Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącego J. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 24.10.2007r. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za lata 1994-1997 wraz z odsetkami.
Ze złożonego przez skarżącego wniosku wynikało, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z córką: A. B. ur. w 1982r. oraz synami: M. B. ur. w 1981r. i M. B. ur. w 1990r. J. B. ze względu na stan zdrowia i wiek (60 lat) nie może znaleźć stałego zatrudnienia. Z pracy dorywczej uzyskuje natomiast wynagrodzenie w wysokości ok. 800 zł. miesięcznie. Jego dochód w 2007r. wyniósł natomiast 1 299 zł. i jak oświadcza w 2008 r. nie przyznano mu pomocy finansowej z funduszy w Powiatowym Ośrodku Pomocy Rodzinie, Ośrodku Pomocy Społecznej i innych środków publicznych. M. B. uzyskuje z pracy dorywczej sumę ok. 600 zł. miesięcznie, a w 2007 r. uzyskał łączny dochód w wysokości 3 166 zł. A. B. uzyskuje z tytułu prac dorywczych kwotę ok. 400 zł. miesięcznie, a w 2007r. nie wykazała dochodów. M. B. jest uczniem i otrzymuje 600 zł. tytułem alimentów. Miesięczne wydatki rodziny kształtują się na poziomie 1400 zł. i obejmują koszty: pieczywa - 120 zł. (15 razy w miesięcy po 8 zł.), nabiału - 180 zł. (15 razy w miesiącu po 12 zł.), mięsa, wędlin - 240 zł. (8 razy w miesiącu po 30 zł.), innych produktów żywnościowych - 240 zł., prądu - 105 zł., gazu do kuchenki - 45 zł., ubrań - ok. 200 zł., środków czystości - 50 zł., opału - 170 zł., inne wydatki pochłaniają natomiast ok. 90 zł. Rodzina mieszka w domu o pow. 110 m2 obciążonym hipoteką przymusową w wysokości 547 361, 69 zł. Strona skarżąca nie posiada ruchomości o wartości pow. 3000 euro ani oszczędności pieniężnych.
W dniu 30 stycznia 2009 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydał postanowienie, w którym zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w ½ części. Referendarz uzasadnił, że skarżący nie znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej zwłaszcza, że do tej pory uiszczał opłaty sądowe. Podkreślił też, że każda z osób pozostających ze skarżącym w gospodarstwie domowym uzyskuje dochód dlatego też uznał, że skarżący będzie w stanie zaoszczędzić należną kwotę bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie oraz rodziny.
Od przedmiotowego postanowienia skarżący wniósł w ustawowym terminie sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w którym domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenia zgodnie z wnioskiem. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podniósł, że z dotychczas zgromadzonych oszczędności udawało mu się pokrywać należne koszty oraz opłacić pełnomocnika profesjonalnego. Natomiast koszty sądowe w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej przekroczyły granicę "zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny..."
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, iż przedstawiona przez skarżącego sytuacja w sposób wystarczający obrazuje jego położenie materialne i bytowe oraz że istnieją podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącego o zwolnienie z kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego należnego od skargi kasacyjnej całości. Skarżący wykazał, że jego sytuacja majątkowa i rodzinna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny ponieść kosztów wpisu od skargi kasacyjnej. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz osobami, które uzyskują co prawda pewien dochód, ale jest on niewielki, a źródła dochodu nie są stałe.
Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, a posiadany majątek w postaci nieruchomości jest obciążony hipoteką przymusową w wysokości 547 361, 69 zł. Ponadto wiek i zły stan zdrowia skarżącego sprawia, że nie ma on perspektywy na polepszenie swojej sytuacji materialnej poprzez uzyskanie stałego, dobrze płatnego zatrudnienia.
Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84).
Zaznaczyć należy, że dotychczas skarżący starał się aby z poczynionych oszczędności pokrywać koszty sądowe. Dodatkowo sam sfinansował zastępstwo procesowe wymagane przy skardze kasacyjnej. A zatem ponosił rzetelnie wydatki procesowe, które zdołał. Wystąpił o pomoc w zakresie w jakim dalsze, samodzielne ponoszenie kosztów przerosło jego możliwości.
W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie przepisu art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł, jak na wstępie.