Uzasadnienie
W dniu 8 czerwca 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krowie wpłynął wniosek skarżącego C. S. o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismem z dnia [...] lipca 2009 r., w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 26 marca 2009 r.
We wniosku tym skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe żoną oraz rodzicami. Ich miesięczny dochód wynosi 1.630 zł i składa się na niego dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 450 zł, świadczenie rentowe matki w wysokości 530 zł oraz świadczenie emerytalne ojca w wysokości 650 zł. Według oświadczenia żona skarżącego T. S. nie pracuje, nie osiąga w miesiącu żadnego dochodu.
W skład posiadanego majątku wchodzi dom o pow. 75 m2 i nieruchomość rolna o pow. 15,98 ha.
Do pisma z dnia [...] lipca 2009 r., uzupełniającego wniosek skarżący dołączył zestawienie miesięcznych wydatków, a także wyciągi bankowe za okres od kwietnia do czerwca 2009 r. z banku P. (gdzie posiada on wspólne konto z żoną T. S.) oraz z banku S. w K. (konto osobiste).
Z przedstawionego zestawienia miesięcznych wydatków wynika, iż ponosi on następujące opłaty: za energię elektryczną – 69,91 zł, za śmieci – 31,68 (co kwartał), za gaz – 49 zł, telefony komórkowe (2X) – 83,44 zł, za telewizję cyfrową – 37, 90 zł, telefon stacjonarny – 62,60 zł, żywność – 788 zł, inne wydatki – 455 zł, benzyna – 550 zł, paliwo – 1.450 zł. Ponadto skarżący oświadczył, iż prowadzi hodowlę 11 krów mlecznych. Dysponuje maszynami rolniczymi – 2 ciągniki rolnicze, przyczepa, wóz asenizacyjny, ładowacz zawieszany, kosiarka, przewracarkograbiarka, pług, brona, kultywator, Deklaruje również, iż pożytki naturalne z prowadzonych uprawa przeznacza na własne potrzeby (ziemniaki, zboże, siano i sianokiszonka). Nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Posiada pojazd samochodowy.
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,(Dz. U. nr 153, poz.1270). prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych.
Zgodnie zaś z treścią art.. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez wywoływania uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Każdy wnosząc sprawę do sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Występując z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku (jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, ze poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu).
Z przedstawionej Sądowi historii rachunków bankowych skarżącego za okres od kwietnia do czerwca 2009 r. wynika po pierwsze, że jest on osobą majętną po drugie, że nie ujawnił wszystkich źródeł dochodu. I tak: skarżący za skup mleka przez zakład mleczarski D. sp. z o.o. otrzymuje miesięcznie średnio 3.000 zł, on lub jego żona (wpływ na wspólne konto) uzyskują dochody ze świadczonej pracy – przelewy z dnia 27 i 29 kwietnia 2009 r. – pobory IV 2009 – w łącznej wysokości 1.478,93 zł, 25 maja 2009 r. – pobory za maj 2009 w wysokości 1.195,50 zł, 26 czerwca 2009 r. - pobory za VI 2009 r. w wysokości 905,21 zł. Ponadto dokonuje płatności na rzecz osób trzecich (Z. i M.W.) – opłata za czynsz maj 2009 r. w wysokości 240,14 zł, za czerwiec 2009 r. w tej samej wysokości, opłata za media – 43,99(przelew z dnia 22 czerwca 2009 r.) Osoba będąca w trudnej sytuacji finansowej, wymagającej pomocy ze strony Państwa sama takiej pomocy nie udziela, gdyż stanowi to sprzeczność w jej działaniach,
Skarżący nie wspomniał też o fakcie zwrotu przez US podatku VAT w wysokości 39.918,25 zł oraz dotacji otrzymanej z ARiMR w W. w kwocie 100.002 zł (10 czerwca 2009 r.). Pieniądze te spożytkował na cele własne tj. spłatę kredytu. Mimo tego, iż skarżący deklarował w piśmie z dnia 30 lipca 2009 r., że nie korzysta z pomocy opieki społecznej regularnie na jego koncie księgowane są przelewy z Ośrodka Pomocy Społecznej w K., bez tytułu w kwocie 96 zł (23 kwietnia, 22 maja, 24 czerwca 2009 r.).
Znaczną część wydatków deklarowanych, które maja odzwierciedlenie w przedstawionej historii rachunków to wydatki, które trudno uznać za konieczne, bez których skarżący wraz z rodziną nie mógłby prowadzić prawidłowej egzystencji są to opłaty za telefony komórkowe, telefon stacjonarny, telewizję cyfrową, benzynę.
Uwagę Sądu zwróciła również informacja zawarta w piśmie uzupełniającym wniosek, której wynika, iż skarżący wydaje w miesiącu na paliwo około 2.000 zł. Co oznacza, iż miesięczny wydatek na samo paliwo przewyższa znacznie miesięczny dochód skarżącego i jego rodziny poza tym świadczy o tym, iż skarżący wykorzystuje posiadane pojazdy do celów zarobkowych związanych ze wzmożoną produkcją rolną, bądź jak w przypadku wozu asenizacyjnego wywozi nieczystości odpłatnie.
Należy również zauważyć, że skarżący korzysta z pomocy kwalifikowanego pełnomocnika, pomimo, iż w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji nie ma obowiązku udziału profesjonalnego pełnomocnika. Powierzenie sprawy pełnomocnikowi z wyboru wprawdzie nie jest okolicznością, która sama przez się zdecydować może o zasadnośc, i bądź bezzasadności wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, okoliczność ta podlega jednak ocenie Sadu w całości sytuacji majątkowej strony skarżącej (orzeczenie SN z dnia 6 listopada 1953. sygn. akt I C 1427/53, OSN 1954/2/52).
Gdyby przyjąć, że skarżący w jej sytuacji materialnej nie może ponieść jakichkolwiek kosztów to Skarb Państwa stałby się w skali kraju kredytodawcą opłat sądowych w większości spraw sądowoadministracyjnych.
Podsumowując należy zauważyć, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrywać w dwóch aspektach: z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych (por. H. Knysiak – Molczyk, Prawo pomocy w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PS 2003, nr 11-12, s.85). Przeprowadzona w niniejszym postępowaniu analiza nie pozwala na stwierdzenie, że strona nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania sądowego.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i 2, art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).