Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 19.08.2009r., Nr[...], w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za 2004r. i 2005r. w kwocie 332 434 zł.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów, M. D. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną J.D. ur. w 1970r. oraz synami K. D. ur. w 1995 r. i O. D. ur. w 2005r. Mieszka z rodzicami przy ul. K.[...]. Żona nie pracuje. On natomiast prowadzi działalność gospodarczą "taxi osobowe", z której uzyskuje dochód w wysokości 2309 zł. miesięcznie (netto ok. 1030 zł.). Zatrudniony jest też na podstawie umowy o pracę w Firmie M. sp. j. Z tego tytułu uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 1 041,33 zł. netto.
W roku 2008 osiągnął on dochód w kwocie 3 839 zł.
Oboje małżonkowie posiadają konta bankowe w B. Koszty utrzymania rodziny obejmują: czynsz- 350 zł., opłatę za gaz – 115 zł., opłatę za energię elektryczną – 110 zł., opłatę za TV i Internet – 88 zł., opłatę za telefon – 100 zł., ubezpieczenie na życie - 47 zł., obiady dla dziecka – 85 zł.
Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r.
Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84)
Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...)
W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma jednak analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W analizowanym przypadku nie można uznać, że strona skarżąca wykazała w/w przesłanki.
Na wstępie podkreślić należy, iż istnieją znaczne różnice w podawanych wysokościach zarobków M. D.. W oświadczeniu zawartym w formularzu PPF zaznaczył on bowiem, iż działalność gospodarcza przynosi mu 765 zł. miesięcznie. Tymczasem w "wyjaśnieniu " z dnia 21.11.2009r. napisał, że dochód z działalności gospodarczej "taxi osobowe" wynosi 2309 zł. brutto a netto ok. 1030 zł.
Rozbieżności zauważyć też wypada pomiędzy informacjami zawartymi przez pełnomocnika strony skarżącej w skardze a przedłożonymi dokumentami. Otóż doradca podatkowy w skardze z dnia 18.09.2009r. napisał, iż:" M. D. prowadzi działalność gospodarczą i dochody z tego źródła w wysokości 26 000 zł. rocznie są jedynymi, jakie osiąga" (str. 3 skargi). Z później przesłanych dokumentów wynika natomiast, że oprócz prowadzenia działalności gospodarczej M. D. jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę.
Dziwne wydaję się również stwierdzenie pełnomocnika, iż działalność gospodarcza przynosi stronie skarżącej dochód w wysokości 26 000 zł. w sytuacji kiedy zeznanie podatkowe za 2008r. wskazuje, iż jej dochód wyniósł 3 839 zł.
Z kolei, z wyciągu dotyczącego konta bankowego J.D. wynika, iż otrzymuje ona świadczenia rodzinne. O fakcie tym, natomiast M. D. w ogóle nie wspomniał w złożonym wniosku!
Wyciąg z konta bankowego J. D. dostarcza jeszcze dwóch istotnych informacji. Okazuje się, iż niepracująca J. D. uiszcza co miesiąc na rzecz T. S.A. w K. czynsz za najem garażu w wysokości 230 zł. i inny czynsz w wysokości 494 zł. Zaznaczyć przy tym trzeba, iż wysokość podanego przez stronę skarżącą czynszu to 350 zł. Zarówno koszty czynszu za garaż jak i koszty czynszu za lokal znajdujący się w zasobach T. w K. należy uznać za niekonieczne, w obliczu realizowania potrzeb mieszkaniowych poprzez zamieszkiwanie w mieszkaniu przy ul. K.[...].
W konsekwencji w/w okoliczności, zdaniem orzecznika, nie została wyjaśniona rzeczywista sytuacja finansowa strony skarżącej pozwalająca przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ponadto strona skarżąca zataiła istotne z punktu widzenia oceny jej zdolności płatniczych informacje, co tak naprawdę podważa jej wiarygodność a tym samym poddaje pod wątpliwość pozostałe jej oświadczenia.
Taki stan rzeczy wskazuje jednoznacznie, iż przesłanka z art. 246§1 w/w ustawy dotycząca wykazania przez stronę skarżącą, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, nie została spełniona. To bowiem na wnioskodawcy ciąży inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, że zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy. (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09)
Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r.
Nr 153, poz.1270 z p.zm.) orzeczono jak w sentencji.