Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął w przedmiotowej sprawie wniosek O. Sp. z o.o. w K. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.
Spółka w uzasadnieniu wniosku wskazała, że przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie uzasadnione jest tym, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Spółka jest w bardzo trudnej sytuacji finansowej, nie posiada organów. Wspólnikiem spółki jest podmiot zagraniczny.
Jak wynika z formularza wniosku PPPr spółka zajmuje się m. in. wynajmem oraz dzierżawą maszyn i urządzeń biurowych, wynajmem oraz dzierżawą maszyn i urządzeń rolniczych, kupnem i sprzedażą nieruchomości na własny rachunek. Z zawartego w formularzu "oświadczenia o majątku i dochodach" wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 50.000,00 zł.
Skarżąca spółka został wezwana w trybie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów (szczegółowo wymienionych w wezwaniu) na okoliczność wykazania stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych spółki.
W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie wniosku skarżąca spółka wskazała, że z uwagi na brak organów w tym zarządu, a także z uwagi na fakt, że aktualnym wspólnikiem pozostaje podmiot zagraniczny, uniemożliwiony jest dostęp do dokumentacji spółki.
Postanowieniem z dnia 16 października 2015r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek strony o przyznanie prawa pomocy.
W sprzeciwie od tego postanowienia spółka kolejny raz podniosła, że nie posiada wystarczających środków majątkowych na pokrycie kosztów sądowych. Wskazała, że zaprzestała faktycznie działalności gospodarczej i nie uzyskuje już żadnych dochodów, utraciła płynność finansową, a utrata ta jest trwała. Brak jest również środków trwałych oraz aktywów obrotowych, które mogłyby zostać zamienione na gotówkę. Nie przesłała wymaganych dokumentów, gdyż nie posiada organów i tym samym dostępu do dokumentacji finansowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wniosek skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") przyznanie takiego prawa może nastąpić tylko, gdy osoba prawna wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Jak wyżej wskazano przyznanie prawa pomocy osobie prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Instytucja przyznania prawa pomocy (w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej ma charakter fakultatywny. Jeżeli strona skarżąca jest podmiotem gospodarczym, to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem m.in. z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie NSA z dnia 9 marca 2011r., sygn. akt II FZ 91/2011, postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005r., sygn. akt FZ 478/04).
Zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zasadna jest też teza, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie. NSA z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/2008, postanowienie NSA z dnia 15 września 2011r., sygn. akt I FZ 244/11, postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2014r., sygn. akt II FZ 570/14, postanowienie NSA z dnia 05.06.2014r., sygn. akt II FZ 646/14).
Przenosząc powyższe ogólne rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że skarżąca spółka swoje twierdzenia o niekorzystnej sytuacji finansowej, utraty płynności finansowej i brak jakiejkolwiek możliwości uiszczenia kosztów postępowania w żaden sposób nie udokumentowała. Z przywołanych wcześniej przepisów wynika jednoznacznie, że to wnioskodawca musi wykazać ("przyznanie prawa pomocy może nastąpić, gdy osoba prawna wykaże.."), że nie ma żadnych środków na poniesienie kosztów postępowania. Gołosłowne twierdzenia w tym zakresie (skarżąca spółka wezwana do przedłożenia dokumentów obrazujących jej sytuację finansową i możliwości płatnicze, żadnych dokumentów nie przedstawiła), nie mogą uzasadniać przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Tłumaczenie, że brak jest możliwości uzyskania stosownej dokumentacji z powodu m. in. tego, że jedynym wspólnikiem spółki jest podmiot zagraniczny nie może zostać uwzględnione, szczególnie w sytuacji, gdy spółka w żaden nie wykazała, że podjęła choćby próbę pozyskania wymaganych dokumentów.
Sąd nie dysponując żadnymi danymi, które mogłyby być poddane analizie i ocenie pod kątem spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy nie miał podstaw do podjęcia pozytywnego dla strony skarżącej rozstrzygnięcia w kwestii zwolnienia od kosztów postępowania.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.