Uzasadnienie
Decyzją z 16 lutego 2026 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania K. B. od decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 28 listopada 2025 r. odmawiającej uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 19 lipca 2016 r. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Opisana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Decyzją ostateczną z 19 lipca 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Łodzi z 11 lutego 2016 r. orzekającą wobec K. B. o obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, z faktur VAT wystawionych w miesiącach: marzec, maj, czerwiec oraz sierpień, wrzesień i październik 2009 roku. Organy uznały, że kwestionowane faktury zostały wystawione przez K. B., który aktywnie uczestniczył w wypisywaniu każdej z nich, przy czym nie dokumentują one faktycznych zdarzeń gospodarczych.
Rozstrzygnięcie powyższe zaakceptował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, który wyrokiem z 20 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Łd 841/16 oddalił skargę podatnika na ww. decyzję. Stanowisko sądu pierwszej instancji potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 października 2020 r., sygn. akt I FSK 2055/17 – oddalając skargę kasacyjną.
Pismem z 27 stycznia 2025 r. K. B. powołując się na art. 241 w związku z art. 240 § 1 pkt 1 i pkt 2; art. 240 § 2 oraz art. 244 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj: Dz. U. z 2025 r., poz. 111 ze zm.) dalej: O.p., po raz kolejny wniósł o "Wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną za rok 2009 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi 1001-IOV 3.603.1.2017.28.UCS.U13.MP utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Łodzi nr.UKS1091/W3P4/42/89/14/33/025". Wnioskodawca podkreślił w uzasadnieniu wniosku, że w 2009 roku nie prowadził żadnej działalności gospodarczej i nie ma wglądu w oryginalne faktury za 2009 rok.
Wobec powzięcia przez organ wątpliwości co do zakresu żądania przedstawionego przez stronę w piśmie z 27 stycznia 2026 r. (czy pismo z 27 stycznia 2025 r. należy odczytywać jako wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z 19 lipca 2016 r, Nr 1001-PT2.4213.53.2016.8.U91.U13.MG; UNP: 1001-16-0545876 - wydaną w trybie zwykłym, która była już przedmiotem wznowienia postępowania - czy o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z 6 maja 2022 r. Nr 1001-IOV-1.603.1.2022.6.UCS.U13.JP; UNP: 1001-22-052691 wydaną w trybie wznowienia postępowania, która również była przedmiotem wznowienia postępowania - czy dotyczy nieostatecznej decyzji z dnia 19 stycznia 2022 r.. Nr 1001-IOV3.603.16.2017.28.UCS.U13.MP; UNP: 1001-22-007580 bądź też jest wnioskiem w jeszcze innej sprawie) organ wezwał Wnioskodawcę do sprecyzowania zakresu wniosku.
W piśmie z 10 kwietnia 2025 r., stanowiącym odpowiedź na powyższe wezwanie podatnik stwierdził, że wniosek dotyczy wznowienia, cyt.: "(...) postępowania podatkowego za rok 2009 wszystkich decyzji".
Wobec powyższego oraz mając na uwadze dotychczas wydane rozstrzygnięcia, w tym z dotychczas złożonych przez stronę wniosków o wznowienie postępowania, organ przyjął, że podatnik wskazując na art. 240 § 1 pkt 1 i pkt 2 O.p. wniósł o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 19 lipca 2016 r. Nr 1001-PT2.4213.53.2016.8.U91.U13.MG wydaną po rozpoznaniu odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Łodzi z 11 lutego 2016 r. Nr UKS1091/W3P4/42/89/14/59/025 w przedmiocie podatku od towarów i usług za rok 2009 r. W następstwie, postanowieniem z 11 sierpnia 2025 r. wznowił postępowanie ww. zakresie.
Decyzją z 28 listopada 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na podstawie art. 207 § 1 i § 2, art. 210 oraz art. 245 § 1 pkt 2 w związku z art. 240 § 1 pkt 1 i pkt 2 O.p. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 19 lipca 2016 r., wydanej po rozpoznaniu odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Łodzi z 11 lutego 2016 r., orzekającej o obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług - z uwagi na brak podstaw do jej uchylenia określonych w art. 240 § 1 pkt 1 i pkt 2 O.p.
W odwołaniu od powyższej decyzji K. B. wskazał na niezasadne przyjęcie przez organy podatkowe, w ślad za nimi sądy administracyjne, że doszło do skutecznego wszczęcia postępowania karno-skarbowego, co za tym, że zobowiązania strony uległy przedawnieniu. Strona zarzuciła instrumentalne wszczęcie postępowania karno-skarbowego. Dodatkowo wskazując, że Prokuratura Rejonowa Łódź-Śródmieście umorzyła śledztwo o sygn. akt [...] prowadzone m.in. przeciwko K. B. podejrzanemu o to, że w okresie od 28 marca 2007 roku do 25 listopada 2009 r. wystawił nierzetelne faktury VAT. Śledztwo zostało umorzone z powodu przedawnienia karalności, bowiem przestępstwo skarbowe zarzucane K. B. przedawniło się z upływem 10 lat od dnia wystawienia ostatniej faktury, tj. 21 października 2019 r. Zdaniem strony uwzględniając powyższe do przedawnienia doszło najpóźniej w 2019 roku.
Opisaną na wstępie decyzją z 16 lutego 2026 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi nie znajdując uzasadnienia dla zarzutów i wniosków odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z 28 listopada 2025 r.
Organ odwoławczy przedstawiając charakterystyczne cechy postępowania nadzwyczajnego inicjowanego wnioskiem o wznowienie postępowania podkreślił, że z zakotwiczonej w art. 2 Konstytucji RP zasady państwa prawa wynika zasada pewności prawa, której emanację na gruncie Ordynacji podatkowej stanowi sformułowana w art. 128 O.p., zasada trwałości decyzji ostatecznych. Stanowi ona, że decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej oraz w ustawach dodatkowych. Co za tym, postępowanie w sprawie wznowienia postępowania stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych i jest możliwe tylko w odniesieniu do wad wskazanych w art. 240 § 1 O.p.
Mając na uwadze podniesiony w odwołaniu zarzut przedawnienia zobowiązań strony organ zwrócił uwagę, że zarzut ten był przedmiotem rozpoznania tak przez organy administracyjne, jak i sądy administracyjne, które ustalonych w tym zakresie okoliczności nie zakwestionowały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z 20 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Łd 841/16 oddalającym skargę oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 października 2020 r., sygn. akt I FSK 2055/17 oddalającym skargę kasacyjną, nie podważyły oceny organów co do braku przedawnienia zobowiązań strony, nie stwierdziły, że w sprawie doszło do instrumentalnego wszczęcia postępowania karno-skarbowego. Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, iż w ramach wznowionego postępowania kwestia badania ewentualnego przedawnienia zobowiązania mogłaby mieć miejsce tylko w okolicznościach przewidzianych w art. 245 § 1 pkt 3 lit. b O.p. Jednakże w niniejszej sprawie organ nie stwierdził istnienia przesłanek wznowienia, określonych w art. 240 § 1 pkt 1 i pkt 2 O.p. Strona nie przedstawiła prawomocnego wyroku sądu karnego, który stwierdzały fałszywość dowodu, o czym mowa w art. 240 § 1 pkt 1 O.p. Z kolei sformułowanie "decyzja wydana w wyniku przestępstwa", zawarte w art. 240 § 1 pkt 2 O.p. odnosi się wyłącznie do przestępstw dotyczących podejmowania decyzji przez organ administracji publicznej.
Norma wynikająca z tego przepisu nie ma natomiast zastosowania, gdy okoliczności faktyczne sprawy były wynikiem przestępstwa. Organ stwierdził również, że w sprawie nie zachodzi oczywistość fałszerstwa i oczywistość popełnienia przestępstwa, o której mowa w art. 240 § 2 O.p.
Organ podsumowując stwierdził, że z uwagi na nieprzedstawienie przez stronę w przedmiotowym postępowaniu jakichkolwiek dowodów potwierdzających zaistnienie w sprawie przesłanek, na które powołała się we wniosku o wznowienie postępowania, oraz niewykazanie okoliczności, o których mowa w 240 § 2 i § 3 O.p. zgodzić należy się z organem pierwszej instancji, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z powagą rzeczy osądzonej, tak ze względu na tożsamość występujących w sprawie elementów podmiotowych - stroną postępowania bowiem jest K. B., jak i elementów przedmiotowych - ocenie organów podatkowych (a także sądów administracyjnych) podlegały przesłanki wznowienia postępowania, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 1 i 2 O.p.
K. B. nie zgadzając się z organem wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżając decyzję z 16 lutego 2026 r. w całości. Skarżący zarzucił naruszenie
- 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - polegające na cyt. "oddaleniu skargi na ww. decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 16 lutego 2026 roku nr 1001-10V- 2.603.7.2025.5.JP", pomimo naruszenia przez organ podatkowy w sposób rażący przepisów prawa materialnego w wyniku:
- • niezastosowania wobec skarżącego przepisu art. 70 § 1 O.p. i nieprawidłowe uznanie, że nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego,
- • błędnego zastosowania wobec skarżącego przepisu art. 70 § 6 pkt 1 O.p., poprzez nieprawidłowe uznanie, że w sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, w sytuacji gdy: zawiadomienie o wszczęciu postępowania karnego skarbowego nie zostało doręczone Skarżącemu; próba doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania karnego skarbowego w grudniu 2013 roku miała charakter wyłącznie instrumentalny, gdyż podjęta została tuż przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego;
- • błędnego zastosowania art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług w sytuacji, gdy kwestionowane faktury nie zostały wystawione przez skarżącego;
- 2. art. 70 § 1 O.p., w wyniku uznania, że nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego;
- 3. art. 70 § 6 pkt 1 O.p., poprzez jego błędne zastosowanie w wyniku nieprawidłowego uznania, że w sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu zobowiązania podatkowego, w sytuacji gdy zawiadomienie o wszczęciu postępowania karnego skarbowego nie zostało doręczone skarżącemu;
- 4. art. 70 § 6 pkt 1 O.p. (z ostrożności procesowej), poprzez jego błędne zastosowanie wobec skarżącego w wyniku nieprawidłowego uznania, że w sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu zobowiązania podatkowego, w sytuacji gdy próba doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania karnego skarbowego w grudniu 2013 roku miała charakter wyłącznie instrumentalny, gdyż podjęta została tuż przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (uchwała składu 7 sędziów NSA z 24 maja 2021 roku, sygn. akt I FPS 1/21);
- 5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c stawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - polegające na cyt. "oddaleniu skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 16 lutego 2026 roku nr 1001-IOV-2.603.7.2025,5.JP", pomimo mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przez ten organ art. 120, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 i art. 210 § 4 O.p. - poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób prowadzący do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi podtrzymując ocenę i wspierającą ją argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając w tak zakreślonej kognicji niniejszą skargę Sąd ocenił, że organy podatkowe nie naruszyły przepisów prawa materialnego, ani przepisów prawa procesowego w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności nie są uzasadnione zarzuty podniesione w skardze, a to oznacza, że skarga podlega oddaleniu.
Tytułem wstępu należy wskazać, iż w zakresie oceny stanu faktycznego ustalonego przez organy sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (vide. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008 r. sygn. akt: II FSK 1665/06 - dostępny, jak i pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Oceniając stan faktyczny ustalony przez organy w niniejszej sprawie, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji publicznej (organy podatkowe), albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy rozstrzygnięcia, czy w ustalonych okolicznościach faktyczno-prawnych trafnie ocenił organ, że nie wystąpiły wskazane przez Stronę przesłanki uzasadniające uchylenie, w trybie wznowienia postępowania, ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 19 lipca 2016 r. orzekającej o obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, z faktur VAT wystawionych w miesiącach; marzec, maj, czerwiec oraz sierpień-październik 2009 r.
Na wstępie należy wyjaśnić, co wybrzmiało z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, że wznowienie postępowania jest instytucją nadzwyczajną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej. Dlatego też postępowanie wznowieniowe toczy się w ściśle określonych ramach prawnych, a jego przedmiotem nie może być ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, lecz jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w przepisie art. 240 § 1 O.p. Wznowienie postępowania, w ramach którego dopuszczalna jest weryfikacja ostatecznej decyzji w trybie nadzwyczajnym, nie może więc zastępować kontroli sprawowanej w postępowaniu zwykłym w ramach postępowania odwoławczego. Wyłącznym celem tego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zakończone ostateczną decyzją dotknięte było jedną z kwalifikowanych wad przewidzianych w art. 240 § 1 O.p., a następnie, w zależności od poczynionych ustaleń, wydanie jednego z możliwych rozstrzygnięć, przewidzianych w art. 245 § 1 O.p.
Z całą stanowczością podkreślić trzeba, że instytucja wznowienia postępowania podatkowego nie może być wykorzystywana do ponownej pełnej merytorycznej kontroli ostatecznej decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, ponieważ nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego, a odrębne postępowanie nadzwyczajne. Toczy się ono tylko w zakresie oceny, czy zachodzą przesłanki określone w art. 240 § 1 O.p. i w takim też zakresie rozstrzygnięcie organu podatkowego podlega kontroli sądowej.
Takie ukształtowanie omawianego trybu ma służyć zapewnieniu podmiotom stosunku prawnopodatkowego ochrony praw nabytych. Możliwość podważenia ostatecznej decyzji narusza porządek prawny, gdyż stanowi odstępstwo od zasady dwuinstancyjności postępowania oraz stabilności ostatecznych decyzji (art. 127 i 128 O.p.). Z woli ustawodawcy, nie wszystkie wady postępowania zakończonego decyzją objętą następnie postępowaniem wznowieniowym, mogą stanowić podstawę do jej uchylenia na podstawie art. 240 § 1 O.p.
Instytucja wznowienia postępowania podatkowego ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, jeżeli postępowanie podatkowe przed organami podatkowymi było dotknięte wadami procesowymi, enumeratywnie wskazanymi w art. 240 § 1 O.p. Powyższa instytucja nie może być wykorzystywana do ponownej pełnej merytorycznej kontroli ostatecznej decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, bowiem nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego, a odrębne postępowanie nadzwyczajne. Toczy się ono tylko w zakresie oceny, czy zachodzą przesłanki określone w art. 240 § 1 O.p. i w takim też zakresie rozstrzygnięcie organu podatkowego podlega kontroli sądowej (vide. wyrok NSA z 11 czerwca 2021 r., sygn. akt II FSK 3555/18).
Nie można również pominąć, że postępowanie z wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją jest kilkuetapowe. W pierwszej kolejności organ ustala, czy wniosek o wznowienie postępowania jest prawidłowy od strony formalnej, w tym czy jest dopuszczalny podmiotowo i czy zawiera jedną z podstaw wymienionych w przepisie art. 240 § 1 O.p. Kolejnym etapem jest weryfikacja, czy w okolicznościach faktycznych i prawnych danej sprawy przesłanka wznowienia wskazana we wniosku w sprawie wystąpiła, czy też nie. W zależności od wyników takiej weryfikacji organ wydaje jedno z rozstrzygnięć opisanych przez ustawodawcę w art. 245 § 1 O.p. Organem właściwym w sprawie zgodnie z art. 244 § 1 O.p. jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji.
Z kolei, jak wynika z art. 221 § 1 O.p., w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez dyrektora izby administracji skarbowej odwołanie od decyzji rozpatruje ten sam organ podatkowy, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym.
Uwzględniając powyższe uwagi na tle kontrolowanej sprawy Sąd stwierdził, że dokonana przez organ podatkowy ocena braku zaistnienia w sprawie wskazywanych po raz kolejny przez podatnika przesłanek wznowienia wymienionych w art. 240 § 1 pkt 1 i 2 O.p. była prawidłowa.
Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 1 O.p. w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.
Wznowienie postępowania na podstawie przytoczonego przepisu jest prawnie dopuszczalne w sytuacji spełnienia łącznie trzech warunków: w postępowaniu podatkowym faktycznie wystąpił fałszywy dowód, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu, fałszywy dowód był podstawą ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych (por. wyrok WSA w Łodzi z 29 września 2021 r., sygn. akt I SA/Łd 300/21).
W okolicznościach niniejszej sprawy zgodzić należy się z organem, że strona nie wykazała żadnego z tych warunków. Wprawdzie strona po raz wtóry jako podstawę wznowienia wskazuje art. 240 § 1 pkt 1 O.p. (jak również pkt 2) co za tym już z argumentacji organów administracji ale i sądów administracyjnych uzyskała wiedzę o przesłankach od spełnienia których uzależnione jest stwierdzenia zaistnienia tej przesłanki, to jednak nie sposób stwierdzić, jak oczekiwałby skarżący, że ziściła się przesłanka z art. 240 § 1 pkt 1 O.p. W hipotezie przepisu art. 240 § 1 pkt 1 O.p. nie chodzi bowiem jedynie o przekonanie strony dotyczące wadliwego ustalenia stanu faktycznego, jeżeli wady tej nie można powiązać wprost z fałszerstwem dowodu, który był podstawą do ustalenia tego stanu. Bezsprzecznie strona nie przedłożyła prawomocnego orzeczenia sądu karnego stwierdzającego sfałszowanie dowodu będącego podstawą ustalenia faktycznego sprawy.
Takim dokumentem niewątpliwie nie jest postanowienie z 8 lipca 2025 r. Prokuratury Rejonowej Łódź-Śródmieście umarzające śledztwo o sygn. akt [...] prowadzone m.in. przeciwko K. B. podejrzanemu o to, że w okresie od 28 marca 2007 roku do 25 listopada 2009 roku wystawił nierzetelne faktury VAT – z uwagi na przedawnienie karalności. Z przesłanej kopii przedmiotowego postanowienia wynika, że Prokuratura Rejonowa Łódź-Śródmieście umorzyła śledztwo przeciwko między innymi K. B., podejrzanemu o to, że w okresie od 28 marca 2007 r. do 25 listopada 2009 r. wystawił 64 nierzetelne faktury, ze względu na przedawnienie karalności czynu, podając w uzasadnieniu, że przestępstwo skarbowe zarzucane K. B. przedawniło się z upływem 10 lat od dnia wystawienia ostatniej faktury VAT, tj. 21 października 2019 r. W postanowieniu tym Prokuratura wskazała równocześnie, że K. B., po zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej, wystawił 64 nierzetelne faktury VAT na rzecz trzech podmiotów, które nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, oraz że analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego pozwoliła na ustalenie, że K. B. wystawiając faktury VAT pomagał przedstawicielom podmiotów na rzecz których faktury te wystawiono do popełnienia przestępstw skarbowych oraz na postawienie podejrzanemu (podatnikowi) zarzutów.
Lektura przedmiotowego postanowienia uzasadnia ocenę organu, że z ww. postanowienia w żaden sposób nie wynika, że skarżący został uniewinniony od zarzucanych mu czynów bądź też, że kwestionowanych faktur nie wystawił, ale że przedawnieniu uległa jedynie karalność zarzucanych podatnikowi czynów.
Opisany dokument nie wpisuje się również w drugą z powołanych przez stronę podstaw wznowienia. Stosownie bowiem do art. 240 § 1 pkt 2 O.p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. Norma wynikająca z tego przepisu nie ma jednak zastosowania, gdy okoliczności faktyczne sprawy były wynikiem przestępstwa. A fakt popełnienia przestępstwa, o którym mowa w tym przepisie musi być stwierdzony prawomocnym wyrokiem sądu karnego. W przepisie tym chodzi o to, aby sama czynność wydania decyzji stanowiła przestępstwo lub była następstwem popełnienia przestępstwa. Nie jest wystarczające wskazanie, jak oczekuje strona a co można wywieść z Jej argumentacji, że organ wydał rozstrzygnięcie opierając się na sfałszowanych fakturach.
Skarżący niewątpliwie nie wskazał na prawomocny wyrok sądu karnego stwierdzający, że decyzja została wydana w wyniku przestępstwa. Nie wskazał również na jakiekolwiek okoliczności świadczące o wydaniu decyzji wymiarowej w warunkach popełnienia przestępstwa.
W wyroku z 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 997/10, NSA stwierdził, że "nie można stosować art. 240 § 1 pkt 2 O.p., jeżeli przestępstwo, o którym w przepisie tym mowa, nie zostało stwierdzone we właściwym w tym zakresie postępowaniu karnym; organy podatkowe i sądy administracyjne nie zastępują organów postępowania karnego w ustalaniu dokonania, sprawstwa i winy przestępstwa. Nie można od organów postępowania podatkowego wymagać, aby na podstawie art. 240 § 3 O.p. ustalały prawnokarnie winę i sprawstwo osób, które w postępowaniach karnych nie zostały zindywidualizowane, za czyny, co do których organy postępowania karnego ustaliły: że nie mają znaczenia dla prawa karnego bądź też brak jest dostatecznych dowodów uzasadniających popełnienie przestępstwa".
Jednocześnie, co podnosi się w judykaturze, w tym także w podjętych w sprawach skarżącego orzeczeniach (wyrok NSA z 8 lipca 2022 r., sygn. akt I FSK 1401/19, wyrok WSA w Łodzi z 23 lutego 2023 r., sygn.akt I SA/Łd 533/22) oraz doktrynie, od zasady, że fałsz dowodu lub popełnienie przestępstwa winny być wykazane orzeczeniem sądu istnieje wyjątek, o którym mowa w art. 240 § 2 O.p. Zgodnie ze wspomnianą normą, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne w celu ochrony interesu publicznego, postępowanie z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 lub 2 może być wznowione również przed wydaniem przez sąd orzeczenia stwierdzającego sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa. Korzystanie z tego wyjątku wymaga zachowania dużej ostrożności, aby nie doprowadzić do sytuacji, w której po zakończeniu postępowania wznowionego zapadnie wyrok sądu wykluczający fałszywość dowodu lub popełnienie przestępstwa.
Stąd też oczywistość fałszerstwa i oczywistość popełnienia przestępstwa, o której mowa w art. 240 § 2 O.p. musi być możliwa do stwierdzenia bez przeprowadzania dodatkowych dowodów, jawna, widoczna gołym okiem.
Podkreślić trzeba, że w tym wypadku nie wystarczy wykazać oczywistości fałszu, czy popełnienia przestępstwa, lecz ponadto trzeba uzasadnić, że wznowienie postępowania przed wydaniem orzeczenia przez sąd jest niezbędne do ochrony interesu publicznego, czego zabrakło w argumentacji skarżącego. Ponadto skorzystanie z tego wyjątku wymaga zachowania dużej ostrożności, aby nie doprowadzić do sytuacji, w której po zakończeniu postępowania wznowionego zapadnie wyrok sądu wykluczający fałszywość dowodu lub popełnienie przestępstwa.
Oczywistość fałszerstwa i oczywistość popełnienia przestępstwa, o której mowa w art. 240 § 2 O.p. musi być możliwa do stwierdzenia bez przeprowadzania dodatkowych dowodów, jawna, widoczna gołym okiem. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Podsumowując, wprawdzie strona wnioskując o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją wskazała na przesłanki wymienione przez ustawodawcę w przepisie art. 240 § 1 O.p. Jednakże wnikliwa ich analiza przeprowadzona przez organy doprowadziła do zasługującej na aprobatę konkluzji, że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 1 i 2 O.p.
W ocenie Sądu za nieuzasadnione należało uznać zarzuty skargi kwestionujące prawidłowość, zgodność z prawem decyzji wymiarowej i postępowania poprzedzającego jej wydanie. Z istoty postępowania nadzwyczajnego, a z takim mamy do czynienia w sprawie z wniosku strony o wznowienie postępowania, jasno wynika, co już Sąd akcentował, że nie jest to kolejna instancja. Niedopuszczalne jest wykorzystywanie postępowania wznowieniowego do kontynuowania, weryfikacji merytorycznej prawidłowości ostatecznej decyzji, dokonanej wcześniej w postępowaniu zwykłym. To postępowanie zwykłe było tym czasem, kiedy strona miała możliwość stawiania organom zarzutów, zarówno co do naruszenia prawa materialnego jak i procesowego, w tym w zakresie przedawnienia, jak i instrumentalnego wszczęcia postępowania karno-skarbowego, składania wyjaśnień i wniosków dowodowych. W ramach postępowania nadzwyczajnego, jakie zostało w tej sprawie poddane kontroli sądu, organ podatkowy nie był uprawniony ani zobowiązany do rozpatrzenia sprawy przez pryzmat zarzutów zmierzających do podjęcia przez organ czynności mających na celu ponowne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Lektura pism Strony wskazuje, że w istocie taka była Jej intencja. Postępowanie wznowieniowe nie jest jednak kolejną instancją, kolejnym trybem umożliwiającym ponowną analizę materiałów sprawy, na podstawie których wydano ostateczną decyzję. Nie służy przeprowadzeniu dowodów zmierzających do ponownego ustalenia stanu faktycznego. Ogranicza się do zbadania zaistnienia wyłącznie przesłanek wymienionych w art. 240 O.p. co trafnie akcentował organ w skarżonej decyzji.
Również zarzuty przedawnienia zobowiązań podatkowanych strony i instrumentalnego wszczęcia postępowania nie mogły odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku. Po pierwsze kwestie te były przedmiotem analizy organów w ramach postępowania poprzedzającego wydanie ostatecznej decyzji z 19 lipca 2016 r. Co więcej był poddane kontroli sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z 20 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Łd 841/16 oddalającym skargę Podatnika na decyzję organu odwoławczego z dnia 19 lipca 2016 r. oraz Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z 13 października 2020 r., sygn. akt I FSK 2055/17 oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez Podatnika od ww. wyroku WSA w Łodzi – sądy nie stwierdziły aby w sprawie doszło do instrumentalnego wszczęcia postępowania karno-skarbowego, ani przedawnienia zobowiązań strony. Zgodziły się również z wywodem organów, że kwestionowane faktury nie dokumentują faktycznych zdarzeń gospodarczych oraz że zostały one wystawione przez K. B., który aktywnie uczestniczył w wypisywaniu każdej z zakwestionowanych faktur.
Zarówno organy jak i sąd ma na uwadze, że zgodnie art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Niewątpliwie wskazywane przez Stronę jako istotne dla niniejszej sprawy postanowienie z 8 lipca 2025 r. o umorzeniu przez Prokuratora śledztwa o sygn. akt [...] prowadzonego m.in. przeciwko K. B. podejrzanemu o to, że w okresie od 28 marca 2007 roku do 25 listopada 2009 roku wystawił nierzetelne faktury VAT – z uwagi na przedawnienie karalności – nie prowadzi do wniosku, że zobowiązania skarżącego uległy przedawnieniu. Przedawnienie karalności nie prowadzi do przedawnienia zobowiązań podatkowych.
Nie można przy tym pominąć, co akcentuje zgodnie judykatura i doktryna, że w postępowaniu wznowieniowym badanie przedawnienia zobowiązania podatkowego, które ewentualnie nastąpiło po wydaniu decyzji ostatecznej może mieć miejsce tylko w okolicznościach przewidzianych w art. 245 § 1 pkt 3 lit. b O.p. Organ podatkowy bowiem po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego zobowiązany jest w pierwszej kolejności stwierdzić istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1 O.p. Dopiero po pozytywnym ustaleniu, że zaistniała przesłanka wznowienia postępowania, organ podatkowy ocenia, czy na moment wydawania decyzji po wznowieniu postępowania, zobowiązanie podatkowe istnieje, czy też przedawniło się. W pierwszej sytuacji organ wydaje decyzję na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 O.p., a w drugiej na podstawie art. 245 § 1 pkt 3 lit. b O.p. (vide. wyrok z 1 lutego 2023 r., sygn. akt I FSK 890/21).
Sąd podziela konkluzję organu, że w niniejszej sprawie uzasadnione było wydanie decyzji na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 O.p. niewątpliwie bowiem nie stwierdzono istnienia przesłanek wznowienia, określonych w art. 240 § 1 pkt 1 i pkt 2 O.p. W tym kontekście bez znaczenia dla prawidłowości i legalności zaskarżonej decyzji było to, czy zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu, czy miało miejsce instrumentalne wszczęcie postępowania karno-skarbowego.
Z tych wszystkich względów, w ocenie Sądu, podniesione w skardze zarzuty oraz argumentacja w zakresie naruszenia wskazanych i omówionych przepisów nie zasługują na uwzględnienie. Sąd skontrolował kwestionowaną skargą decyzję również w pozostałym zakresie, działając na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. i nie stwierdził innych nieprawidłowości skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Zaskarżona decyzja jak również decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd rozstrzygnął w punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 23 ust 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2026 r., poz. 136).
db