Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 1 lipca 2026 r., sygn. akt I SA/Gl 36/26

Uzasadnienie

1.Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor) z 11 grudnia 2025 r., nr 2401-IEE.619. 7.2025.MD UNP: 2401-25-309645 odmawiające wstrzymania wykonania postanowienia Dyrektora z 9 maja 2025 r., nr [...], utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. (dalej: Naczelnik) z 16 kwietnia 2025 r., nr [...] w sprawie udzielenia przybicia nieruchomości opisanej w księdze wieczystej nr [...] na rzecz licytanta M.G.

1. 2. Dotychczasowy przebieg postępowania
2. 2.1. Naczelnik prowadził wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne do nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] na podstawie dalszego tytułu wykonawczego Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z 16 stycznia 2018 r. nr [...]. W prowadzonym postępowaniu, 31 marca 2025 r. o godz. 12:00 w siedzibie Urzędu Skarbowego w Z. odbyła się pierwsza licytacja ww. nieruchomości. Z licytacji tej sporządzony został protokół.

Po rozpoznaniu zażalenia Skarżącego z 4 maja 2025 r. Dyrektor postanowieniem z 9 maja 2025 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie udzielenia przybicia nabywcy nieruchomości M.G.

Pismem z 12 maja 2025 r. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na ww. postanowienie z 9 maja 2025 r.

Pismem z 15 maja 2025 r. Skarżący wniósł o unieważnienie przybicia i czynności licytacyjnych. Skarżący wskazał, że w ocenie Skarżącego zaległości objęte tytułem wykonawczym uległy przedawnieniu 31.12.2017 r.

Postanowieniem z 24 czerwca 2025 r. nr [...] Dyrektor zawiesił postępowanie w sprawie wniosku z 15 maja 2025 r. do prawomocnego zakończenia postępowania sądowo-administracyjnego zainicjowanego skargą Skarżącego z 12 maja 2025 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 28 sierpnia 2025 r. I SA/GI 744/25 odrzucił skargę Skarżącego na postanowienie z 9 maja 2025 r., nr 2401-IEE.7192.217.2025.3. DJ. Wyrok stał się prawomocny.

Postanowieniem z 15 października 2025 r. nr [...] Dyrektor podjął zawieszone postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia w przedmiocie przybicia udzielonego licytantowi M. G.

2.2. Postanowieniem z 12 listopada 2025 r., nr [...] Dyrektor odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora z 9 maja 2025 r., nr [...], utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika z 16 kwietnia 2025 r., nr [...] w sprawie udzielenia przybicia nieruchomości opisanej w księdze wieczystej nr [...] na rzecz licytanta M.G.

2.3. Pismem z 13 listopada 2025 r. Skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie z 12 listopada 2025 r. W zażaleniu Skarżący wniósł m.in. o wstrzymanie skutków postanowienia o przybiciu oraz przysądzenia własności nieruchomości objętej księga wieczystą [...] - na podstawie art. 23 § 6 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 132, dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna) do czasu pełnego i zgodnego z prawem wyjaśnienia sprawy.

2.4. Postanowieniem z 11 grudnia 2025 r., nr [...] Dyrektor odmówił wstrzymania wykonania postanowienia organu drugiej instancji z 9 maja 2025 r. nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnik z 16 kwietnia 2025 r.

W pierwszej kolejności Dyrektor wskazał, że wniosek Skarżącego o wstrzymanie skutków postanowienia o przybiciu oraz przysądzenia własności nieruchomości zakwalifikował jako wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia, o którym mowa w art 159 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: K.p.a.). Nie znalazł bowiem innej podstawy prawnej w przepisach prawa, która dawałaby podstawy do innej klasyfikacji tego wniosku. Wskazał również, iż ww. wniosku złożonego przy zażaleniu z 13 listopada 2025 r., nie zakwalifikował jako wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego, o którym mowa w art. 23 § 6 u.p.e.a., gdyż możliwość czasowego wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych ustawodawca zastrzegł do wyłącznej kompetencji organu nadzoru działającego z urzędu. Taka kwalifikacja skutkowałaby odmową wszczęcia postępowania na wniosek Skarżącego w tym zakresie.

Dalej Dyrektor przywołał treść art. 159 § 1 K.p.a. oraz art. 18 i 23 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z art. 159 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej, właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1. Natomiast z art. 159 § 2 K.p.a. wynika, że na postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji służy stronie zażalenie (wyłącznie w przypadku wstrzymania wykonania decyzji - wyrok NSA z 31 stycznia 2013 r. II OSK 1794/11, wyrok NSA z 17 lipca 2019 r. II OSK 2162/19).

Przechodząc do oceny, czy zachodzi prawdopodobieństwo, iż postanowienie z 9 maja 2025 r. jest dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Dyrektor wskazał, że nie doszukał się, aby takie prawdopodobieństwo wystąpiło. Postanowienie z 9 maja 2025 r., nr [...] zostało wydane przez organ właściwy, tj. organ odwoławczy (Dyrektora) od postanowienia wydanego przez organ pierwszej instancji (Naczelnika), nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej innym postanowieniem ostatecznym albo sprawy, którą załatwiono milcząco. Ponadto postanowienie to zostało skierowane do osoby będącej stronę w sprawie - skierowana było do Skarżącego. Nie wystąpiło również prawdopodobieństwo, iż postanowienie było niewykonalne w dniu jego wydania i jego niewykonalność ma charakter trwały, jak również w razie jego wykonania wywołałoby czyn zagrożony karą. Dyrektor nie stwierdził także aby zaszło prawdopodobieństwo, że postanowienie zawiera wadę powodującą jego nieważność z mocy prawa.

Postanowienie wydane zostało bez podstawy prawnej (strona 1 postanowienia z 9 maja 2025 r.), nie zachodziło prawdopodobieństwo wydania postanowienia z rażącym naruszeniem prawa (co do tej przesłanki, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie - w związku z wnioskiem Skarżącego z 15 maja 2025 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia w sprawie przybicia).

1. 2.5. Następnie, postanowieniem z 15 grudnia 2025 r., nr [...] Dyrektor, rozpoznając ww. zażalenie, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora z 12 listopada 2025 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia organu drugiej instancji z 9 maja 2025 r., nr [...], utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika z 16 kwietnia 2025 r., nr [...] w sprawie udzielenia przybicia nieruchomości opisanej w księdze wieczystej nr [...] na rzecz licytanta M.G.

1. 2.6. W skardze do WSA w Gliwicach na postanowienie Dyrektora z 11 grudnia 2025 r., Skarżący, wniósł o uchylenie w całości postanowienia oraz stwierdzenie, że odmowa wstrzymania wykonania postanowienia została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił, że ww. postanowienie:
2. I. Wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa materialnego i procesowego, a także z pominięciem istotnych okoliczności faktycznych sprawy, o czym świadczą: 1) Przedawnienie zobowiązania - fakt bezsporny, 2) Zobowiązanie podatkowe za 2011 rok przedawniło się z mocy prawa (ex lege) z dniem 31 grudnia 2017 r. Skutek ten nastąpił automatycznie i nie wymagał żadnego aktu organu, 3) Po tej dacie nie istniała podstawa materialnoprawna do wystawienia tytułu wykonawczego ani do prowadzenia jakiejkolwiek egzekucji administracyjnej, 4) Mimo to Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. wystawił tytuł wykonawczy w dniu 16 stycznia 2018 r., a organy administracji skarbowej prowadziły dalsze czynności egzekucyjne w oparciu o akt dotknięty wadą nieważności, 5) Żadne późniejsze czynności, interpretacje ani zabiegi formalne nie mogły i nie mogą zmienić skutku w postaci wygaśnięcia zobowiązania z mocy prawa.
3. II. Doszło do rażącego naruszenie prawa i obowiązek wstrzymania wykonania: 1) Prowadzenie egzekucji na podstawie tytułu wystawionego po przedawnieniu zobowiązania stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., 2) W takiej sytuacji organ był obowiązany zastosować art. 159 § 1 K.p.a. i wstrzymać wykonanie postanowienia, zwłaszcza że skutki jego wykonania mają charakter nieodwracalny - doszło do utraty prawa własności nieruchomości, 3) Odmowa wstrzymania wykonania stanowi naruszenie zasady praworządności oraz obowiązku ochrony strony przed nieodwracalnymi skutkami wadliwych czynności administracyjnych.
4. III. Pominięcie nieprawidłowości licytacji prowadzonej przez US Z.: 1) Organ całkowicie pominął liczne i rażące nieprawidłowości związane z licytacją nieruchomości, przeprowadzoną przez Naczelnika w dniu 31 marca 2025 r., 2) Naczelnik, jako organ egzekucyjny, posiadała wiedzę, że egzekucja prowadzona jest na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, 3) Pomimo tej wiedzy: nie odstąpiono od egzekucji, o nie zawieszono postępowania, co doprowadzono do licytacji i utraty przeze mnie nieruchomości, 4) Takie działanie nie może zostać uznane za błąd czy omyłkę, lecz stanowi świadome działanie organu wbrew prawu.
5. IV. Pozorność nadzoru Izby Administracji Skarbowej w Katowicach: 1) Izba Administracji Skarbowej w Katowicach nie wykonała rzeczywistego nadzoru nad legalnością działań organów niższego stopnia, ograniczając się do działań o charakterze wyłącznie formalnym, 2) Sprawa była prowadzona przez konkretnych urzędników, w szczególności: o M1.D. - ekspert skarbowy DlAS w Katowicach, o J.S. - Kierownik Działu DlAS w Katowicach, działający z upoważnienia Dyrektora, o Naczelnik - organ egzekucyjny, o Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. - organ wystawiający tytuł wykonawczy, 3) Pomimo pełnej wiedzy o przedawnieniu zobowiązania oraz braku podstawy materialno-prawnej egzekucji, organy te utrzymywały w mocy skutki bezprawnych czynności, zamiast je wyeliminować, 4) Działania te naruszają w szczególności: art. 6 K.p.a. (zasada praworządności), art. 7 K.p.a. (obowiązek wyjaśnienia sprawy), art. 8 K.p.a. (zasada pogłębiania zaufania obywatela do państwa).

1. 2.7. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie.
2. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje:
3. 3.1. Skarga okazała się niezasadna.

1. 3.2. Na wstępie wskazać należy, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).

1. 3.3. Spór w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zasadnie Dyrektor zaskarżonym postanowieniem odmówił wstrzymania wykonania postanowienia Dyrektora z 9 maja 2025 r.

Rozstrzygając sporną kwestię Sąd przyznał rację Dyrektorowi, uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu wskazanym powyżej, tj. skutkującym jego eliminacją z obrotu prawnego.

1. 3.4. Uzasadniając takie stanowisko Sąd przyjął, że prawidłowo Dyrektor uznał, iż brak przesłanek, które dawałyby podstawy do wstrzymania wykonania postanowienia Dyrektora z 9 maja 2025 r.

W tych ramach przypomnieć należy, że zgodnie z art.159 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej, właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1.

Zdaniem Sądu Dyrektor zasadnie przyjął, że nie zachodziło prawdopodobieństwo, iż postanowienie z 9 maja 2025 r. jest dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Jak trafnie wskazano w zaskarżonym postanowieniu, postanowienie z 9 maja 2025 r., nr [...] zostało wydane przez organ właściwy, tj. organ odwoławczy (Dyrektora) od postanowienia wydanego przez organ pierwszej instancji (Naczelnika), nie dotyczyło sprawy już poprzednio rozstrzygniętej innym postanowieniem ostatecznym albo sprawy, którą załatwiono milcząco. Ponadto - jak wskazał w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor - postanowienie to zostało skierowane do osoby będącej stronę w sprawie - skierowane było do Skarżącego. Nie wystąpiło również prawdopodobieństwo, iż postanowienie było niewykonalne w dniu jego wydania i jego niewykonalność miała charakter trwały, jak również w razie jego wykonania wywołałoby czyn zagrożony karą.

Dyrektor nie stwierdził także aby zaszło prawdopodobieństwo, że postanowienie zawiera wadę powodującą jego nieważność z mocy prawa. Również nie stwierdzono, aby postanowienie wydane zostało bez podstawy prawnej (strona 1 postanowienia z 9 maja 2025 r.). Prawidłowo również Dyrektor nie stwierdził, aby zachodziło prawdopodobieństwo wydania postanowienia z rażącym naruszeniem prawa. Dyrektor wskazał, że odnośnie przesłanki rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie - w związku z wnioskiem Skarżącego z 15 maja 2025 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia w sprawie przybicia (w tej sprawie wydane zostało 15 grudnia 2025 r., nr [...] postanowienie utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora z 12 listopada 2025 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia organu drugiej instancji z 9 maja 2025 r., nr [...], utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika z 16 kwietnia 2025 r., nr [...] w sprawie udzielenia przybicia nieruchomości opisanej w księdze wieczystej nr [...] na rzecz licytanta M.G.

Mając na uwadze powyższe Sąd podzielił stanowisko Dyrektora, że brak przesłanek do stwierdzenia, że zachodzi prawdopodobieństwo dotknięcia postanowienia jedną z wad wymienionych w art. 156 K.p.a., co oznacza, że zasadnie Dyrektor odmówił wstrzymania wykonania postanowienia organu drugiej instancji z 9 maja 2025 r. utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika z 16 kwietnia 2025 r., w sprawie udzielenia przybicia nieruchomości opisanej w księdze wieczystej nr [...] na rzecz licytanta M.G. W zaskarżonym postanowieniu prawidłowo uznał, iż postanowienie z 9 maja 2025 r. nie jest dotknięte jedną z wad z art. 156 § 1 K.p.a. Prawdopodobieństwo takie nie wystąpiło.

3.5. Mając na uwadze powyższe, Sąd nie podzielił zatem podniesionych w skardze zarzutów naruszenia wynikającej z art. 6 K.p.a. zasady praworządności, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

Nie doszło także do naruszenia art. 7 K.p.a. statuującego zasadę prawdy obiektywnej; zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Przepis ten stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Zdaniem Sądu z dotychczasowych rozważań wynika, iż Skarżący nie wykazał wynikającej z art. 8 K.p.a. zasady zaufania do władzy publicznej. § 1 powołanego przepisu stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Reasumując, Sąd nie podzielił podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Rozpoznając skargę w granicach określonych przepisem art. 134 p.p.s.a. Sąd nie doszukał się także innych naruszeń prawa skutkujących eliminacją zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

3.6. Dodatkowo wskazać należy, że w zakresie przedawnienia zobowiązania oraz pominięcia nieprawidłowości licytacji prowadzonej przez Urząd Skarbowy w Z., Dyrektor wypowiedział się w postanowieniu z 15 grudnia 2025 r., nr [...], którym utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora z 12 listopada 2025 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia organu drugiej instancji z 9 maja 2025 r., nr [...], utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika z 16 kwietnia 2025 r., nr [...] w sprawie udzielenia przybicia nieruchomości opisanej w księdze wieczystej nr [...] na rzecz licytanta MG. Postanowienie to doręczone zostało Skarżącemu 15 grudnia 2025 r. Na to postanowienie Skarżący do chwili obecnej nie wniósł skargi.

Powołane w uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

1. 3.7. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.