Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcachz 29 lipca 2026 r., sygn. akt I SA/Ke 186/26

Uzasadnienie

Decyzją z 11 marca 2026 r., nr 2601-IOA.4823.28.2025, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (DIAS) w Kielcach, po rozpatrzeniu odwołania S. S., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Świętokrzyskiego Urzędu Celno-Skarbowego (ŚUC-S) w Kielcach z 20 listopada 2025 r., nr 348000-CZC-2.4823.62.2024, nakładającą karę pieniężną w wysokości 20.000 zł za niewykonanie obowiązku dotyczącego zgłoszenia przewozu do rejestru i uzyskania numeru referencyjnego określonego w art. 7 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewodu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi.

W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

W dniu 15 kwietnia 2021 r. w miejscowości C. (DK73) funkcjonariusze ŚUC-S w Kielcach zatrzymali do kontroli samochód ciężarowy m-ki V. nr rej. [...], kierowany przez S. S., przewożący towar w postaci suszu tytoniowego. Przewóz nie został zgłoszony do rejestru SENT, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi. W piśmie z 9 kwietnia 2025 r., uzupełnionym pismem z 28 maja 2025 r. przewoźnik wyjaśnił, że w tej sprawie został już ukarany wyrokiem Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju z 21 sierpnia 2023 r., sygn. II K [...]. W odpowiedzi na wezwanie do wykazania ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego związanego z niedopełnieniem obowiązków wynikających z ww. ustawy, dla którego organ miałby odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 cyt. ustawy, złożenia oświadczenia o sytuacji majątkowej, przewoźnik w piśmie z 25 lipca 2025 r. przesłał stosowne oświadczenie i podtrzymał swoje wyjaśnienia zawarte w piśmie z 9 kwietnia 2025 r. Dodał, że od czerwca 2025 r. jest bezrobotny i poszukuje pracy.

W tak ustalonym stanie faktycznym organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z 20 listopada 2025 r. W odwołaniu przewoźnik zarzucił naruszenie prawa materialnego, a to art. 22 ust. 3 ustawy o SENT poprzez jego niezastosowanie, kiedy za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej przemawia zarówno ważny interes przewoźnika i ważny interes publiczny. Dodatkowo zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 w zw. z art. 77 oraz art. 80 k.p.a.

Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie niewątpliwie doszło do nieprawidłowości polegającej na tym, że przewoźnik nie dokonał zgłoszenia przewozu towaru w postaci suszu tytoniowego w ilości 1300 kg w systemie monitorowania przewozu towaru, co stanowiło naruszenie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2020 r. poz. 859 ze zm.), dalej "ustawa SENT". Organ wskazał na wyjątkowy charakter odstępstwa od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 cyt. ustawy. Brak wiedzy, informacji o warunkach przewozu nie może być uznany za wystarczającą przesłankę do odstąpienia od wymierzenia kary.

Z kolei trudna sytuacja przewoźnika nie może być jedyną przesłanką do umorzenia kary pieniężnej, gdyż ważny interes strony musi wynikać ze zdarzenia nadzwyczajnego, które doprowadziło do trudnej sytuacji finansowej. Dodatkowo decyzja wydawana na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT ma charakter uznaniowy.

Zdaniem organu, w niniejszej sprawie naruszenie mogło mieć wpływ na potencjalną możliwość uniknięcia obowiązków fiskalnych. Organ ustalił, że przewoźnik osiągnął w latach 2022-24 przychód łączny w wysokości 125.728,19 zł. Posiada udział 4/8 w nieruchomości gruntowej o pow. 296 m² w miejscowości P., obciążonej wpisem hipotecznym. Jest właścicielem samochodu osobowego m-ki T., rok. prod. 2005. Na dzień 3 czerwca 2025 r. nie posiadał zaległości podatkowych. Od 3 stycznia 2022 r. pełni funkcje prezesa zarządu w "S." sp. z.o.o., która za rok 2024 r uzyskała przychód zerowy. Organ wyjaśnił, że podmiot wykonujący przewóz określonych grup towarowych musi być świadomy ryzyka związanego z taką działalnością. Nie są to wymagania nadzwyczajne, skomplikowane i wymagające dużego nakładu pracy. Wobec powyższego trudno uznać, że w niniejszej sprawie występuje ważny interes przewoźnika.

Z kolei właściwe odczytanie klauzuli interesu publicznego jako przesłanki odstąpienia od nałożenia kary powinno nastąpić przede wszystkim z uwzględnieniem zasady proporcjonalności. Kontrolowany przewóz podlegał przepisom ustawy SENT, ponieważ dotyczył suszu tytoniowego nieoznaczonego znakami akcyzy i podlegał, stosownie do art. 3 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy, systemowi monitorowania przewozu i obrotu bez względu na ilość towaru w przesyłce. Przewoźnik przyznał się do popełnienia przestępstwa skarbowego określonego w art. 65 § 1 k.k.s., za co wyrokiem Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju z 21 sierpnia 2023 r. został skazany na karę grzywny. Niniejsze postępowanie dotyczy natomiast niewykonania obowiązku zgłoszenia przewozu do rejestru SENT i uzyskania numeru referencyjnego określonego w art. 7 ust. 1 ustawy SENT. Są to dwa odrębne postępowania. W przypadku odpowiedzialności administracyjnej dolegliwość w postaci kary pieniężnej nie jest sankcją o charakterze odwetowym, a stanowi jedynie konsekwencję stwierdzenia obiektywnego naruszenia obowiązku zgłoszenia przewozu.

Celem kary jest przede wszystkim prewencja. Stwierdzone w toku kontroli naruszenie jest jednym z najpoważniejszych w ustawie SENT. Obowiązek dokonania zgłoszenia oraz uzyskania numeru referencyjnego ma kluczowe znaczenie dla realizacji celów ustawy, w szczególności dla zapewnienia skutecznej kontroli obrotu towarami wrażliwymi oraz ochrony interesu fiskalnego państwa. W toku kontroli ustalono, że przewoźnik wcześniej już kilka razy przewoził susz tytoniowy. Nie był jednak karany, ponieważ nie był kontrolowany. W tej sytuacji, zdaniem organu, nałożenie kary pieniężnej jest w pełni uzasadnione i proporcjonalne do stwierdzonego uchybienia. Nie miało miejsca żadne nieprzewidywalne zdarzenie, ani wypadek losowy.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania organ wyjaśnił że prowadził postepowanie na podstawie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, a nie k.p.a. Organ I instancji zebrał kompletny materiał dowodowy, który następnie poddał ocenie.

W skardze do tut. Sądu S. S. zarzucił powyższemu rozstrzygnięciu naruszenie:

1. 1. prawa materialnego, a to art. 22 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie w następstwie nieprawidłowego przyjęcia, że "ważny interes przewoźnika" nie występuje, gdy tymczasem:
2. a) skarżący poniósł już dotkliwe konsekwencje o charakterze prawnokarnym swojego zachowania ocenionego przez Sąd Rejonowy w Busku-Zdroju w wyroku z 21 sierpnia 2023 r., a sam popełniony przez niego czyn miał charakter jednostkowy, skarżący nie powrócił do działań przestępczych, po popełnieniu przedmiotowego czynu, nie zajmował i nie zajmuje się przewozem towarów objętych systemem SENT;
3. b) organ prowadzący postępowanie przygotowawcze dał skarżącemu możliwość dobrowolnego poddania się karze i samodzielnie ustalił wysokość kar uznając, że będą adekwatne i wyczerpujące do pełnego rozliczenia skarżącego z popełnionego czynu;
4. c) skarżący z przyczyn losowych utracił możliwość wywiązywania się z zobowiązań, utracił możliwość zarobkowania i wpadł w trudności finansowe, które wiążą się z zagrożeniem realizacji potrzeb bytowych skarżącego i jego rodziny, ponieważ: skarżący od 6 sierpnia 2025 r. jest formalnie bezrobotny, nie osiąga żadnych dochodów poza zasiłkiem dla bezrobotnych, składniki jego majątku są niewiele warte lub trudno zbywalne, poniósł już z związku ze zdarzeniem z 15 kwietnia 2021 r. pełne konsekwencje finansowe wynikające z wyroku Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju z 21 sierpnia 2023 r. i opłacił pełną wysokość orzeczonej w nim grzywny, z tytułu funkcji prezesa zarządu spółki S. nie otrzymuje żadnych środków, a sama spółka nie generuje jakichkolwiek dochodów;
5. 2. prawa materialnego, a to art. 22 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie w następstwie nieprawidłowego przyjęcia, że "interes publiczny" nie występuje, gdy tymczasem:
6. a) skarżący został już ukarany za czyn popełniony 15 kwietnia 2021 r. ww. wyrokiem Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju, a ponowne jego ukaranie za ten sam czyn na podstawie decyzji stanowi naruszenie art. 2, art. 31, art. 45 Konstytucji RP, art. 4 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności i może się wiązać z odpowiedzialnością Skarbu Państwa na gruncie prawa międzynarodowego, jak i krajowego na gruncie art. 417 k.c.;
7. b) celem kary pieniężnej opisanej w art. 22 ust. 1 ustawy SENT jest motywowanie adresatów norm prawnych do zachowań zgodnych z prawem, gdy tymczasem skarżący, po popełnieniu przedmiotowego czynu, bez nakładania na niego dodatkowej dolegliwości powrócił na drogę życia w zgodzie z prawem;
8. c) skarżący w następstwie uprawomocnienia się decyzji w dotychczasowym brzmieniu może utracić jakiekolwiek widoki na przyszłe zatrudnienia i możliwość samodzielnej egzystencji, co spowoduje że Rzeczpospolita Polska będzie ponosiła ciężar jego utrzymania;
9. 3. przepisów postępowania, a to art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. polegające na braku podjęcia przez organ inicjatywy dowodowej, tj. brak ustalenia jaka jest realna – zbywcza wartość majątku skarżącego, jaką wysokością posiadanych środków skarżący może swobodnie rozporządzać, w sytuacji gdy to na organie spoczywa ciężar dowodu w postępowaniu;
10. 4. przepisów postępowania, a to art. 80 k.p.a. polegające na niepoddaniu przez organ ocenie całokształtu materiału dowodowego, lecz wyłącznie oparcie się na twierdzeniach nieznajdujących uzasadnienia z zebranych dowodach.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postepowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu autor skargi przywołał wyrok NSA w sprawie II GSK 96/20, w którym podkreślono konieczność szczegółowej oceny zachowania osoby, na którą organ nakłada karę pieniężną z art. 22 ust. 3 ustawy SENT zarówno sprzed, jak i po popełnieniu czynu. Wskazał na zasadę ne bis in idem – zakazu podwójnego karania za ten sam czyn, jako fundamentalną zasadę prawa karnego, przywołując pogląd Trybunału Konstytucyjnego (wyrażony w sprawach K 18/03, K 36/00, K 17/97, P 43/06), zgodnie z którym stworzenie organowi władzy publicznej kompetencji do dwukrotnego zastosowania środka represyjnego wobec tego samego podmiotu za ten sam czyn, stanowiłoby naruszenie regulacji konstytucyjnych i jeżeli przepisy prawa administracyjnego przewidują w stosunku do sprawcy czynu zabronionego przez prawo karne określone konsekwencje o charakterze represyjnym, to wówczas zastosowanie wobec tej samej osoby sankcji administracyjnej i karnej narusza zasadę państwa prawa wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP.

Dalej podniesiono, że wymieniony w decyzji samochód w jego aktualnym stanie technicznym wart jest 3000 zł. Jest przy tym dla skarżącego istotnym narzędziem w bieżącym funkcjonowaniu. Stąd nie można wymagać, by dla opłacenia kary pieniężnej został sprzedany. Z kolei nieruchomość z wpisaną do księgi wieczystej hipoteką jest w praktyce niezbywalna. Organ dowolnie przyjął za przejaw "płynności finansowej" okoliczność, że skarżący na datę 3 czerwca 2025 r. nie posiadał zaległości podatkowych. Tymczasem, nieposiadanie zaległości podatkowych wskazuje na postawę skarżącego, który chce przede wszystkim rozliczyć się z państwem, kosztem nawet własnego godnego utrzymania, a nie na brak problemów z płynnością finansową.

Skarżący aktualnie znajduje się na granicy ubóstwa, a utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji może spowodować faktyczną eliminację jakichkolwiek jego szans na poprawę widoków na przyszłość. Skarżący ma 55 lat, co w realiach aktualnego rynku pracy powoduje realne trudności ze znalezieniem nowego miejsca zatrudnienia. Tymczasem organ nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy. Pominął też wynikający z art. 75 Konstytucji RP obowiązek przeciwdziałania bezdomności. Skutkiem decyzji będzie bowiem konieczność sprzedaży praktycznie całego niewiele wartego majątku skarżącego. Po 15 kwietnia 2023 r. skarżący nie popełnił żadnego wykroczenia, ani przestępstwa, a zatem odpada również przesłanka motywacyjna.

Na zakończenie autor skargi wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji wobec wydania jej z rżącym naruszeniem prawa – art. 31 ust. 1 Konstytucji RP oraz innych przywołanych w zarzutach przepisów i umorzenie postępowania. Gdyby Sąd nie dostrzegł podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W odpowiedzi na skargę DIAS w Kielcach wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sprawowana jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Zdaniem Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Istotą sporu w kontrolowanej sprawie jest zasadność nałożenia przez organy na przewoźnika S. S. kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł za niewykonanie obowiązku dotyczącego zgłoszenia przewozu do rejestru i uzyskania numeru referencyjnego określonego w art. 7 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi.

Decyzje zostały wydane w następujących ramach prawnych.

Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy SENT przewoźnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą, wykonująca przewóz towarów rozumiany jako przemieszczanie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej albo krajowej sieci kolejowej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku (art. 2 pkt 9 ustawy SENT). Z kolei art. 3 ust. 1 ustawy SENT określa elementy, z których składa się system monitorowania drogowego, którym objęty jest przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów z zastosowaniem środków technicznych służących monitorowaniu oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy. Środkiem technicznym służącym monitorowaniu towarów jest rejestr zgłoszeń prowadzony w systemie teleinformatycznym (art. 4 ust. 1 i 2 ustawy SENT).

Natomiast w art. 3 ust 2 ustawy SENT przedstawiono katalog towarów, które podlegają systemowi monitorowania, wraz z pozycjami CN oraz uszczegółowieniem dotyczącym masy brutto lub objętości przesyłki. Zgodnie z treścią art. 3 ust 2 pkt 3 ustawy SENT systemowi monitorowania przewozu i obrotu podlega przewóz suszu tytoniowego w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, nieoznaczonego znakami akcyzy, bez względu na jego ilość w przesyłce.

Stosownie do treści art. 7 ust. 1 ustawy SENT w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia.

W przypadku przewozu po drodze publicznej zgłoszenie zawiera: a) dane przewoźnika obejmujące: – imię i nazwisko albo nazwę, – adres zamieszkania albo siedziby, b) numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej, jeżeli jest obowiązany go posiadać, c) dane nadawcy towarów obejmujące: – imię i nazwisko albo nazwę, – adres zamieszkania albo siedziby, d) dane odbiorcy towarów obejmujące: – imię i nazwisko albo nazwę, – adres zamieszkania albo siedziby, e) miejsce i datę rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju, f) miejsce zakończenia przewozu towaru na terytorium kraju, g) planowaną datę zakończenia przewozu towaru na terytorium kraju, h) dane dotyczące towaru będącego przedmiotem przewozu, w szczególności rodzaju towaru, pozycji CN, ilości, masy brutto lub objętości towaru, i) numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi, j) numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, o ile są wymagane, k) numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, l) numer lokalizatora albo numer urządzenia (art. 7 ust 2 pkt 1 lit a-l ustawy o SENT).

W myśl art. 22 ust 1 pkt 1 ustawy o SENT w przypadku nie dokonania zgłoszenia przez przewoźnika, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 20.000 zł.

Natomiast stosownie do treści art. 22 ust 3 ustawy o SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 -2a. z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Ustalony w sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości, ani nie jest przez stronę kwestionowany. Bezspornie stwierdzona nieprawidłowość polegała na tym, że przewoźnik nie dokonał zgłoszenia przewozu towaru w postaci suszu tytoniowego w ilości 1300 kg w systemie monitorowania przewozu towaru, co stanowiło naruszenie art. 7 ust. 1 ustawy SENT. S. S. był obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju przesłać do rejestru zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Przewóz na terytorium kraju rozpoczyna się z chwilą przekroczenia granicy RP. W sprawie kontrola odbyła się w dniu 15 kwietnia 2021 r., na DK73 w miejscowości C., a więc po przekroczeniu granicy.

Nie podważając samego faktu doprowadzenia do naruszenia przepisów ustawy o SENT, skarżący zarzuca wadliwe niezastosowanie art. 22 ust 3 ustawy o SENT w sytuacji zaistnienia ważnego interesu przewoźnika. W powyższym kontekście wskazuje na: dotkliwe konsekwencje prawnokarne jakie poniósł w związku z zapadłym wyrokiem Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju Wydziału II Karnego z 21 sierpnia 2023 r. (sygn. akt II K [...]), okoliczność dobrowolnego poddania się karze, braku powrotu do działań przestępnych (skarżący nie zajmuje się już przewozami towarów objętych systemem SENT). Skarżący argumentuje, że z przyczyn losowych stracił możliwość spłaty zobowiązań, gdyż jest bezrobotny, a jego składniki majątku są niewiele warte lub trudno zbywalne.

Zdaniem strony do naruszenia w/w przepisu ustawy SENT doszło też w kontekście wadliwego ustalenia braku przesłanki interesu publicznego. Jej zaistnienie skarżący upatruje bowiem w okoliczności poniesienia kary w wykonaniu wyroku sądu karnego i podnosi, że w realiach kontrolowanej sprawy został ukarany ponownie za ten sam czyn. W omawianym kontekście wskazuje też, że powrócił na drogę życia w zgodzie z prawem obowiązującym. Skarżący oprotestował też sposób prowadzenia postępowania, zarzucając brak podjęcia przez organ inicjatywy dowodowej w kwestii ustalenia realnej zbywczej wartości majątku strony i wielkości środków, którymi może ona dysponować.

Zdaniem sądu zarzuty skargi, jak i zaprezentowana na ich poparcie argumentacja nie zasługują na uwzględnienie.

Tytułem wstępu godzi się zauważyć, że ważny interes podatnika jest przesłanką bezpośrednio związaną z sytuacją określonej osoby. O jej istnieniu nie decyduje natomiast subiektywne przekonanie przewoźnika, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje, takie jak utrata możliwości wywiązania się ze zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin powodujące brak możliwości uregulowania nałożonej kary przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika.

Pojęcia tego nie należy jednak ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania (vide wyrok NSA z 1 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 362/20).

Przy czym, pojęcia ważnego interesu nie można jednak upatrywać wyłącznie w dolegliwości finansowej, jakiej doświadcza strona w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na niej zobowiązań.

W realiach sprawy, zdaniem sądu, skarżący nie wskazał i nie udokumentował ważnego interesu, jak i nie wskazał nadzwyczajnych zdarzeń losowych wpływających na jego sytuację materialną, które uzasadniałby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Wskazując na brak możliwości spłaty zobowiązań podał, że jest bezrobotny. Jednak w przekonaniu sądu stan ten należy ocenić jako przejściowy, i jako taki nie stanowiący wystarczającej podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary. Należy bowiem podnieść, że w latach 2022 – 2024 skarżący znalazł zatrudnienie, osiągając przychód odpowiednio w 2022 r. – 26.476,19 zł, w 2023 r. – 48.000 zł, w 2024 r. – 51.252 zł. Dane te pozyskano na podstawie informacji PIT -11 otrzymanych od pracodawców S. S. Jak dalej ustalił organ aktywność zawodowa skarżącego przejawia się również w pełnieniu funkcji prezesa zarządu spółki S. Sp. z o.o. Skarżący posiada zawód wyuczony – optyk. Dysponuje majątkiem ruchomym (samochód marki T. z 2005 r.) oraz nieruchomym (udział ½ w nieruchomości gruntowej położonej w P.).

Skarżący jest osobą zdrową, w wieku produkcyjnym, posiadającą wiele umiejętności (według jego deklaracji: wyuczony zawód – optyk, wykonywany zawód - kierowca), które są pożądane na rynku pracy. Ma zatem możliwość podjęcia zatrudnienia w zawodach wyuczonym, lub uprzednio wykonywanych. Stąd, okoliczność, że obecnie posiada status osoby bezrobotnej i pobiera zasiłek nie może świadczyć o ziszczeniu się przesłanki ważnego interesu zobowiązanego.

Aby ocenić zaistnienie omawianej przesłanki organ nie był obowiązany ustalać szczegółowo wartości posiadanego przez stronę majątku, czy perspektywy jego zbywalności, jak też ilości środków, którymi dysponuje strona. Jakkolwiek ciężar ustalenia stanu faktycznego sprawy spoczywa co do zasady na organie podatkowym, to w sprawach jak niniejsza, wykazanie okoliczności stanu majątkowego, wielkości ponoszonych wydatków, czy obciążeń finansowych spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi korzystne dla siebie skutki. Jak wynika z akt sprawy, organ pismem z dnia 16 lipca 2025 r. wezwał skarżącego do wskazania okoliczności uzasadniających odstąpienie od wymierzenia kary, w tym oświadczenia o stanie majątkowym.

Organy uwzględniły i rozważyły wszystkie wskazane przez stronę wielkości obciążeń jak i posiadanych składników majątku. Nadto, działając z urzędu, organ ustalił stan przychodów skarżącego w latach 2022 – 2024 oraz okoliczność jego zatrudnienia w tym czasie. Wbrew treści skargi, sąd nie stwierdza zatem po stronie organów żadnych procesowych zaniechań.

O ważnym interesie zobowiązanego nie może świadczyć również okoliczność, że spółka, w której skarżący pełni funkcję prezesa zarządu nie wykazała dochodów, a sam skarżący z tytułu pełnionej funkcji nie otrzymuje żadnych środków. Obecny brak zysków z wykonywanej działalności gospodarczej przez osobę prawną oraz brak profitów osoby fizycznej nią zarządzającej nie świadczy jednoznacznie o braku jakichkolwiek perspektyw osiągania celów zarobkowych przez ten podmiot. Sam skarżący nie podał natomiast żadnych szczegółów względem tej części swojej aktywności zawodowej, czy kondycji finansowej i perspektyw rozwoju spółki.

Przechodząc do analizy drugiej przesłanki warunkującej możliwość odstąpienia od wymierzenia kary wskazać trzeba, że sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie, zgodnie z którym właściwe odczytanie klauzuli interesu publicznego jako przewidzianej w art. 22 ust. 3 ustawy SENT przesłanki odstąpienia od nałożenia kary, powinno nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a zatem organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu) to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary. Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów.

Ma stanowić narzędzie do walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu paliwami płynnymi, alkoholem całkowicie skażonym oraz suszem tytoniowym, bez odprowadzania do budżetu państwa należnych podatków. Jak wynika zatem z uzasadnienia projektu ustawy SENT, kary w niej przewidziane nie mają charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny. Nie leży w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych, ale nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20; z 27 listopada 2020 r., sygn. akt II GSK 790/20; z 19 lutego 2021 r., sygn. akt II GSK 1353/20; z 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 291/21).

Innymi słowy, ustalenie przez orzekający w takiej sprawie organ kwestii istnienia przesłanki interesu publicznego wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest płacenie należności w pełnej wysokości, drugą zaś – wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego - dochodzenie należności, czy też zastosowanie ulgi (tak NSA w wyrokach: z 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt II GSK 360/19; z 22 stycznia 2020 r., sygn. akt II GSK 629/19; z 7 grudnia 2019 r., sygn. akt II GSK 1696/19, publ. CBOSA).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że stwierdzone w jej realiach naruszenie nie jest z pewnością naruszeniem formalnym o nieistotnym skutku. W dniu 15 kwietnia 2021 r., podczas kontroli samochodu ciężarowego, w którym skarżący przewoził susz tytoniowy, nie doszło bowiem do wykrycia "uchybienia formalnego", czy "nieistotnej omyłki". Stwierdzono bowiem brak dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o SENT, co stanowiło poważne naruszenie zasad monitorowania, uniemożliwiające realizację celów ustawy SENT, czyli wykonania kontroli przewozu. Podniesienia wymaga, że bieżące monitorowanie umożliwia skontrolowanie pojazdu i przewożonego towaru w trakcie przemieszczania się po terytorium Polski, jak też skontrolowanie realizacji obowiązków wynikających z tej ustawy. Naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 7 ust. 1, wypacza zatem cel ustawy SENT.

Brak zgłoszenia w systemie SENT nie pozwala bowiem monitorować całej trasy przejazdu, a tym samym ustalić którędy nastąpił przejazd towaru, czy odbyły się postoje i czy nie nastąpił przeładunek towaru. Przekazywanie danych, o których mowa wyżej daje organom możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów oraz umożliwia prawidłową identyfikację podmiotów biorących udział w przewozie towarów wrażliwych i rodzaju wykonywanego przewozu. Stąd też stwierdzone naruszenie, tj. brak dokonania zgłoszenia przewozu suszu tytoniowego do systemu SENT, uniemożliwiło organom monitorowanie przewozu towaru wrażliwego. Takie zachowania nie mogą być postrzegane jako zgodne z interesem publicznym, skoro stanowią jedne z najpoważniejszych naruszeń tej ustawy.

Przypomnieć należy, że przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi". Każdy zatem z podmiotów obowiązany jest w trakcie całej trasy umożliwić lokalizację pojazdu wraz z towarem, zaś w sytuacji nieprzestrzegania przepisów prawa winien mieć świadomość konsekwencji, a przede wszystkim sankcji, które są istotnym elementem ustawy SENT, uruchamianym w przypadku naruszenia przyjętych zasad. W interesie publicznym leży, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go.

W powyższym kontekście należy podzielić stanowisko organów, że w przedmiotowej sprawie jedyną przyczyną powstania naruszenia obejmującego brak zgłoszenia przewozu do rejestru i uzyskania numeru referencyjnego był wyłącznie brak wymaganej od przewoźnika staranności w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Nie miało miejsca żadne nieprzewidywalne zdarzenie, ani wypadek losowy; nie było też mowy o omyłce.

Kara jaką obciążono skarżącego, który dopuścił się omawianego naruszenia, w ocenie Sądu jest adekwatna do rangi tego naruszenia.

W treści skargi, w omawianym kontekście skarżący uwypukla okoliczność "jednorazowości" sytuacji naruszenia prawa jak również dobrowolne poddanie się karze w sprawie karnej i brak popełnienia czynów zabronionych od czasu wydania wyroku przez Sąd Rejonowy w Busku Zdroju.

W kontekście powyższego należy wskazać, że z treści notatki służbowej z dnia 15 kwietnia 2021 r. znajdującej się w aktach sprawy wynika, że skarżący przewoził wcześniej bez zgłoszenia tożsamy towar już kilka razy, nie będąc wówczas kontrolowanym. Zatem strona nie była wcześniej karana za naruszenie przepisów ustawy SENT z powodu braku kontroli, nie zaś z powodu zachowania zgodnego z prawem. Trudno zatem w realiach sprawy przyjąć zasadność argumentacji o jednorazowym uchybieniu i braku jego powtarzalności. W tym miejscu dodatkowo przywołania wymaga pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, który sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela, że nawet "jednostkowe" naruszenie obowiązku, wynikającego z powołanej ustawy uzasadnia nałożenie kary w ramach prewencji oraz zdyscyplinowania firmy, aby w przyszłości nie dopuściła się niedbałości przy realizacji przepisów ustawy SENT (por. wyrok NSA z 7 czerwca 2022 r., sygn. akt II GSK 182/19, CBOSA).

Reasumując, w zaistniałej sprawie stwierdzone naruszenie nie stanowiło błędu formalnego lub omyłek takich jak (np.: tzw. literówki w numerach rejestracyjnych pojazdów) albo oczywiste niedokładności (np.: brak jedynie numeru listu przewozowego itp.), które to okoliczności uzasadniają odstąpienie od nałożenia kary (por. wyrok z dnia 1 lipca 2021 r., sygn. akt II GSK 145/21, CBOSA). Tego typu sytuacja nie stanowi przedmiotu niniejszej sprawy, bowiem doszło do poważnego naruszenia, które niweczy sens ustawy. Wobec braku dokonania zgłoszenia w systemie SENT doszło do naruszenia zasadniczego obowiązku nałożonego przez ustawodawcę w tego rodzaju przewozach. W orzecznictwie jako poważne naruszenie ustawy SENT przyjmuje się już samo nie przekazywanie danych (zob.: wyrok WSA w Opolu z 12 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Op 173/22, CBOSA).

Zdaniem sądu na tle kontrolowanej sprawy przesłanki interesu publicznego nie można upatrywać w okoliczności wykonania przez skarżącego wyroku karnego (zapłaty orzeczonej grzywny). Nie doszło również do zignorowania przez organy zasady ne bis in idem w związku z zapadłym wobec skarżącego wyrokiem karnym.

W toku postępowania prowadzonego pod nr RKS [...] S. S. przyznał się do popełnienia przestępstwa skarbowego określonego w art. 65 § 1 kks polegającego na tym, że 15 kwietnia 2021 r. prowadząc w miejscowości C. pojazd marki V. o nr rej. [...] przewoził wyroby akcyzowe bez polskich znaków akcyzy w postaci 1302,5 kg suszu tytoniowego. Wyrokiem z 21 sierpnia 2023 r. sygn. akt II K [...] Sąd Rejonowy w Busku-Zdroju uznał S. S. za winnego zarzucanego mu czynu stanowiącego przestępstwo skarbowe z art. 65 § 1 kks. Słusznie wskazuje organ, że postępowanie to dotyczyło przewozu wyrobów akcyzowych w postaci suszu tytoniowego, które nie były oznaczone znakami akcyzy, czym S. S. naraził na uszczuplenie podatek akcyzowy w wysokości 657.111 zł. Natomiast obecnie kontrolowane postępowanie dotyczy niewykonania obowiązku zgłoszenia przewozu do rejestru SENT i uzyskania numeru referencyjnego określonego w art. 7 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi.

Są to dwa odrębne postępowania, a każde z nich realizuje inny cel. Ukaranie podmiotu w postępowaniu o przestępstwo skarbowe nie zwalnia natomiast od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT.

Zatem postępowanie o przestępstwo karnoskarbowe z art. 65 § 1 k.k.s. i postępowanie administracyjne, prowadzone z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów ustawy o SENT, są odrębnymi sprawami. Nie ma natomiast przeszkód do ustanowienia przez ustawodawcę jednocześnie sankcji administracyjnej (kara pieniężna) i sankcji karnej (kara grzywny) opartej na tym samym stanie faktycznym.

W tym miejscu należy zauważyć, że rozwiązanie ustanowienia sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej, przy jednoczesnym ustanowieniu kary grzywny za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe nie zostało podważone jako naruszające standard konstytucyjny na tle spraw objętych ustawą z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (obecnie: t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 595). Wyrokiem z dnia 21 października 2015 r. w sprawie P 32/12 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zakresie, w jakim zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie fizycznej, skazanej uprzednio prawomocnym wyrokiem na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 k.k.s., są zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Ze stanowiska sądu konstytucyjnego przedstawionego w uzasadnieniu przywołanego orzeczenia jednoznacznie wynika, że kara pieniężna, o której mowa w art. 89 u.g.h., nie jest karą, którą w świetle formalnych oraz materialnych kryteriów oceny wypracowanych w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a także Trybunału Konstytucyjnego na potrzeby stosowania prawnomiędzynarodowych i konstytucyjnych standardów ochronnych, można byłoby uznać za karę będącą w istocie rzeczy sankcją karną (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16).

Tożsamo, norma zawarta w art. 22 ust 1 pkt 1 ustawy SENT posiada znamiona kary administracyjnej realizującej cel restytucyjny oraz prewencyjny, co wskazuje na prawidłowość twierdzenia, iż nie dochodzi do podwójnego karania za ten sam czyn w przypadku jednocześnie prowadzonego postępowania karnego skarbowego.

Wspomnieć także trzeba, że w wyroku z 11 października 2016 r., sygn. K 24/15 Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się co do art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1a lit a ustawy Prawo o ruchu drogowym, stwierdzając, że w zakresie, w jakim przewiduje stosowanie wobec tej samej osoby, za ten sam czyn, sankcji administracyjnej w postaci zatrzymania prawa jazdy i odpowiedzialności prawnokarnej za wykroczenie, nie narusza zakazu ne bis in idem, a tym samym jest zgodny z art. 2 Konstytucji i art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonego 22 listopada 1984 r. w Strasburgu (Dz.U.2003.42.364) oraz art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych otwartego do podpisu w Nowym Jorku 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 1977.38.176).

W świetle powyższego jako niezasadne należy ocenić zarzuty i argumentację skargi w zakresie, w jakim eksponują naruszenie prawa (w tym w stopniu kwalifikowanym) – ustawy SENT, Konstytucji oraz Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, poprzez akceptowanie stanu podwójnego ukarania skarżącego za ten sam czyn.

Podsumowując należy stwierdzić, że ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Mając to na uwadze skarga podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.