Uzasadnienie
Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika zwrócił się z wnioskiem o zwolnienie go od kosztów sądowych w sprawie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r.
Skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną M.C. (30 lat) i córką N.C. (9 lat). Skarżący i jego córka pozostają na utrzymaniu rodziców i dziadków gdyż skarżący nie ma swoich dochodów. Część środków na pokrycie potrzeb rodziny przekazuje żona, z którą skarżący ma ustanowioną rozdzielność majątkową. Skarżący podał, że w miarę możliwości finansowych przekazuje: na żywność kwotę 500,00 zł, na środki czystości około 150 zł, na leki 100 zł, a na edukację i odzież córki - około 300 zł miesięcznie.
Zarządzeniem z dnia 26 listopada 2014 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni braków wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: wykazanie i określenie źródeł i wysokości dochodów małżonki, a także jej majątku; wyjaśnienie do kogo należy lokal mieszkalny, w którym zamieszkuje; wyjaśnienie formy i wysokości pomocy świadczonej przez rodziców, z jednoczesnym oświadczeniem czy prowadzi z nimi wspólne gospodarstwo domowe, a w razie odpowiedzi twierdzącej wskazanie ich dochodów i majątku; wyjaśnienie czy skarżący osiąga dochód z tzw. innych źródeł np. umów cywilnych, wynajmu, zasiłku, pomocy społecznej, działalności gospodarczej; wskazanie czy jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, czy poszukuje pracy; przedłożenie zeznań podatkowych za 2012 r.; wskazanie czy skarżący lub jego małżonka posiadają samochód, maszyny rolnicze jeśli tak to podanie marki i roku produkcji; przedstawienie wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i osób z nim gospodarujących – z ostatnich 3 miesięcy; wyjaśnienie z jakiś środków zostały pokryte koszty pełnomocnika z wyboru.
W zakreślonym terminie skarżący nie przedłożył żadnego ze wskazanych dokumentów.
W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, skarżący wniósł o przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podał, że pismem z dnia 3 grudnia 2014 r. i dołączonymi załącznikami uzupełnił wniosek o przyznanie prawa pomocy, przy czym pismo to złożył na dzienniku podawczym tut. Sądu omyłkowo do innej dotyczącej go sprawy - I SA/Kr 1326/13. Skarżący dołączył jednocześnie do sprzeciwu: umowę ustanawiającą ustrój rozdzielności majątkowej, informację o wysokości uzyskanego dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w 2012 r. oraz zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w 2012 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zaznaczyć należy, że ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem koszty te - a wśród nich wpis - są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z dnia 7 września 2006 r. II SA/Ol 588/06, wszystkie orzeczenia dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej, natomiast ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy do Sądu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2005 r. FZ 60/04 i z dnia 30 listopada 2005 r. II FZ 781/05).
W świetle powyższych reguł sąd uznał, że skarżący nie wykazała, że spełnia przesłanki uprawniające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ocena taka była konsekwencją działania skarżącego, który nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżący będąc bowiem wezwany na podstawie art. 255 p.p.s.a. do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów nie wykonał tego obowiązku w sposób prawidłowy. W szczególności skarżący nie podał czy osiąga dochody z tzw. innych źródeł np. z umów cywilnych, pomocy społecznej, dzielności gospodarczej, czy jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna.
Przedłożenie jedynie wypisu z aktu notarialnego ustanawiającego ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej oraz zeznania o wysokości dochodu osiągniętego w 2012 r. - w kwocie 7 061,27 zł, nie stanowią dla Sądu wystarczających podstaw by zwolnić skarżącego od kosztów we wnioskowanym zakresie.
Należy zauważyć, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia wówczas, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane gdyż wnioskodawca uchyla się od złożenia odpowiednich dokumentów, czy oświadczeń w tym przedmiocie. To na skarżącym zatem spoczywa obowiązek wykazania zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.
Nieujawnienie sytuacji majątkowej żony skarżącego nie pozwala na całościową ocenę jego sytuacji materialnej. Skarżący nie wyjaśnił także z jakich środków pokrywane są koszty pełnomocnika z wyboru, które z pewnością stanowią znaczne obciążenie domowego budżetu.
Sąd miał dodatkowe wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji majątkowej żony skarżącego, która zgodnie z przedłożonymi dokumentami osiąga stosunkowo wysoki dochód z tytułu zatrudnienia (5 000 zł) w firmie powiązanej kapitałowo z rodziną Chwastek. Podobnie, mieszkanie zajmowane przez skarżącego należy również do przedsiębiorstwa powiązanego kapitałowo z rodzina skarżącego – co wynika z jawnych rejestrów KRS.
Mając na uwadze ww. okoliczności, w szczególności fakt uchylania się przez skarżącego od współpracy z sądem dla umożliwienia poznania pełnej jego sytuacji finansowej, należy uznać, że nie wykazano zaistnienia przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 91/09). Sąd nie jest bowiem w stanie w pełni zweryfikować sytuacji finansowej skarżącego i jego możliwości płatniczych.
Tym samym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. w zw. z art.260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.