Uzasadnienie
W.Ż. w zażaleniach z 16 listopada 2017 r. na postanowienia WSA w Kielcach o odrzuceniu zażaleń w sprawach ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K.) z [...] r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec 2011 r. zawarł wnioski o przyznanie prawa pomocy.
Wypełniając zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I, przesłano skarżącemu urzędowe formularze PPF i zobowiązano do ich wypełnienia i złożenia w terminie siedmiu dni od daty ich doręczenia, pod rygorem pozostawienia wniosków o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Przesyłka zawierająca formularze PPF została odebrana przez skarżącego 7 grudnia 2017 r.
Zaskarżonym zarządzeniem starszy referendarz sądowy pozostawił wnioski skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Uzasadniając zarządzenie wskazał, że w wyznaczonym terminie, tj. do 14 grudnia 2017 r. skarżący nie złożył wypełnionych formularzy wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W sprzeciwie od powyższego zarządzenia skarżący zarzucił naruszenie art. 257 w związku z art. 258 § 2 pkt 6 oraz art. 243 § 1 i art. 246 § 1 przez błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że skarżący w wyznaczonym terminie, tj. do 14 grudnia 2017 r. nie złożył wypełnionych formularzy wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący podniósł, że w rzeczywistości formularz taki został wysłany przed tą datą, sytuacja majątkowa skarżącego zaś jest sądowi znana z urzędu, w szczególności z wcześniej składanego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy p.p.s.a. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2017.1369), dalej "ustawa p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od postanowień i zarządzeń referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach tych, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Sąd stwierdził, że zaskarżone zarządzenie jest zgodne z prawem. Skarżący nie kwestionuje, że przesyłka zawierająca formularze PPF została mu doręczona 7 grudnia 2017 r. Od tego dnia zatem skarżący zobowiązany był w terminie siedmiu dni, czyli do 14 grudnia 2017 r. złożyć wypełnione formularze. Ponieważ tego nie uczynił, wnioski z 16 listopada 2017 r. należało pozostawić bez rozpoznania, o czym prawidłowo rozstrzygnął starszy referendarz sądowy.
W art. 252 § 1, 1a i 2 p.p.s.a. sprecyzowano, jaka powinna być treść wniosku o przyznanie prawa pomocy i przesądzono, że jest on składany na urzędowym formularzu według wzoru, który w drodze rozporządzenia ustala Rada Ministrów (art. 256 pkt 1 p.p.s.a.). Konsekwencje niezłożenia wniosku w nakazanej prawem formie określa art. 257 p.p.s.a. W związku z tymi unormowaniami w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że niedopuszczalne jest merytoryczne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, jeśli nie została zachowana przewidziana w komentowanej ustawie szczególna forma (formularz) jego złożenia (np. postanowienie NSA z 23 stycznia 2015 r. I OZ 28/15; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W uchwale (7) z 21 kwietnia 2008 r. I OPS 1/08, (dostępna jw.), NSA stwierdził, że niezachowanie określonego w art. 252 § 2 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 257 tej ustawy, który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, bez względu na to, czy wniosek złożyła osoba fizyczna czy osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej.
Należy też podkreślić, że formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w przypadku, gdy strona ubiega się o przyznanie takiego prawa w kilku sprawach toczonych przed sądem, powinien być złożony do każdej sprawy oddzielnie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy musi być bowiem rozpoznany odrębnie na potrzeby każdego toczącego się postępowania z udziałem tego samego wnioskodawcy.
Także wcześniejsze postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak tego chce skarżący, nie może stanowić argumentu przemawiającego za zwolnieniem strony od obowiązku złożenia wniosku na odpowiednim formularzu (postanowienie NSA z 28 maja 2013 r., II FZ 299/13, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe stanowi konsekwencję konieczności uwzględnienia przez orzekającego, przy ustalaniu istnienia przesłanek prawa pomocy, aktualnej sytuacji życiowej i majątkowej osoby wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Wnioski skarżącego zostały natomiast złożone na innym, późniejszym etapie postępowania, wszczynając nowe postępowanie.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 258 § 2 pkt 6 ustawy p.p.s.a. utrzymał w mocy zarządzenie starszego referendarza sądowego, o czym orzekł w sentencji postanowienia.