Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (kolegium, SKO) decyzją z 2 marca 2026 r. nr SKO.PO/41/1022/493/2026 utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Stopnica z 15 stycznia 2026 r. nr Fn.IV.3125.25.8.2025.TŁ w sprawie odmowy H. K. umorzenia zaległości w podatku rolnym, z tytułu III raty za rok 2025, w kwocie [...]zł.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem H. K. z 18 września 2025 r. Wnioskodawca wskazał na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną oraz podniósł, że jest trwale niezdolny do pracy.
W wyniku rozpatrzenia tego wniosku, organ I instancji decyzją z 15 stycznia 2026 r. odmówił umorzenia w/w zaległości podatkowej, uznając, w oparciu o art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, że nie zostały spełnione przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.
Rozpoznając odwołanie od decyzji organu I instancji kolegium w pierwszej kolejności omówiło te przesłanki oraz wskazało na uznaniowy charakter decyzji.
Podało, że H. K. do złożonego wniosku o udzielenie ulgi w spłacie nie załączył żadnych dokumentów potwierdzających jego trudną sytuację materialną i zdrowotną. Burmistrz [...] i Gminy S. pismem z dnia 30 września 2025 r. wezwał wnioskodawcę do przedstawienia dowodów potwierdzających jego sytuację materialną, zdrowotną i osobistą, z pouczeniem, że brak przedłożenia dokumentów może mieć negatywne skutki dla strony. Skarżący, w odpowiedzi na powyższe, przedstawił zaświadczenie lekarskie wskazujące na jego schorzenia, wypis z treści orzeczenia Lekarza KRUS uznającego go za całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym, informację o opłacaniu do marca 2019 r. opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, fakturę z dnia 21 marca 2025 r. za zakup lekarstw na kwotę [...]zł, przekaz pocztowy - przekaz emerytury.
Dalej kolegium podniosło, że organowi podatkowemu pierwszej instancji z urzędu wiadome było, że H. K. posiada w miejscowości W. nieruchomość o powierzchni [...] ha, na której znajdują się: staw o powierzchni 255 m2, budynek mieszkalny o powierzchni 133 m2 budynki gospodarcze o powierzchni 32 m2 i 104,40 m2 stodoła o powierzchni 111 m2. Na terenie Gminy S. H. K. posiada natomiast gospodarstwo rolne o powierzchni [...], stanowiących 10,3523ha przeliczeniowych. Fakt posiadania nieruchomości na terenie Gminy S. potwierdza znajdująca się w aktach sprawy informacja o działkach, jak również treść decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 kwietnia 2025 r. znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] i Gminy S. z dnia 13 stycznia 2025 r. znak: [...] w sprawie wymiaru podatku rolnego, podatku od nieruchomości na rok 2025, pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego w kwocie [...]zł.
Wskazano nadto, że skarżący pobiera emeryturę w wysokości [...] zł, ma odcięte media, jest osobą niezdolną do pracy, ponosi wydatki na wyżywienie, lekarstwa, dojazdy, środki czystości, odzież, jednak wnioskodawca nie wskazał wysokości tych wydatków.
Zdaniem kolegium, sytuacja finansowa i zdrowotna odwołującego jest niewątpliwie bardzo trudna, ma odcięte media, jest niezdolny do pracy, a pobierana emerytura jest przeznaczana na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednak podkreślono, że zaległości podatkowe dotyczą posiadanego przez stronę majątku - nieruchomości. Podatek rolny jest podatkiem majątkowym i obciąża właścicieli gruntów. Fakt posiadania przez odwołującego majątku o wartości znacznie przekraczającej wysokość zaległości podatkowych, w ocenie kolegium, uzasadnia odmowę udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Organ wskazał, że grunty w razie ich wydzierżawienia mogłyby przynosić stronie dochód, jednak nie zostały wydzierżawione, zaś sam odwołujący nie jest w stanie ich uprawiać. Podano, że zgodnie z § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1044) przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości [...] zł. Zatem w 2025r. szacunkowy miesięczny dochód skarżącego uzyskany z gospodarstwa rolnego wyniósł [...] zł. Okoliczność ta również nie jest bez znaczenia w sprawie dotyczącej żądania umorzenia zaległości podatkowej.
Nawet bowiem dla celów pomocy społecznej, taki dochód jest ryczałtowo przyjmowany w sprawach z zakresu świadczeń pomocy społecznej. Kolegium wskazało, że dochód strony jest wyższy niż dochód kwalifikujący do świadczeń z zakresu pomocy społecznej. Dla osób samotnie gospodarujących, kryterium dochodowe wynosi [...] zł, a dla osoby w rodzinie - [...] zł. Zdaniem kolegium, stałe źródło dochodu choćby niewielkie i wystarczające na pokrycie najważniejszych potrzeb bytowych, nie pozwala automatycznie na uznanie, że spełniona została przesłanka "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego". Osiąganie niskich dochodów, pozwalających na zaspokojenie tylko koniecznych wydatków związanych z podstawami egzystencji i zła sytuacja finansowa strony sama w sobie nie jest równoznaczna jeszcze z wystąpieniem tych przesłanek.
W ocenie wystąpienia przesłanek umorzenia należy, zdaniem kolegium, uwzględniać m.in. posiadany majątek, którym strona dysponuje. Na możliwości płatnicze podatnika oddziałuje bowiem nie tylko stan zasobów finansowych podatnika, ale również cały posiadany majątek.
Oceniając wystąpienie ważnego interesu podatnika wskazano, że strona posiada gospodarstwo rolne o stosunkowo dużej powierzchni, które powinno przynosić dochód wystarczający na pokrycie zobowiązań podatkowych. Bez znaczenia jest w tej sytuacji stan zdrowia zobowiązanego, który uniemożliwia mu pracę, bowiem ma on możliwość zatrudnienia osoby do prowadzenia gospodarstwa, jego wydzierżawienia i uzyskiwania dochodów z tego tytułu, bądź też jego sprzedaży przynajmniej w części, jeśli zobowiązania podatkowe stanowią znaczne obciążenie. Nie sposób zatem uznać, że wnioskodawca w ogóle nie jest w stanie spłacić, jeśli nie obecnie, to w przyszłości ciążących na nim zaległości podatkowych choćby w ratach.
Odnosząc się do braku dojazdu do działek kolegium podało, że przedłożone zaświadczenie, na które powołuje się podatnik nie precyzuje do których działek nie ma dojazdu. Brak dojazdu nie uniemożliwia natomiast rozporządzania tymi działkami np. ich częściową sprzedaż, a także skorzystania z możliwości ustanowienia drogi koniecznej. Poza tym, powstanie zaległości podatkowych nie miało charakteru wyjątkowego i nieprzewidywalnego, a wynika z postawy podatnika. Zaległości podatkowe, nie powstały na skutek czynników, na które podatnik nie miał wpływu. Sam notoryczny brak środków pieniężnych, zwłaszcza w sytuacji w której strona posiada określony majątek, w tym wypadku gospodarstwo rolne, którym może w sposób różnoraki rozporządzać, pobierając z niego np. korzyści, i przez wiele lat z tego nie korzysta, nie stanowi o ważnym interesie podatnika w znaczeniu wyżej przedstawionym.
Odwołujący będąc posiadaczem stosunkowo dużego gospodarstwa powinien przewidywać konsekwencje prawnopodatkowe związane z tym faktem. Niegospodarność i zaniechania w tym przedmiocie nie mogą uzasadniać przyznania ulgi podatkowej. W sprawach dotyczących ulg podatkowych istotna jest postawa podatnika, który w strukturze wydatków winien uwzględniać także istnienie zobowiązań podatkowych. Oceniając wystąpienie przesłanki ważnego interesu podatnika podkreślono okoliczność biernej postawy podatnika, który, o czym organ ma wiedzę z urzędu, nie reguluje dobrowolnie zobowiązań podatkowych. Zalegle zobowiązania podatkowe obecnie są przedmiotem skutecznej egzekucji prowadzonej przez Komornika Sądowego.
Natomiast sam zobowiązany składa jedynie przez wiele lat systematycznie do Gminy S. wnioski o umorzenie zaległości podatkowych. Zaniedbywanie obowiązków podatkowych, a następnie żądanie umorzenia należności podatkowych stoi w sprzeczności z zasadami sprawiedliwości społecznej. Przedłożone do akt sprawy zaświadczenie "informacja" z dnia 23 grudnia 2024r. z Gminy P., dotyczy opłacania należności za gospodarowanie odpadami komunalnymi na terenie tamtej Gminy i odnosi się do okresu od 1 lutego 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. Nie odnosi się zatem do należności podatkowych na terenie Gminy S., od której strona od wielu lat domaga się stosowania ulg podatkowych.
Za umorzeniem przedmiotowej należności nie przemawia zdaniem kolegium również interes publiczny. Przesłanka "interesu publicznego" wymaga bowiem respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. Istnienie przesłanki interesu publicznego wiąże się z obowiązkiem ponoszenia przez podatników ciężarów publicznych, w tym płacenia podatków. Względy społeczne wymagają i przemawiają za tym, żeby zobowiązania podatkowe były realizowane a podatnik bez należytej rozwagi nie był z nich zwalniany. W przypadku zastosowania ulgi należy bowiem uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej pomocy. Jej udzielenie będzie miało negatywny wpływ na możliwość finansowania przez Gminę ciążących na niej obowiązków, co negatywnie wpłynie na życie mieszkańców Gminy. Umorzenie zaległości za każdym razem może oddziaływać na realizację innych, obligatoryjnych zadań gminy na rzecz mieszkańców.
Dodatkowo nie leży w interesie społecznym przeznaczanie środków gminy na korzyść podatnika, który przez wiele lat zaniedbuje swoje obowiązki podatkowe. Takie działanie było sprzeczne z zasadami równego traktowania podatników wobec prawa i oznaczałoby przerzucenie odpowiedzialności i ciężaru związanego z biernością podatnika, na gminę. Wieloletnie zaniedbywanie obowiązków podatkowych w takiej sytuacji, a następnie żądanie umorzenia stoi w sprzeczności z zasadami sprawiedliwości podatkowej.
Na powyższą decyzję H. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, poprzez jego niezastosowanie polegające na odmowie umorzenia jego zaległości podatkowej z tytułu podatku rolnego, pomimo istnienia ważnego interesu podatnika i interesu publicznego. Wniósł o uchylenie decyzji SKO i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi podkreślił, że o ile decyzja o umorzeniu ma charakter uznaniowy, o tyle nie sposób jej utożsamiać z dowolnością rozstrzygnięcia.
Zdaniem skarżącego przedstawione okoliczności takie jak zły stan zdrowia oraz niezdolność do pracy, świadczą o istnieniu "ważnego interesu osobistego" w umorzeniu przedmiotowych zobowiązań. Okoliczności te są niezależne od podatnika i wynikają ze zdarzeń losowych. Egzekucja przedmiotowych zobowiązań skutkowałaby zwiększeniem zapotrzebowania podatnika na świadczenia z zakresu pomocy społecznej, co pozostaje w jawnej kolizji z interesem publicznym. O dobrej sytuacji majątkowej skarżącego nie świadczy także okoliczność posiadania gospodarstwa rolnego, ponieważ do nieruchomości nie ma dojazdu, o czym orzekające organy wiedzą.
Skarżący nie ma zatem możliwości ani samodzielnej ich uprawy, ani wydzierżawienia tych nieruchomości. Nadto z dezaprobatą odniósł się do zawartych w decyzji stwierdzeń, że podstawą wykluczającą przyznanie podatnikowi ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych są hipotetyczne, szacunkowe dochody z gospodarstwa rolnego, w sytuacji gdy skarżący jasno w odwołaniu wskazywał, iż nie prowadzi gospodarstwa rolnego ze względu na stan zdrowia, a z uwagi na brak dróg dojazdowych do działek nie jest w stanie ich wydzierżawić. Uwzględnianie szacunkowego dochodu z gospodarstwa rolnego miałoby sens, gdyby istniała możliwość korzystania z gruntów, w sytuacji braku takiej możliwości przez samego skarżącego lub dzierżawcę uwzględnianie w ocenie sytuacji finansowej skarżącego w/w okoliczności jest naruszeniem zasady swobodnej oceny, zasady słusznego interesu obywateli oraz ważnego interesu podatnika.
W odpowiedzi na skargę kolegium podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Na rozprawie 23 lipca 2026 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony w ramach prawa pomocy wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu i oświadczył, że koszty te w żadnej części nie zostały pokryte przez skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Kontrolą sądu objęta jest decyzja kolegium w przedmiocie odmowy umorzenia skarżącemu zaległości podatkowej w podatku rolnym – III raty za 2025 rok, w kwocie [...]zł.
Przystępując do rozważań w przedmiocie ulg podatkowych, należy zaznaczyć, że zastosowanie ulgi jest instytucją o charakterze wyjątkowym, bowiem zasadą jest terminowe płacenie wszelkich należności publicznoprawnych. Ulgi podatkowe są wyjątkiem oraz istotnym odstępstwem od zasady powszechności i równości opodatkowania. W związku z takim charakterem ulg podatkowych oraz faktem, że udzielanie ulg w spłacie podatków traktowane jest co do zasady jako jedna z form pomocy udzielanej przez państwo, pomoc taka dopuszczalna jest w ściśle określonych w przepisach prawa sytuacjach.
Kontrolowane rozstrzygnięcie zostało podjęte na podstawie art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z powołaną regulacją organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Organ prawidłowo wskazał, że podstawowym kryterium oceny zasadności udzielenia ulgi jest istnienie "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", przy czym są to pojęcia nieostre, co oznacza, że ich treść musi być ustalona w konkretnej sprawie. Kryterium "ważnego interesu podatnika" co do zasady wymaga wykazania konkretnych okoliczności, które są wyjątkowe, niezależne od woli oraz sposobu postępowania podatnika i jednocześnie uniemożliwiają mu wywiązanie się z ciążących na nim obowiązków względem Skarbu Państwa, które w żaden sposób nie mogą zostać zaspokojone bez doraźnej pomocy ze strony organów skarbowych. Pojęcia ważnego interesu nie można jednak ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych. Pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, a w tym względzie również wydatków związanych z ochroną zdrowia własnego lub członków najbliższej rodziny (koszty leczenia).
Należy przy tym zauważyć, że o istnieniu ważnego interesu podatnika muszą decydować kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, wśród których szczególne znaczenie mają zdrowie, zagrożenie egzystencji, możliwości zarobkowania w celu zdobycia środków. Nie bez znaczenia pozostają także okoliczności związane z powstaniem przedmiotowej zaległości podatkowej, które są istotnymi z punktu widzenia omawianej ulgi. Stwierdzenie jest uprawnione choćby z tego względu, że nie może budzić wątpliwości, że to, czy zaległości powstały na skutek działań podejmowanych przez podatnika, czy też na skutek czynników od niego niezależnych, ma zasadnicze znaczenie dla oceny, czy zaistniały przesłanki z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej.
Z kolei nakaz uwzględnienia "interesu publicznego" oznacza dyrektywę postępowania zgodnie, z którą należy mieć na względzie respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, a także sytuację, gdy zapłata zobowiązania podatkowego spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa.
Z treści art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej wynika, że organ przy rozpatrywaniu sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Prawo to istnieje jedynie w sytuacji wystąpienia przesłanki umorzenia. W sytuacji braku przesłanek organ zobowiązany jest do odmowy udzielenia ulgi.
Uznaniowy charakter rozstrzygnięcia nie oznacza dowolności, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej). Ponadto, oceniając zgromadzony materiał dowodowy, organy podatkowe muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 191 Ordynacji podatkowej.
Decyzje w przedmiocie ulg jako decyzje uznaniowe podlegają kontroli sądu administracyjnego w ograniczonym zakresie. Sąd nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ wybór jest słuszny, a zatem sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej, takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne, a dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego czy procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego.
W niniejszej sprawie, sąd stwierdził, że organ podatkowy przeprowadził postępowanie w sposób zgodny ze wskazanymi wyżej przepisami Ordynacji podatkowej. Działania organów podatkowych i wyprowadzone z nich wnioski mieszczą się w zakresie powołanych przepisów i nie wykraczają poza ramy swobodnej oceny dowodów. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w skład którego wchodziły dokumenty zgromadzone przez organ podatkowy i informacje dostarczone przez stronę skarżącą, pozwalał na podjęcie ostatecznego rozstrzygnięcia. Treść wydanych decyzji potwierdza także niewątpliwie, że organy podatkowe poddały analizie i ocenie całość materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego. Powyższe działania prawidłowo doprowadziły organ do wniosku, że w stanie faktycznym sprawy nie wystąpiły przesłanki udzielenia wnioskowanej przez skarżącego ulgi.
W związku z tym, że wniosek o umorzenie zaległości podatkowej skarżący uzasadnił trudną sytuacją materialną, stanem zdrowia i niezdolnością do pracy obowiązkiem organu było wyjaśnienie sytuacji materialnej, zdrowotnej i rodzinnej wnioskodawcy, m.in. ustalenie dochodów oraz koniecznych wydatków, relacji między nimi, posiadanego majątku. Z tych względów organ wezwał skarżącego do przedstawienia dowodów obrazujących jego aktualną sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną, przesyłając jednocześnie do wypełnienia oświadczenie o stanie majątkowym oraz pouczając o procesowych skutkach uchybień w tym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie, skarżący nie przedłożył przesłanego druku oświadczenia, natomiast przesłał wypis z treści orzeczenia lekarza rzeczoznawcy o trwałej całkowitej niezdolności skarżącego do pracy w gospodarstwie rolnym, fakturę na leki na kwotę [...]zł, odcinek emerytury, zaświadczenie lekarskie, stwierdzające istnienie chorób przewlekłych, wymagających stałego leczenia, informację z Urzędu Miasta i Gminy P. o opłacaniu należności za gospodarowanie odpadami komunalnymi przez skarżącego w Gminie P. w 2017 roku oraz o umorzeniu tych należności za 2018 i 2019 rok, informację z Urzędu Miasta i Gminy S. (pismo z dnia 25 sierpnia 2025 r.), że wskazane przez skarżącego w piśmie z dnia 25 lipca 2025 r. działki nie mają dostępu do drogi.
W toku dalszego postępowania w sprawie skarżący złożył nadto protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości (działek i domu mieszkalnego w miejscowości W.) z dnia 19 kwietnia 2021 r., skierowanie do specjalisty, kolejne zaświadczenie lekarskie, wyrok WSA w Kielcach z dnia 6 września 2018 r., sygn. akt II SA/Ke 360/18 w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków wraz z uzasadnieniem.
Organ ustalił, że jedynym źródłem dochodu wnioskodawcy jest emerytura (1.698,83 zł). Skarżący nie sprecyzował natomiast wysokości wszystkich ponoszonych wydatków. Istotnym jest i wymaga podkreślenia, że w przypadku postępowania w sprawie wniosku o udzielenie ulgi podatkowej, ciężar dowodzenia zdecydowanie przesuwa się na zobowiązanego. W interesie strony leży bowiem podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dopilnowanie utrwalenia ich w dokumentach. To wnioskodawca najlepiej zna swoją sytuację i dysponuje dowodami, które mogą wysokość wydatków wykazać. W niniejszej sprawie skarżący nie podał, ani nie udokumentował wszystkich poniesionych wydatków. Organ prawidłowo jednak ocenił, że sytuacja finansowa skarżącego jest trudna.
Jednocześnie należy podzielić stanowisko organu, że niekorzystna sytuacja finansowa nie daje jeszcze podstaw do przyznania ulgi w spłacie zaległości podatkowej. Skarżący posiada bowiem majątek w postaci nieruchomości: działki gruntu oraz budynku mieszkalnego w miejscowości W., podlegających zajęciu egzekucyjnemu. Jest także właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha (stanowiących 10,3523 ha przeliczeniowego), na terenie gminy S..
Oznacza to, że przynajmniej część gospodarstwa może być przedmiotem sprzedaży lub dzierżawy, przynosząc skarżącemu dodatkowy dochód. Jest to ważne w kontekście wieku, problemów zdrowotnych i niezdolności do pracy skarżącego. Ustalono bowiem, że obecnie szacunkowy dochód z gospodarstwa wyniósłby [...] zł miesięcznie. Ponadto, również i ten majątek może być przedmiotem zajęcia w postępowaniu egzekucyjnym.
Powyższe okoliczności nie wskazują na całkowity brak możliwości zapłaty przedmiotowej zaległości podatkowej, biorąc pod uwagę posiadany przez skarżącego majątek oraz wysokość zaległości podatkowej - [...] zł. Zdaniem sądu przy ocenie istnienia przesłanek umorzenia zaległości podatkowej należy brać pod uwagę nie tylko źródło i wysokość stałego miesięcznego dochodu skarżącego – emerytury lecz całość posiadanego przez niego majątku. W kontrolowanej sprawie majątek nieruchomy wnioskodawcy – budynek mieszkalny, działka gruntu w miejscowości W. oraz gospodarstwo rolne w Gminie S. w zestawieniu z wartością zaległości w podatku rolnym w wysokości [...] zł. wskazuje na rażącą wprost dysproporcję pomiędzy tymi wartościami, co dodatkowo uzasadnia prawidłowość wydanej decyzji.
Na wynik kontroli zaskarżonej decyzji nie może wpłynąć eksponowana w skardze okoliczność braku dojazdu do działek. Po pierwsze nie powoduje ona braku możliwości dysponowania nieruchomościami, po drugie z materiału dowodowego nie wynika, które z działek nie mają dostępu do drogi (skarżący dołączył jedynie pismo UMiG S., że "wskazane" przez niego działki nie mają dostępu do drogi, natomiast nie załączył pisma, w którym o działki pytał i je wymieniał), po trzecie w aktach sprawy znajduje się też pismo Urzędu Miasta i Gminy S. z dnia 3 listopada 2025 r., w którym udzielono skarżącemu informacji, co do możliwości postępowania w sytuacji, gdy działka nie ma dostępu do drogi.
Skarżący jednak pozostaje bierny, nie podejmując jakichkolwiek inicjatyw względem posiadanych składników majątku i nie dąży do poprawy swojej sytuacji ekonomicznej. Przy takiej postawie wnioskodawcy, kolejne żądania umorzenia zaległości podatkowych nie mogą być uwzględniane przez organy państwa.
Podkreślenia wymaga bowiem, że ustawowym obowiązkiem organów podatkowych jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków odzyskiwania zaległości podatkowych. Zatem w sytuacji, gdy organ dostrzega takie możliwości, to podjęte negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne. W niniejszej sprawie organ prawidłowo stwierdził, że stałe źródło dochodu, choćby niewielkie, oraz potencjalne możliwości związane z posiadaniem gospodarstwa rolnego, nie pozwalają na uznanie, że wnioskodawca w ogóle nie jest w stanie spłacić zaległości z tytułu podatku rolnego. Sytuację finansową skarżącego może nadto polepszyć spłata należności w układzie ratalnym.
Organ prawidłowo także nie dostrzegł istnienia przesłanki interesu publicznego, z którą mamy do czynienia wówczas, gdy odmowa przyznania zawnioskowanej ulgi w spłacie spowodowałaby naruszenie wartości i norm o znaczeniu ogólnospołecznym, lecz też spowodowałaby konieczność sięgania po pomoc ze środków publicznych. W nawiązaniu do deklarowanego w skardze "zwiększenia zapotrzebowania podatnika na świadczenia z zakresu pomocy społecznej" spowodowanego egzekucją zobowiązań, wskazać trzeba, że skarżący nie wykazał dotychczasowego korzystania z jakichkolwiek form takiej pomocy.
Zatem z pewnością odmowa udzielenia ulgi nie wpłynie na zmianę sytuacji w tym względzie. Udzielenie ulgi, w związku z postawą samej strony, polegającą na wieloletnim zaniedbywaniu obowiązków podatkowych i systematycznym składaniu wniosków o umorzenie zaległości podatkowych, przy jednoczesnej bierności i braku dążenia do zmiany swojej sytuacji z wykorzystaniem posiadanego majątku nieruchomego, byłoby wprost sprzeczne z interesem publicznym.
Zdaniem sądu, organy podatkowe podjęły niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wezwały wnioskodawcę do złożenia wspierających żądanie dowodów. Zgodnie z normami wynikającymi z art. 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej rozpatrzyły materiał dowodowy, którym dysponowały – zarówno z urzędu jak i ten przedstawiony przez skarżącego, a ocena nie nosi cech dowolności. Organy dokonały także prawidłowej wykładni przepisów art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej oraz właściwie je zastosowały.
Dodatkowo, stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które wynikają z akt sprawy i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Tym samym, sąd dokonuje kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia na datę jego podjęcia przez organ i w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym. Jakiekolwiek zmiany w sytuacji życiowej skarżącego, mogą być podstawą ponownego ubiegania się o udzielenie ulgi w spłacie zaległości. Wniosek w tym zakresie może być bowiem ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu, w szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów. Wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.
Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Wynagrodzenie pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu w punkcie 2 wyroku, sąd przyznał na podstawie art. 250 § 2 p.p.s.a. w związku z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 87).