie decyzji ostatecznej oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi z dnia 7 września 2022 r. w całości oraz o umorzenie postępowania prowadzonego wobec Spółki w sprawie rozliczeń podatkowych w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za 2016 rok,
- - ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji
- - zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych,
- - rozpoznanie sprawy na rozprawie.
DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z 16 sierpnia 2026 r. Skarżąca wskazała, że podtrzymuje dotychczasowe stanowisko wyrażone w skardze. Ponownie stwierdziła, że w sprawie zostały spełnione przesłanki wznowienia postępowania, albowiem bez własnej winy nie miała zapewnionego prawa udziału w postępowaniu podatkowym, zaś wniosek o wznowienie postępowania z tej przyczyny został złożony w terminie, rozumianym zgodnie z celem regulacji Ordynacji podatkowej dotyczących wznowienia postępowania.
Zdaniem Skarżącej sprowadzenie sprawy wyłącznie do oceny dochowania krajowego terminu procesowego pomija istotę naruszenia, jaką było rażące naruszenie prawa do obrony oraz prawa do rzetelnego procesu, obejmujących gwarancję rzeczywistego, a nie jedynie formalnego udziału strony we wszystkich stadiach postępowania.
Na poparcie swojego stanowiska Skarżąca powołała orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wskazując, że prawo Unii Europejskiej sprzeciwia się stosowaniu takich krajowych przepisów proceduralnych, które — ze względu na ich miejsce w całym przebiegu postępowania, jego strukturę oraz szczególne uwarunkowania — uniemożliwiają lub nadmiernie utrudniają wykonywanie praw przyznanych jednostkom przez prawo Unii Europejskiej. Podkreślono również prymat zasady skuteczności nad autonomią proceduralną państw członkowskich oraz obowiązek odmowy zastosowania krajowych przepisów procesowych, jeżeli prowadziłyby one do uniemożliwienia lub nadmiernego utrudnienia realizacji praw wynikających z prawa Unii Europejskiej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja DIAS utrzymująca w mocy decyzję z Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi z 24 października 2025 r., którą odmówiono Skarżącej wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z 30 września 2024 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2016 r., z uwagi na uchybienie terminowi do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, określonemu w art. 241 § 2 pkt 1 O.p.
Zakres rozpoznania sprawy wyznaczał zatem charakter rozstrzygnięcia organu, które nie dotyczyło merytorycznej oceny zasadności podstawy wznowieniowej powoływanej przez Stronę, lecz dopuszczalności wszczęcia postępowania wznowieniowego wobec złożenia wniosku po upływie ustawowego terminu.
Skarżąca oparła wniosek o wznowienie postępowania na podstawie z art. 240 § 1 pkt 4 O.p. – zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Zgodnie z art. 241 § 2 pkt 1 O.p. wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji.
W sprawie bezspornym pozostaje, że ostateczna decyzja Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi z 30 września 2024 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2016 r. została doręczona w trybie zastępczym profesjonalnemu pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 14 października 2024 r.
W rozpoznawanej sprawie istotnym pozostaje fakt, że w dniu 13 listopada 2024 r. do Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego wpłynęła (w ustawowym trzydziestodniowym terminie od daty odbioru decyzji) - skarga skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. decyzję ostateczną, co potwierdza, że Spółka powzięła wiadomość o wydaniu decyzji ostatecznej. Treść skargi również dowidzi, że Skarżąca nie tylko uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję w stopniu umożliwiającym sformułowanie żądania wznowienia postępowania, ale w sposób szczegółowy zapoznała się z jej treścią (szczegółowo w tym zakresie wypowiedziano się na str. 7 zaskarżonej decyzji). Oznacza to, że Spółka powzięła wiadomość o wydaniu decyzji, i że okoliczność ta miała miejsce dużo wcześniej, niż miesiąc przed złożeniem w dniu 26 czerwca 2025 r. wniosku o wznowienie postępowania, tj. najpóźniej w dniu nadania skargi.
Rację ma zatem DIAS wskazując, że skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego świadczy o powzięciu wiadomości o wydaniu decyzji i zapoznaniu się z jej treścią.
Tym samym organ odwoławczy zasadnie przyjął, że doszło do uchybienia terminowi określonemu w art. 241 § 2 pkt 1 O.p.
Zasadnie DIAS wydał decyzję o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 243 § 3 O.p.
Nie może odnieść skutku argumentacja skargi, aby termin z art. 241 § 2 pkt 1 O.p. odnosić nie do dnia doręczenia decyzji ostatecznej, lecz do dnia otrzymania pisma prokuratury.
Skarżąca podnosi bowiem, że na moment wydania decyzji ostatecznej (...) nie miała wiedzy o braku możliwości posługiwania się materiałami pochodzącymi ze śledztwa – dowiedziała się o tym dopiero wraz z otrzymaniem pisma prokuratora, a zatem warunek wznowienia postępowania w ciągu miesiąca od dnia powzięcia informacji o wydaniu decyzji ostatecznej ze wskazanej przyczyny nie był możliwy do spełnienia.
Spółka postuluje tym samym, by za postać "braku udziału w postępowaniu" uznać ograniczenie możliwości dowodowych: brak możliwości posługiwania się w toku postępowania podatkowego materiałami z akt śledztwa przez prokuraturę, co – jej zdaniem – zostało potwierdzone pismem prokuratury z 21 maja 2025 r.
Sąd powyższego stanowiska nie podziela.
Należy bowiem podkreślić, że przesłanka, zgodnie z którą "strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu", podlega wykładni ścisłej – w zgodzie z nadzwyczajnym charakterem trybu wznowieniowego.
Nie dotyczy ona (nie obejmuje) sytuacji, gdy zgłaszanie dowodów przez stronę podlegało ograniczeniom.
Takie też jest stanowisko doktryny prawa podatkowego.
Jak wskazał J. Rudowski, "brak udziału strony w postępowaniu oznacza nieuczestniczenie w jakimkolwiek stadium tego postępowania lub w jakiejkolwiek czynności postępowania" i "ma miejsce m.in. wówczas, gdy organ podatkowy nie zawiadamia strony o przeprowadzonych dowodach (art. 190 O.p.), o możliwości wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów, by okoliczność faktyczną można było uznać za udowodnioną (art. 192 O.p.)". Zastrzega, że "trzeba jednak odróżnić sytuację, w której przeprowadzono daną czynność bez udziału strony, od sytuacji, w której w ogóle nie przeprowadzono danej czynności"; jeżeli jej nie przeprowadzono, "mamy do czynienia nie z brakiem udziału strony w przeprowadzonej czynności, lecz z nieprzeprowadzeniem tej czynności. Jest to zupełnie inny rodzaj naruszenia prawa. Nie stanowi on podstawy wznowienia postępowania. Można go porównać z zaniechaniem przesłuchania istotnego w sprawie świadka.
Nikt nie ma wątpliwości, że pominięcie nawet istotnego dowodu nie uzasadnia wznowienia postępowania" (J. Rudowski, komentarz do art. 240, w: S. Babiarz i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XII, WKP 2024, LEX/el.).
Właśnie do tej kategorii należy powoływana przez Spółkę sytuacja – gdy (jak twierdzi Spółka) w ramach postępowań podatkowych nie mogła składać wniosków o przeprowadzenie dowodów z dokumentów pochodzących z akt śledztwa ani ujawniać informacji z nich wynikających. Chodzi ostatecznie o to, że – według jej przekonania (którego ocena leży poza granicami tej sprawy i nie należy obecnie do Sądu) – nie mogły zostać przeprowadzone pewne dowody; w konsekwencji przeprowadzone nie zostały.
Tego typu "deficyt dowodowy" nie mieści się w zakresie przesłanki z art. 240 § 1 pkt 4 O.p. – Spółka podziela wyżej przytoczony pogląd doktryny.
Dlatego nie ma podstaw do tego, co Spółka nazywa "wykładnią celowościową": analogicznego odnoszenia terminu z art. 241 § 2 pkt 1 O.p. do dnia otrzymania pisma prokuratury (dnia powzięcia przez Spółkę informacji o treści tego pisma).
Przeciwnie: zakotwiczenie terminu do wniesienia o wznowienie postępowania w dniu doręczenia decyzji ostatecznej jest spójne z treścią przesłanki wznowieniowej z art. 240 § 1 pkt 4 O.p.
Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącej, która twierdzi, że w dniu doręczenia Spółce decyzji ostatecznej, co miało miejsce w dniu 14 października 2024 r. nie miała jeszcze wiedzy, że w ramach postępowań podatkowych nie może składać wniosków o przeprowadzenie dowodów z dokumentów pochodzących z akt śledztwa prowadzonego przez prokuraturę ani ujawniać informacji z nich wynikających i że dopiero w momencie otrzymania pisma Spółka doszła do przekonania, że decyzja [o]stateczna dotknięta jest wadą.
Skarżąca nie mogła nie wiedzieć historycznie o istotnych dla sprawy (dla jej prawa do obrony) ograniczeniach dowodowych – a dowiedzieć się o nich dopiero z pisma prokuratury. Jeżeli w toku postępowania podatkowego prowadzonego w trybie zwykłym rzeczywiście chciała przedstawić dowody, a przedstawić ich nie mogła, już w toku tamtego postępowania podatkowego siłą rzeczy musiała wiedzieć o ograniczeniach dowodowych (zderzyć się z nimi).
Jeżeli natomiast nie chciała przedstawić dowodów, ograniczenie wynikające z pisma prokuratury nie uszczupliło jej prawa do obrony (prawa, do którego realizacji w takim razie nie zmierzała).
Ograniczenia dowodowe istotne z perspektywy prawa do obrony nie mogą być hipotetyczne i kontrfaktyczne – nie mogą polegać na tym, że gdyby strona chciała w określony sposób zrealizować prawo do obrony, napotkałaby przeszkodę, ponieważ jednak tego nie chciała, przeszkody tej nie napotkała.
Takie odczytanie art. 240 § 2 pkt 1 O.p. nie narusza prawa Spółki do rzetelnego procesu, wnoszenia skutecznych środków prawnych czy prawa do obrony wynikających z art. 2, art. 31 i art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 47 i 48 Karty Praw Podstawowych UE.
Sąd podkreśla, że terminy procesowe wyznaczają ramy proceduralne realizacji tych praw i służą ochronie zasady pewności i stabilności obrotu prawnego.
Wyznaczenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania i zakotwiczenie go w dniu powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji nie sprzeciwia się zasadzie efektywności proceduralnej: nie uniemożliwia w praktyce ani nie czyni nadmiernie utrudnionym wykonywania praw przyznanych jednostkom przez prawo Unii (por. wyrok TSUE z 17.11.2022 r., C-175/21 Harman International Industries; wyrok z 13.3.2007 r., C-432/05 Unibet i in.
Jest tak zwłaszcza w realiach tej sprawy: w sytuacji, gdy decyzja ostateczna wydana w trybie zwykłym podlega także kontroli sądowej (postępowanie sądowe jest w toku; Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Łodzi z 25 lutego 2025 r., I SA/Łd 781/24 oddalającego jej skargę).
W skardze Spółka przedstawia obszerną argumentację dotyczącą wad postępowania dowodowego: selektywności doboru dowodów przez organy podatkowe w postępowaniu zwykłym, jej dostępu do akt śledztwa, bez możliwości jednak posługiwania się materiałem tam zgromadzonym, nieuwzględnienia przez organy podatkowe jej wniosku o przesłuchanie wybranych świadków, którzy zeznając w postępowaniu karnym przedstawili fakty w sposób odmienny niż robiły to organy podatkowe.
W ten sposób Spółka zdradza pragnienie, by postępowanie podatkowe w trybie nadzwyczajnym stało się areną rozważań właściwych dla postępowania zwykłego.
Nie ma na to jednak miejsca w postępowaniu wznowieniowym, gdzie organy podatkowe nie są kompetentne do ponownego pełnego badania sprawy.
Mając na względzie wskazane powyżej argumenty oraz obowiązujące regulacje prawne, Sąd doszedł do przekonania, iż skarga (wraz jej uzupełnieniem) jest bezzasadna, a opisane w niej uchybienia przepisom prawa procesowego nie mają żadnego prawnego oparcia. Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 2a O.p. i ogólnej zasady in dubio pro tributario, zasada ta ma bowiem zastosowanie wyłącznie do niedających się usunąć wątpliwości co do treści przepisów, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
Uwzględniając wszystkie powyższe okoliczności i nie dopatrując się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa, jak również innych naruszeń, które Sąd jest zobligowany brać pod uwagę z urzędu, a zatem nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.
db