Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 20.05.2009r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, dnia 27.11.2008r., nr [...] w sprawie ustalenia wysokości zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2002r. w kwocie 986 772 zł.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów J. D. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem J. D. ur. w 1928r.
Otrzymuje ona emeryturę w wysokości 853,92 zł. miesięcznie. W roku 2008 uzyskała z tego tytułu dochód w wysokości 11096, 70 zł. Mąż natomiast pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1410 zł. miesięcznie. Koszty utrzymania małżonków obejmują: koszty zarządu mieszkania i media - 221,51 zł. (77,01 zł. +144,50 zł. = 221,51 zł.), opłatę za energię elektryczną – 35,54 zł., opłatę za gaz – 91,48 zł. (z tym, że obejmuje ona okres 6 miesięcy), wydatki na lekarstwa – 254,61 zł.
Strona skarżąca jest właścicielem nieruchomości "przeznaczonej na potrzeby mieszkaniowe syna i synowej "
Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r.
Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84)
Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...)
Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma natomiast znamion wyjątkowości.
Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Oboje małżonkowie nie są zadłużeni. Otrzymują stały miesięczny dochód w łącznej wysokości 2 263,92 zł. Koszty utrzymania, bez uwzględnienia potrzeb żywnościowych, obejmują natomiast kwotę ok. 526,9 zł. przyjmując średni wydatek z tytułu opłaty za gaz na poziomie 15,24 zł. (91,48 zł.: na 6 miesięcy = 15,24 zł.).
Ich sytuacja majątkowa nie przejawia zatem znamion ubóstwa, wręcz przeciwnie zachowują płynność finansową a uzyskiwane dochody pozwalają im pokrywać potrzeby życiowe.
Zauważyć też trzeba, iż strona skarżąca jest właścicielem nieruchomości, co umożliwia zaciągnięcie kredytu lub pożyczki i w ten sposób zdobycie środków na opłaty sądowe. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie jest to zresztą potrzebne. Strona skarżąca uiściła bowiem wpis od skargi w wysokości 100 zł. Kwota przelewu opiewała na sumę 200 zł. czyli dwukrotnie wyższą od wymaganej, co tylko potwierdza tezę, o możliwości pokrycia kosztów sądowych przez J. D. Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem orzecznika, żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz.1270).