Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 29.09.2008r. nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc luty 2003r w kwocie 61 1001 zł.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów M. C. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z córką A. C. ur. w 1989r. Obie mieszkają w domu będącym własnością K. L. – matki strony skarżącej. M. C. z mężem J. C. pozostaje w rozdzielności majątkowej od dnia 10.01.2001r.
Obecnie prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi jej dochód w wysokości 22 709,07 zł. miesięcznie. Z tego tytułu w roku 2007r. osiągnęła dochód w wysokości 20 031,39 zł. przy przychodzie wynoszącym 1 571 241,05 zł. a w roku 2008 osiągnęła dochód w wysokości 80 336,92 zł. przy przychodzie wynoszącym 1 139 686,07 zł. Z kolei wartość podstawy opodatkowania dostawy towarów oraz świadczenia usług w ramach tej działalności w miesiącu lutym 2009r. wyniosła 58 954 zł.
M. C. nie posiada lokat bankowych ani nieruchomości. Jest natomiast właścicielką trzech samochodów: M. rok prod. 2001 o wartości ok. 25 000 zł., C. rok prod. 1998r. o wartości ok. 1200 zł., V. rok prod. 1996 o wartości ok. 4000 zł. Posiada również konto firmowe w Banku [...] S.A. Na bieżące potrzeby wydaje miesięcznie ok. 5000 zł.
Strona skarżąca podnosi ponadto, iż ma zobowiązania wobec: - B. w K. w wysokości 1 415 000 zł., - "U" Przedsiębiorstwa Handlowego – I. T. w wysokości 4 500 000 zł., - A. sp. zo.o. w W. w wysokości 3 227 000 zł.
Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r.
Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84)
Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...)
Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych.
Na wstępie należy krytycznie ocenić niewywiązanie się w pełni przez stronę skarżącą z nałożonego na nią obowiązku i jej argumentację w tej materii.
Fakt pozostawania przez stronę skarżącą w rozdzielności majątkowej z mężem nie jest dostatecznym argumentem uzasadniającym nieprzesłanie żądanych danych mających na celu wnikliwą ocenę jej sytuacji finansowej. Zauważyć należy bowiem, iż zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25.02.1964 r (Dz.U z 1964r. Nr 9, poz. 59 z p.zm.) kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. (por. postan NSA z dnia 06.10.2004r., sygn. GZ 71/04,ONSAiWSA 2005/1/8)
Analiza zgromadzonego materiału wystarcza jednak do stwierdzenia, iż M. C. nie spełnia przesłanek przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych.
Osiąga ona bardzo wysokie wynagrodzenie w wysokości 22 709,07 zł. Na utrzymanie siebie i córki wydaje ok. 5000 zł. czyli praktycznie ¼ tej kwoty. Do dyspozycji pozostaje jej więc kwota ponad 17 000 zł. !
Trzeba też zauważyć przy okazji, iż wydawanie 5000 zł. na miesięczne utrzymanie osoby dorosłej i dziecka wskazuje na wysoki standard życia matki i córki. W przypadku zaś wystosowania prośby o pomoc finansową Państwa fakt ten pozostaje w sprzeczności z zasadami przyznawania tej pomocy, o czym była mowa wcześniej.
Strona skarżąca podnosi wprawdzie, iż ma zobowiązania na znaczne kwoty, należy jednak pamiętać, iż działalność gospodarcza bardzo często wiąże się z zaciąganiem kredytów, pożyczek i nie stanowi to dowodu na złą kondycję finansową przedsiębiorcy.
W niniejszym przypadku analiza zeznań podatkowych wskazuje wręcz na zwyżkową tendencję kondycji finansowej firmy. Dochód M. C. w 2007r. wynosił bowiem 20 031,39 zł. a w roku 2008 już 80 336,92 zł.
Oceniając sytuację materialną strony skarżącej nie można nie wziąć też pod uwagę faktu, iż na konto bankowe M. C. wielokrotnie wpływały tzw. wpłaty własne o znacznych wartościach (np. dnia 15.01.2009 – 14 500 zł., dnia 05.02.2009r. – 2000 zł., dnia 16.02.2009r. – 23 000 zł., 25.02.2009r. – 4000 zł., 04.03.2009r. – 20 000 zł., 09.03.2009r. – 9 000 zł., dnia 16.03.2009r. – 14 500 zł., dnia 25.03.2009r. – 3000 zł.) Okoliczności te przy założeniu dbałości o bezpieczeństwo obrotu gospodarczego i jego przejrzystość przez każdego przedsiębiorcę, nasuwają wątpliwości czy strona skarżąca ujawniła wszystkie źródła swoich dochodów a w każdym razie ich sformalizowany obraz.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r.
Nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji.