Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 25 sierpnia 2026 r., sygn. akt I SA/Gl 1437/25

Uzasadnienie

1. 1. Przedmiotem skargi D. S. (dalej: Wnioskodawca, Skarżący) jest interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: Dyrektor) z 15 października 2025 r. nr 0112-KDIL2-2.4011.744.2025.1.MG, UNP: 2770259, w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych.
2. 2. Dotychczasowy przebieg postępowania.
3. 2.1. 19 września 2025 r. Skarżący złożył wniosek o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego.

W opisie zdarzenia przyszłego Skarżący wskazał:

P SPÓŁKA AKCYJNA z siedzibą w K. (dalej: "P S.A." lub "Spółka") została zarejestrowana w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego 17 stycznia 2018 roku. Spółka ta powstała w wyniku przekształcenia P SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ SPÓŁKA KOMANDYTOWA (dalej: Spółka Przekształcona), w której Wnioskodawca był wspólnikiem - komandytariuszem. W wyniku przekształcenia, Skarżący objął 100.000 zwykłych akcji imiennych serii A w Spółce.

4 października 2018 roku nastąpiło połączenie Spółki (jako spółki przejmującej) oraz spółki pod firmą P sp. z o.o. (jako spółki przejmowanej) poprzez przeniesienie całego majątku spółki przejmowanej na spółkę przejmującą.

W wyniku powyższego połączenia Skarżący (będąc również udziałowcem P sp. z o.o.) otrzymał 250.500 uprzywilejowanych akcji imiennych serii B spółki P S.A, niezależnie od posiadanych już 100.000 akcji zwykłych imiennych serii A tej spółki (P S.A.)

Na dzień składania wniosku Skarżący posiadał 99.850 szt. akcji Spółki serii A objętych w wyniku opisanego wyżej przekształcenia Spółki Przekształconej w P S.A. oraz 250.500 szt. akcji Spółki serii B objętych w wyniku opisanego wyżej połączenia w zamian za udziały w spółce przejmowanej (P sp. z o.o.).

Przedmiotem przeważającej działalności gospodarczej Spółki jest prowadzenie badań naukowych i prac rozwojowych w dziedzinie nauk przyrodniczych i technicznych. Ponadto Spółka, będąc właścicielem budynku w P. przy ul. [...] (Centrum Handlowe "S"), zajmuje się także działalnością w zakresie wynajmu i zarządzania nieruchomościami własnymi.

Obecnie rozważany jest podział Spółki przez wydzielenie w trybie art. 529 ust. 1 pkt 4 KSH. Tym samym, ze struktur Spółki, w ramach przyjętego w przyszłości planu podziału, wydzielona zostanie część majątku spółki stanowiąca zorganizowaną cześć przedsiębiorstwa Spółki (dalej: ZCP), która przeniesiona zostanie na nowo zawiązaną spółkę akcyjną. Planuje się, aby stan akcjonariatu nowo zawiązanej (na skutek wydzielenia) spółki odpowiadał 1:1 stanowi akcjonariatu w P S.A.

Planowany podział ma na celu wydzielenie działalności w zakresie wynajmu i zarządzania nieruchomościami własnymi (prowadzonej w ramach ZCP) i przeniesienie jej do odrębnego podmiotu (tj. do nowo zawiązanej spółki akcyjnej w trybie podziału przez wydzielenie) przy jednoczesnym pozostawieniu działalności gospodarczej związanej z prowadzeniem badań naukowych i prac rozwojowych w dotychczasowej Spółce. Rozwiązanie to ułatwi rozwój każdego z tych obszarów, mając jednocześnie na uwadze inne aspekty tj. ryzyka operacyjne, zwiększenie efektywności zarządzania, pozyskanie nowego finansowania oraz inwestorów. Głównym lub jednym z głównych celów planowanego podziału nie jest uniknięcie lub uchylenie się od opodatkowania, ale względy biznesowe.

Skarżący podlega w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w podatku od osób fizycznych (dalej: PIT) o całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania.

Zakłada się, że: 1) składniki majątkowe wydzielane ze Spółki będą stanowiły na moment podziału ZCP, i składniki majątkowe pozostające w Spółce będą stanowiły na moment podziału ZCP, 2) przyjęta przez Skarżącego dla celów podatkowych wartość akcji przydzielonych mu przez spółkę nowo zawiązaną nie będzie wyższa niż wartość akcji w spółce dzielonej, jaka byłaby przyjęta przez tego wspólnika dla celów podatkowych, gdyby nie doszło do łączenia lub podziału, 3) nowo zawiązana spółka w trybie art. 529 ust. 1 pkt 4 KSH, na którą przeniesiona zostanie wydzielona ze spółki ZCP oraz Spółka są podatnikami, o których mowa w art. 3 ust. 1 ustawy o CIT.

Mając na uwadze powyższe Skarżący zadał pytanie:

Czy, na gruncie ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. Dz. U. z 2025 r. poz. 163, dalej: ustawa o PIT), w sytuacji opisanej w niniejszym wniosku, planowany podział Spółki przez wydzielenie nie zrodzi po stronie Wnioskodawcy przychodu podatkowego?

Zdaniem Wnioskodawcy planowany podział nie zrodzi po jego stronie przychodu podatkowego. Skarżący argumentował, że dla wspólnika spółki dzielonej podział nie będzie rodził przychodu podatkowego, jeśli dla potrzeb podatkowych wydane temu udziałowcowi udziały nowej spółki będą przez niego wycenione dla celów podatkowych nie wyżej niż akcje spółki dzielonej oraz akcje w spółce dzielonej nie zostały przez tego wspólnika nabyte lub objęte w wyniku wymiany udziałów albo przydzielone w wyniku innego łączenia lub podziału podmiotów.

W ocenie Wnioskodawcy przepis krajowy art. 24 ust. 8db ustawy o PIT jest niezgodny z literalnym brzmieniem oraz celowościową i systemową wykładnią przepisów prawa unijnego, implementowanych do ustawy o PIT w zakresie transakcji wymiany udziałów, podziałów i połączeń, w tym art. 8 Dyrektywy Rady 2009/133/WE z dnia 19 października 2009 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku łączenia, podziałów, podziałów przez wydzielenie, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów dotyczących spółek różnych państw członkowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego (Dz.Urz.UE.L 310 z 25 listopada 2009 r., s. 34 – dalej: Dyrektywa), które nie przewidują takiego warunku dla neutralności podatkowej transakcji wymiany udziałów.

Przepis art. 24 ust. 8db ustawy o PIT wprowadzony od 1 stycznia 2022 r. przepis (w nowym brzmieniu) w istotny sposób ogranicza przedsiębiorców w restrukturyzacji prowadzonej przez nich działalności, wkraczając tym samym w sferę wolności prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto restrukturyzacja jest neutralnym elementem prowadzenia tej działalności, umożliwiającym zarządzanie tą działalnością w sposób optymalny i efektywny. Przyjęte rozwiązanie ogranicza również w oczywisty sposób wykorzystanie tego elementu prowadzenia działalności gospodarczej z uwagi na konieczność jej opodatkowania (w przypadku drugiej i kolejnej restrukturyzacji).

Powyższe oznacza, że należy dokonać prounijnej wykładni art. 24 ust. 8 ustawy o PIT z pominięciem niezgodnego z przepisami Dyrektywy art. 24 ust. 8db ustawy o PIT, co potwierdza wyrok WSA w Poznaniu w wyroku z 3 grudnia 2024 r. I SA/Po 555/24 oraz orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej np. w wyroku z dnia 17 lipca 1997 r., w sprawie C-28/95.

1. 2.2. Zaskarżoną interpretację Dyrektor uznał stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe.

W uzasadnieniu Dyrektor wskazał, że podział spółki P S.A. przez wydzielenie zorganizowanej części przedsiębiorstwa i objęcie przez Skarżącego akcji w nowo zawiązanej spółce nie będzie neutralne podatkowo i spowoduje po jego stronie powstanie przychodu, o którym mowa w art. 24 ust. 5 pkt 7a ustawy o PIT, co wynika wprost z treści art. 24 ust. 8db pkt 1 ustawy o PIT.

Odnosząc się do przepisów unijnych Dyrektor podniósł, że dyrektywa unijna jest unijnym aktem prawnym kierowanym wyłącznie do poszczególnych państw członkowskich, a nie do ich obywateli czy podmiotów działających na terytorium danego państwa członkowskiego, w związku z czym nie może być ona bezpośrednio stosowana do opodatkowania dochodów uzyskiwanych przez podmioty gospodarcze działające na terytorium Polski. Dyrektywa unijna nie stanowi ratyfikowanej umowy międzynarodowej, jest środkiem ogólnym wskazującym określone działania, a zatem nie ma ona pierwszeństwa przed obowiązującą w danym kraju ustawą podatkową. Dyrektywa wiąże każde państwo członkowskie, do którego jest kierowana. W odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawia jednak organom krajowym swobodę wyboru formy i środków.

1. 2.3. W skardze osobistej Wnioskodawca, zaskarżając ww. interpretację w całości, zarzucił naruszenie:
2. 1) przepisów prawa materialnego, tj.:
3. - art. 24 ust. 8db pkt 1 ustawy o PIT w zw. z art. 89 ustawy z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm. - dalej: Konstytucja RP) przez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że warunek negatywny, określony w art. 24 ust. 8db pkt 1 ustawy o PIT, może być spełniony niezależnie od momentu nabycia udziałów (akcji) wspólnika w spółce przejmowanej lub dzielonej w wyniku wymiany udziałów albo przydzielenia w wyniku innego łączenia lub podziału podmiotów, podczas gdy z uwagi na konstytucyjny zakaz retroakcji może być on spełniony tylko wówczas, gdy udziały (akcje) wspólnika w spółce przejmowanej lub dzielonej zostały nabyte lub objęte w wyniku wymiany udziałów, albo przydzielone w wyniku innego łączenia lub podziału podmiotów po dniu 31 grudnia 2021 r.;
4. - art. 24 ust. 8db pkt 1 ustawy o PIT w zw. z art. 4 ust. 1, art. 8 ust. 1 oraz ust. 6 Dyrektywy w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP przez ich błędną wykładnię polegającą na nieuwzględnieniu przy wykładni przepisu prawa krajowego zasady pierwszeństwa prawa unijnego, co doprowadziło organ do mylnego przekonania, iż zasady neutralności podatkowej połączenia spółek nie stosuje się w przypadku, gdy udziały (akcje) wspólnika w spółce przejmowanej lub dzielonej zostały nabyte lub objęte w wyniku wymiany udziałów albo przydzielone w wyniku innego łączenia lub podziału podmiotów;
5. - art. 24 ust. 8db pkt 1 ustawy o PIT przez niewłaściwą ocenę, co do jego zastosowania polegającą na uznaniu, iż w zdarzeniu przyszłym opisanym we wniosku o wydanie zaskarżonej interpretacji indywidualnej wyłączone będzie stosowanie art. 24 ust. 8 ustawa o PIT z uwagi na przeprowadzone w przeszłości działania reorganizacyjne, podczas gdy należało zastosować przepisy art. 4 ust. 1, art. 8 ust. 1 oraz ust. 6 Dyrektywy, które nie przewidują wyjątku od zasady neutralności podatkowej połączenia spółek w przypadku, gdy udziały (akcje) wspólnika w spółce przejmowanej lub dzielonej zostały nabyte lub objęte w wyniku wymiany udziałów, albo przydzielone w wyniku innego łączenia lub podziału podmiotów;
6. - art. 24 ust. 5 pkt 7a ustawy o PIT przez niewłaściwą ocenę, co do jego zastosowania polegającą na uznaniu, iż w zdarzeniu przyszłym opisanym we wniosku o wydanie zaskarżonej interpretacji indywidualnej po stronie Skarżącego wystąpi przychód podlegający opodatkowaniu na moment połączenia, podczas gdy należało zastosować przepis art. 24 ust. 8 zd. pierwsze ustawy o PIT, na podstawie, którego przychód ten nie powinien podlegać opodatkowaniu w momencie połączenia;
7. 2) przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
8. - art. 120 i 121 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze z., dalej: O.p.) oraz art. 7 w zw. z art. 2 Konstytucji RP przez retroaktywne wyjście poza granice prawa, polegające na uznaniu stanowiska Skarżącego za nieprawidłowe, z uwagi na opisane we wniosku o wydanie zaskarżonej interpretacji indywidualnej czynności reorganizacyjne dokonane i zakończone w stanie prawnym obowiązującym przed dniem wejścia w życie art. 24 ust. pkt 1 ustawy o PIT tj. przed dniem 1 stycznia 2022 r.;
9. - art. 14c § 2 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p. przez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych z uwagi na niedostateczne i lakoniczne uzasadnienie prawne stanowiska organu w zaskarżonej interpretacji indywidualnej.

W związku z powyższym Skarżący wniósł o uchylenie w całości ww. interpretacji, skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego.

Zdaniem Skarżącego Dyrektor pominął kwestię niezgodności przepisu art. 24 ust. 8db ustawy o PIT z prawem unijnym. Pominięcie tej kwestii było o tyle istotne, że wprowadzony od 1 stycznia 2022 r. przepis (w nowym brzmieniu) w istotny sposób ogranicza przedsiębiorców w restrukturyzacji prowadzonej przez nich działalności, wkraczając tym samym w sferę wolności prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto restrukturyzacja jest neutralnym elementem prowadzenia tej działalności, umożliwiającym zarządzanie tą działalnością w sposób optymalny i efektywny. Przyjęte rozwiązanie ogranicza również w oczywisty sposób wykorzystanie tego elementu prowadzenia działalności gospodarczej z uwagi na konieczność jej opodatkowania (w przypadku drugiej i kolejnej restrukturyzacji).

Dyrektor był zobowiązany był do odmowy zastosowania normy krajowej w odniesieniu do hipotetycznego stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o interpretację, jeżeli prowadziłoby to do wydania indywidualnej interpretacji podatkowej niezgodnej z treścią normy dyrektywy, czego nie zrobił.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości, w przypadku, gdy zarówno wewnętrzne jak i transgraniczne transakcje (m.in. podziały spółek) podlegają temu samemu reżimowi prawnemu, przepisy Dyrektywy mają pośrednie zastosowanie także w transakcjach wewnętrznych. Takie rozszerzenie ma na celu zapobieganie specyficznej formie dyskryminacji podmiotów krajowych na gruncie prawodawstwa unijnego, tj. uniknięcie sytuacji, w której podmioty wewnętrzne znajdowałyby się w sytuacji gorszej aniżeli podmioty zagraniczne. Innymi słowy, na gruncie Dyrektywy analogiczne przepisy odnoszące się jednocześnie do transakcji transgranicznych jak i wewnętrznych (krajowych) powinny być interpretowane w ten sam sposób, co ma na celu zapobieżenie dyskryminacji podmiotów wewnętrznych (w tym przypadku krajowych na gruncie prawodawstwa unijnego, por. wyrok z dnia 17 lipca 1997 r., w sprawie C-28/95). Jeżeli, regulując sytuacje o charakterze całkowicie wewnętrznym, ustawodawstwo krajowe przyjmuje te same rozwiązania, jak te przyjęte w prawie wspólnotowym, w celu w szczególności uniknięcia dyskryminacji obcych obywateli lub zakłócenia konkurencji, w interesie Wspólnoty leży, aby w celu uniknięcia różnic w wykładni w przyszłości przepisy lub pojęcia przejęte z prawa wspólnotowego były interpretowane w sposób jednolity, bez względu na okoliczności, w jakich mają być stosowane. Powyższe stanowisko zostało potwierdzone w późniejszym wyroku TSUE z dnia 15 stycznia 2002 r., w sprawie C-43/00.

Odnosząc się do regulacji zawartych w Dyrektywie, należy wskazać, że zgodnie z art. 8 ust. 1 Dyrektywy, przy okazji łączenia, podziału lub wymiany udziałów przydział papierów wartościowych, reprezentujących kapitał spółki przejmującej lub nabywającej, na rzecz akcjonariusza spółki przekazującej lub nabywanej w zamian za papiery wartościowe, reprezentujące kapitał tej ostatniej spółki, nie stanowi sam w sobie podstawy do opodatkowania dochodu, zysków lub zysków kapitałowych tego akcjonariusza. Jednocześnie podkreślić także należy, że żaden przepis Dyrektywy nie wprowadza takiego warunku, jak określony w art. 24 ust. 8db ustawy o PIT tzn. nie uzależnia neutralności podatkowej transakcji wymiany udziałów, podziału, połączenia od braku wcześniejszych transakcji restrukturyzacyjnych (łączenia, podziałów, podziałów przez wydzielenie, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów).

W szczególności, taki warunek nie został określony w art. 8 ust. 6 Dyrektywy, z którego wynika, że zastosowanie art. 8 ust. 1, 2 i 3 tej Dyrektywy nie stanowi przeszkody dla państw członkowskich w opodatkowaniu zysków, powstających z kolejnego przekazania otrzymanych papierów wartościowych, w taki sam sposób jak zyski powstające z przekazania papierów wartościowych istniejących przed nabyciem. Art. 8 ust. 6 Dyrektywy określa mechanizm derogacji, zgodnie z którym wszelkie akcje (udziały) uzyskane w wyniku wymienionych w tym przepisie transakcji restrukturyzacyjnych powinny podlegać opodatkowaniu w przypadku ich sprzedaży. W takiej sytuacji podatnik sprzedający te akcje (udziały) co do zasady powinien zastosować tę samą regulację, która miałaby zastosowanie do akcji (udziałów) istniejących przed połączeniem, podziałem lub wymianą udziałów, a więc przepisy podatkowe regulujące skutki podatkowe odpłatnego zbycia udziałów.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w literaturze prawniczej, w której wskazuje się, że dalsze zbycie udziałów otrzymanych w drodze restrukturyzacji w zamian lub obok dotychczas posiadanych udziałów może być opodatkowane tak samo, jak zyski związane ze zbyciem tych dotychczas posiadanych papierów, o czym stanowi art. 8 ust. 6 Dyrektywy. Zastosowanie powyższego przepisu pozostawiono do wyboru państw członkowskich. Innymi słowy, jeżeli udziałowiec dokona zbycia otrzymanych po restrukturyzacji papierów wartościowych, ta transakcja może zostać odpowiednio opodatkowana (por. W. Varga, Komentarz do dyrektywy 2009/133/WE dotyczącej opodatkowania fuzji, podziałów i przekształceń spółek, LEX/el. 2015).

W konsekwencji ograniczenie neutralności podatkowej wymiany udziałów, podziału, połączenia spółek tylko i wyłącznie do pierwszej takiej transakcji, jak wynika z art. 24 ust. 8db ustawy o PIT, nie jest zgodne z unijnym prawem podatkowym oraz nie wynika z art. 8 ust. 6 Dyrektywy. Z wykładni literalnej tego przepisu Dyrektywy wynika, że przepis ten potwierdza zasadę odroczenia opodatkowania zysków po stronie udziałowców lub akcjonariuszy, aż do czasu ich realizacji i w żaden sposób nie ogranicza ilości dokonywanych transakcji wymiany udziałów, połączeń, podziałów. Świadczy o tym, m.in. to, że zastosowane w nim wyrażenie "w taki sam sposób" odnosi się do opodatkowania zysków i sposobu tego opodatkowania, a nie do sposobu przeniesienia udziałów lub akcji. Innymi słowy, przepis ten należy interpretować w ten sposób, że w przypadku późniejszego przekazania udziałów lub akcji Państwo Członkowskie może opodatkować zyski powstające z kolejnego przekazania udziałów lub akcji tak samo, jak byłyby opodatkowane zyski powstające z przekazania tych udziałów lub akcji, gdyby nie były one przedmiotem neutralnej podatkowo wymiany udziałów, podziału, połączenia.

W konsekwencji w procesie interpretacyjnym należy także uwzględnić wykładnię celowościową art. 8 ust. 6 Dyrektywy w związku z motywami 2 i 5 preambuły do tej Dyrektywy. O prawidłowości wykładni przedstawionej powyżej świadczą orzeczenia WSA: w Warszawie z 5 czerwca 2025 r. III SA/Wa 513/25, we Wrocławiu z dnia 26 marca 2025 r. I SA/Wr 827/24, w Poznaniu z 3 grudnia 2024 r. I SA/Po 555/24, w Warszawie z 5 grudnia 2023 r., III SA/Wa 1645/23, w Warszawie z 21 listopada 2023 r. III SA/Wa 1657/23, w Olsztynie z 28 czerwca 2023 r. I SA/Ol 118/23, w Gliwicach z 28 kwietnia 2023 r. I SA/GI14/23.

Podsumowując, przepis krajowy art. 24 ust. 8db ustawy o PIT, wprowadzający ograniczenie neutralności podatkowej w zakresie drugiej (i późniejszej) reorganizacji (wymiany udziałów, podziału, połączenia), w ramach której dochodzi do objęcia udziałów, jest sprzeczny z Dyrektywą, jako że ogranicza neutralność podatkową czynności reorganizacyjnych, które zgodnie z tą dyrektywą są neutralne podatkowo. Artykuł 8 ust. 1 Dyrektywy - mający zastosowanie w przypadku, m.in., wymiany udziałów, połączeń, podziałów (w tym przez wydzielenie) - należy interpretować bowiem w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie regulacji krajowej tj. 24 ust. 8db ustawy o PIT, uzależniającej możliwość skorzystania z tego przepisu od wymogu, aby wnoszone przez wspólnika udziały (akcje) nie zostały nabyte lub objęte w wyniku transakcji wymiany udziałów, podziału, połączenia. Literalna jak i celowościową wykładnia art. 8 ust. 6 Dyrektywy prowadzi do wniosku, że przepis ten potwierdza zasadę odroczenia opodatkowania zysków po stronie udziałowców lub akcjonariuszy, do czasu ich realizacji, natomiast nie ogranicza w zakresie neutralności ilości dokonywanych transakcji wymiany udziałów, połączeń, podziałów.

W orzecznictwie również w odniesieniu do dyrektyw wypracowana została zasada pierwszeństwa norm prawa unijnego nad przepisami prawa krajowego (orzeczenie TS z dnia 9 marca 1978 r., w sprawie C-106/77, Simmenthal, Rec 1978, pkt 24). Organem zobowiązanym do stosowania zasady pierwszeństwa prawa unijnego nad normami prawa krajowego był również Dyrektor.

1. 2.4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie.
2. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
3. 3.1. Skarga okazała się zasadna.

1. 3.2. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przepis ten stanowi, że skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny, co do zastosowania przepisu prawa materialnego.

1. 3.3. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytania czy po stronie Skarżącego powstanie obowiązek opodatkowania dochodu (przychodu) podatkiem dochodowym od osób fizycznych w związku z planowanym podziałem Spółki przez wydzielenie w sposób opisany we wniosku.

Dla przesądzenia spornej kwestii decydujące znaczenie ma wykładnia art. 24 ust. 5 pkt 7a ustawy o PIT w zw. z art. 24 ust. 8db ustawy o PIT w kontekście art. 8 ust. 6 tej Dyrektywy.

Zdaniem skarżącego, ograniczenie neutralności podatkowej wymiany udziałów tylko i wyłącznie do pierwszej transakcji, na podstawie art. 24 ust. 8db ustawy o PIT uznać należy za sprzeczne z unijnym prawem podatkowym.

Dyrektor stanowiska tego nie podziela, wskazując, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 24 ust. 8 ustawy o PIT i po stronie skarżącego - osoby fizycznej wystąpi przychód, o którym mowa w art. 24 ust. 5 pkt 7a ustawy o PIT. Organ nie zgodził się ze stanowiskiem wnioskodawcy, iż przepis art. 24 ust. 8db ustawy o PIT jest niezgodny z postanowieniami Dyrektywy i wskazał, że sporne unormowanie znajduje swoje oparcie w art. 8 ust. 6 tej Dyrektywy.

Sporne zagadnienie było już przedmiotem rozważań w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym min. WSA we Wrocławiu z 26 marca 2025 r. I SA/Wr 827/24 oraz WSA w Poznaniu z dnia 3 grudnia 2024 r. I SA/Po 555/24.

Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie poglądy wyrażone w powołanych wyrokach podziela i przyjmuje je za własne. W konsekwencji w dalszych rozważaniach odwoła się do zaprezentowanych w nich argumentacji.

1. 3.4. W tych ramach przypomnieć należy, że zgodnie z art. 24 ust. 8 ustawy o PIT w przypadku połączenia spółek lub podziału spółek, o którym mowa w ust. 5 pkt 7a, z zastrzeżeniem ust. 8da i 8db, dochód (przychód) wspólnika spółki przejmowanej lub dzielonej nie podlega opodatkowaniu w momencie połączenia lub podziału spółek; przy ustalaniu dochodu z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) spółki przejmującej lub nowo zawiązanej wspólnik ustala koszt uzyskania przychodów na podstawie:
2. 1) art. 22 ust. 1f - jeżeli udziały (akcje) w spółce przejmowanej lub dzielonej zostały objęte w zamian za wkład niepieniężny;
3. 2) art. 23 ust. 1 pkt 38 - jeżeli udziały (akcje) w spółce przejmowanej lub dzielonej zostały nabyte albo objęte za wkład pieniężny;
4. 3) wysokości wydatków na nabycie lub objęcie udziałów (akcji) spółki dzielonej, ustalonych zgodnie z pkt 1 lub 2, w takiej proporcji, w jakiej pozostaje u tego wspólnika wartość wydzielanej części majątku spółki dzielonej do wartości majątku spółki dzielonej bezpośrednio przed podziałem; pozostała część kwoty tych wydatków stanowi koszt uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) spółek podzielonych przez wydzielenie.

Stosownie do art. 24 ust. 8db ustawy o PIT, obowiązującego od 1 stycznia 2022 r., przepisu ust. 8 nie stosuje się, jeżeli:

1. 1) udziały (akcje) wspólnika w spółce przejmowanej lub dzielonej zostały nabyte lub objęte w wyniku wymiany udziałów albo przydzielone w wyniku innego łączenia lub podziału podmiotów lub
2. 2) przyjęta przez tego wspólnika dla celów podatkowych wartość udziałów (akcji) przydzielonych przez spółkę przejmującą lub nowo zawiązaną jest wyższa niż wartość udziałów (akcji) w spółce przejmowanej lub dzielonej, jaka byłaby przyjęta przez tego wspólnika dla celów podatkowych, gdyby nie doszło do łączenia lub podziału.
3. 3.5. Zdaniem Sądu, transakcja przedstawiona w zdarzeniu przyszłym spełni warunki wymiany udziałów/akcji, w rozumieniu art. 24 ust. 8 ustawy o PIT. Rację należy zatem przyznać skarżącemu, że planowana transakcja przedstawiona w zdarzeniu przyszłym będzie neutralna podatkowo dla wspólników w zakresie PIT, na podstawie art. 24 ust. 8 ustawy o PIT pomimo planowanych przez wspólników czynności reorganizacyjnych, polegających na wymianie udziałów albo przydzieleniu ich w wyniku innego łączenia lub podziału podmiotów.

Sąd podziela bowiem stanowisko, zgodnie z którym, przepis krajowy art. 24 ust. 8db ustawy o PIT jest niezgodny z literalnym brzmieniem oraz celowościową i systemową wykładnią przepisów prawa unijnego, implementowanych do ustawy o PIT w zakresie transakcji wymiany udziałów, w tym art. 8 Dyrektywy, które nie przewidują takiego warunku dla neutralności podatkowej transakcji wymiany udziałów - w konsekwencji czego należy dokonać prounijnej wykładni przepisów art. 24 ust. 8 ustawy o PIT z pominięciem niezgodnego z przepisami Dyrektywy, art. 24 ust. 8db ustawy o PIT. Podkreślić przede wszystkim należy, że art. 24 ust. 8db ustawy o PIT nie ogranicza swojego oddziaływania do wymiany udziałów spółek mających siedzibę w różnych państwach członkowskich. Zasady określone w przepisach Dyrektywy mają również zastosowanie do transakcji pomiędzy podmiotami krajowymi.

W ocenie Sądu, brak jest podstaw do uznania, że przepisy Dyrektywy pozwalają na opodatkowanie kolejnych (następnych po pierwszej) transakcji wymiany udziałów (połączenia lub podziału spółki). W rezultacie należało stwierdzić, że polskie przepisy w tym zakresie są niezgodne z prawem Unii Europejskiej. Wprowadzają one bowiem warunek neutralności transakcji restrukturyzacyjnych nieznany Dyrektywie.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w przypadku, gdy zarówno wewnętrzne jak i transgraniczne transakcje, m.in., wymiany udziałów podlegają temu samemu reżimowi prawnemu, przepisy Dyrektywy mają pośrednie zastosowanie także w transakcjach wewnętrznych. Takie rozszerzenie ma na celu zapobieganie specyficznej formie dyskryminacji podmiotów krajowych na gruncie prawodawstwa unijnego, tj. uniknięcie sytuacji, w której podmioty wewnętrzne znajdowałyby się w sytuacji gorszej aniżeli podmioty zagraniczne. Innymi słowy, na gruncie Dyrektywy analogiczne przepisy odnoszące się jednocześnie do transakcji transgranicznych jak i wewnętrznych (krajowych) powinny być interpretowane w ten sam sposób, co ma na celu zapobieżenie dyskryminacji podmiotów wewnętrznych (w tym przypadku polskich) na gruncie prawodawstwa unijnego. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie, np. w wyroku z dnia 17 lipca 1997 r., w sprawie C-28/95, Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił, że jest właściwy, na podstawie art. 177 Traktatu (przenumerowanego przez Traktat z Amsterdamu na art. 234 WE) (a po wejściu w życie Traktatu z Lizbony - na art. 267 TFUE) w zakresie wykładni prawa wspólnotowego wtedy, gdy dana sytuacja nie jest regulowana bezpośrednio przez prawo wspólnotowe, lecz ustawodawca krajowy, dokonując transpozycji przepisów dyrektywy do prawa krajowego, zdecydował się traktować w ten sam sposób sytuacje o charakterze całkowicie wewnętrznym, co sytuacje podlegające przepisom dyrektywy, ujednolicając ustawodawstwo wewnętrzne z prawem wspólnotowym.

Jeżeli, regulując sytuacje o charakterze całkowicie wewnętrznym, ustawodawstwo krajowe przyjmuje te same rozwiązania, jak te przyjęte w prawie wspólnotowym, w celu w szczególności uniknięcia dyskryminacji obcych obywateli lub zakłócenia konkurencji, w interesie Wspólnoty leży, aby w celu uniknięcia różnic w wykładni w przyszłości przepisy lub pojęcia przejęte z prawa wspólnotowego były interpretowane w sposób jednolity, bez względu na okoliczności, w jakich mają być stosowane. Powyższe stanowisko zostało potwierdzone w późniejszym wyroku TSUE z dnia 15 stycznia 2002 r., w sprawie C-43/00.

Odnosząc się do regulacji zawartych w Dyrektywie, należy wskazać, że zgodnie z art. 8 ust. 1 Dyrektywy, przy okazji łączenia, podziału lub wymiany udziałów przydział papierów wartościowych, reprezentujących kapitał spółki przejmującej lub nabywającej, na rzecz akcjonariusza spółki przekazującej lub nabywanej w zamian za papiery wartościowe, reprezentujące kapitał tej ostatniej spółki, nie stanowi sam w sobie podstawy do opodatkowania dochodu, zysków lub zysków kapitałowych tego akcjonariusza. Jednocześnie podkreślić także należy, że żaden przepis Dyrektywy nie wprowadza takiego warunku, jak określony w art. 24 ust. 8db ustawy o PIT, tzn. nie uzależnia neutralności podatkowej transakcji wymiany udziałów od braku wcześniejszych transakcji restrukturyzacyjnych (łączenia, podziałów, podziałów przez wydzielenie, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów), które bezpośrednio dotyczyłyby udziałów wnoszonych w transakcji wymiany udziałów.

W szczególności, taki warunek nie został określony w art. 8 ust. 6 Dyrektywy, z którego wynika, że zastosowanie art. 8 ust. 1, 2 i 3 tej Dyrektywy nie stanowi przeszkody dla państw członkowskich w opodatkowaniu zysków, powstających z kolejnego przekazania otrzymanych papierów wartościowych, w taki sam sposób jak zyski powstające z przekazania papierów wartościowych istniejących przed nabyciem.

W kontekście przywołanego art. 8 ust. 6 Dyrektywy, należy wskazać, że określa on mechanizm derogacji, zgodnie z którym wszelkie akcje (udziały) uzyskane w wyniku wymienionych w tym przepisie transakcji restrukturyzacyjnych powinny podlegać opodatkowaniu w przypadku ich sprzedaży. W takiej sytuacji podatnik sprzedający te akcje (udziały) co do zasady powinien zastosować tę samą regulację, która miałaby zastosowanie do akcji (udziałów) istniejących przed połączeniem, podziałem lub wymianą udziałów, a więc przepisy podatkowe regulujące skutki podatkowe odpłatnego zbycia udziałów. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w literaturze prawniczej, w której wskazuje się, że dalsze zbycie udziałów otrzymanych w drodze restrukturyzacji w zamian lub obok dotychczas posiadanych udziałów może być opodatkowane tak samo, jak zyski związane ze zbyciem tych dotychczas posiadanych papierów, o czym stanowi art. 8 ust. 6 Dyrektywy.

Zastosowanie powyższego przepisu pozostawiono do wyboru państw członkowskich. Innymi słowy, jeżeli udziałowiec dokona zbycia otrzymanych po restrukturyzacji papierów wartościowych, ta transakcja może zostać odpowiednio opodatkowana (por. W. Varga, Komentarz do dyrektywy 2009/133/WE dotyczącej opodatkowania fuzji, podziałów i przekształceń spółek, LEX/el. 2015).

Zdaniem Sądu w procesie interpretacyjnym należy także uwzględnić wykładnię celowościową art. 8 ust. 6 Dyrektywy w związku z motywami 2 i 5 preambuły do tej Dyrektywy. Według motywu (2) czynności takie jak, m.in. wymiana udziałów mogą być niezbędne w celu stworzenia we Wspólnocie warunków właściwych dla rynku wewnętrznego i w celu zapewnienia w ten sposób skutecznego funkcjonowania takiego rynku wewnętrznego. Takie czynności nie powinny być hamowane przez ograniczenia, niekorzystne warunki lub zniekształcenia wynikające, w szczególności z przepisów podatkowych państw członkowskich. W tym celu niezbędne jest w odniesieniu do takich czynności zapewnienie reguł podatkowych, które są neutralne z punktu widzenia konkurencji, aby umożliwić przedsiębiorstwom dostosowanie się do wymagań rynku wewnętrznego, zwiększyć ich produktywność i poprawić ich siłę konkurencyjną na poziomie międzynarodowym.

Z kolei, zgodnie z motywem (5), wspólny system podatkowy powinien zapobiegać nakładaniu podatku w związku z łączeniem, podziałami, podziałami przez wydzielenie, wnoszeniem aktywów lub wymianą udziałów, chroniąc jednocześnie interesy finansowe państwa członkowskiego właściwego dla spółki przekazującej lub nabywanej.

Z powyższego wynika zatem, że podstawowym celem unijnego systemu opodatkowania operacji restrukturyzacyjnych jest umożliwienie przedsiębiorstwom dokonywania operacji, które będą zwiększać ich produktywność i konkurencyjność na wspólnym (europejskim) oraz międzynarodowym rynku. Natomiast regulacja zawarta w art. 24 ust. 8db ustawy o PIT może spowodować, że również uzasadnione gospodarczo reorganizacje będą podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym. To z kolei oznacza, że obecne brzmienie art. 24 ust. 8db ustawy o PIT w praktyce hamuje dokonywanie przez podatników reorganizacji sprzyjających podnoszeniu konkurencyjności i produktywności prowadzonej przez nich działalności.

Wobec powyższego, zgodnie z art. 8 ust. 6 Dyrektywy wyrażenie "w taki sam sposób" zawarte w polskiej wersji językowej Dyrektywy odnosi się bezpośrednio do sposobu opodatkowania zysku z tytułu kolejnej transakcji dotyczącej papierów wartościowych, a nie do sposobu dokonania kolejnej transakcji dotyczącej tych papierów wartościowych. Innymi słowy, konstrukcja tego zdania wskazuje, że art. 8 ust. 6 Dyrektywy potwierdza zasadę odroczenia opodatkowania zysków po stronie udziałowców lub akcjonariuszy aż do czasu ich realizacji i w żaden sposób nie ogranicza ilości dokonywanych transakcji wymiany udziałów.

W wyroku z dnia 18 września 2019 r., w sprawie C-662/18, TSUE wyjaśnił, że art. 8 ust. 6 Dyrektywy stanowi, że stosowanie ust. 1 tego artykułu nie stanowi przeszkody dla państw członkowskich w opodatkowaniu zysków powstających z kolejnego zbycia otrzymanych papierów wartościowych w taki sam sposób, jak zyski powstające ze zbycia papierów wartościowych istniejących przed nabyciem. W tym względzie Trybunał stwierdził już, że o ile art. 8 ust. 1 Dyrektywy, poprzez ustanowienie, że czynność wymiany papierów wartościowych nie może jako taka skutkować opodatkowaniem zysku kapitałowego z tej czynności, zapewnia neutralność podatkową takiej czynności, o tyle celem tej neutralności podatkowej nie jest jednak wyłączenie takiego zysku kapitałowego z opodatkowania przez państwa członkowskie mające kompetencję podatkową w zakresie tego zysku, lecz jedynie zakazuje uznania tej czynności wymiany za zdarzenie powodujące powstanie zobowiązania podatkowego (zob. podobnie wyrok z dnia 22 marca 2018 r., Jacob i Lassus, C-327/16i C-421/16, EU:C:2018:210, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo).

Jeśli chodzi o zysk kapitałowy związany z papierami wartościowymi otrzymanymi w zamian, jak wynika z brzmienia art. 8 ust. 6 Dyrektywy, papiery te po prostu zastąpiły papiery wartościowe istniejące przed wymianą. W związku z tym do zysku kapitałowego wynikającego z wymiany i objętego odroczeniem opodatkowania oraz zysku kapitałowego związanego ze zbyciem papierów wartościowych otrzymanych w wyniku wymiany należy zastosować takie samo traktowanie pod względem podatkowym, a w szczególności taką samą kwotę wolną od podatku, jak w przypadku zysku kapitałowego, który zostałby zrealizowany przy zbyciu papierów wartościowych istniejących przed czynnością wymiany, gdyby ta ostatnia nie miała miejsca. Oceny tej nie podważa cel, jakim jest ochrona interesów finansowych państw członkowskich. Interesy te, jak wynika z art. 8 ust. 6 Dyrektywy, ograniczają się bowiem do pobrania podatku równego temu, do którego byłyby te państwa uprawnione, gdyby czynność wymiany papierów wartościowych nie miała miejsca.

Sąd w składzie orzekającym nie podziela zatem stanowiska Dyrektora, że w oparciu o art. 24 ust. 8db ustawy o PIT możliwe jest ograniczenie neutralności podatkowej wymiany udziałów tylko i wyłącznie do pierwszej transakcji. Powyższy pogląd pozostaje w sprzeczności z przedstawioną powyżej wykładnią art. 8 ust. 6 Dyrektywy. Dodatkowo należy zwrócić uwagę na motyw 10 preambuły Dyrektywy, w którym podkreślono zasadę, która dotyczyć ma udziałowców i akcjonariuszy spółek uczestniczących w restrukturyzacji, zgodnie z którą przydział papierów wartościowych spółki przejmującej lub nabywającej akcjonariuszom spółki przekazującej sam w sobie nie powinien stanowić przyczyny opodatkowania tych akcjonariuszy. Preambuła jednoznacznie podkreśla zatem zasadę nieopodatkowania wspólników w związku z objęciem udziałów lub akcji w ramach restrukturyzacji i w żaden sposób tej zasady nie modyfikuje lub nie wprowadza wyjątków od niej.

Jednocześnie Dyrektywa wskazuje w preambule, że opodatkowanie powinno nastąpić w momencie realizacji zysków. Jak stanowi motyw 7 preambuły Dyrektywy, system odroczenia opodatkowania zysków kapitałowych odnoszących się do przekazywanych aktywów, do chwili ich realizacji, stosowany z tych aktywów, które są przekazywane do zakładu stałego, umożliwi zwolnienie z opodatkowania odpowiadającym im zysków kapitałowych i równocześnie zapewni ich ostateczne opodatkowanie przez państwo członkowskie właściwe dla spółki przekazującej w dniu ich realizacji. (...) Biorąc powyższe rozważania pod uwagę, brak jest podstaw do uznania, że przepisy Dyrektywy pozwalają na opodatkowanie kolejnych (następnych po pierwszej) transakcji wymiany udziałów, połączenia lub podziału spółki. W rezultacie należy stwierdzić, że polskie przepisy w tym zakresie są niezgodne z prawem Unii Europejskiej. Wprowadzają one bowiem warunek neutralności transakcji restrukturyzacyjnych nieznany Dyrektywie.

Tak jak wskazano wyżej, Dyrektywa ta nie ustala minimalnego lub maksymalnego standardu zwolnienia podatkowego w tym zakresie, a tym samym państwa członkowskie nie mogą zarówno rozszerzać, jak i zawężać neutralności podatkowej transakcji restrukturyzacyjnych wynikających z tych regulacji (zob. Brzeziński Bogumił (red.), Lasiński-Sulecki Krzysztof (red.), Polski ład - wpływ na rozliczenia podatkowe przedsiębiorców, Wolters Kluwer Polska 2022).

Podkreślić bowiem należy, że ustawodawca wprowadził podobne jak w art. 24 ust. 8db ustawy o PIT, ograniczenia także w art. 12 ust. 11 pkt 3 ustawy o CIT, który to przepis był przedmiotem wykładni w orzeczeniach sądów administracyjnych (por. wyrok WSA z dnia 5 grudnia 2023 r. III SA/Wa 1645/23). Na aprobatę zasługuje pogląd, że przepis krajowy art. 12 ust. 11 pkt 3 ustawy o CIT, podobnie jak interpretowany przepis ustawy o PIT, wprowadzający ograniczenie neutralności podatkowej w zakresie drugiej (i późniejszej) reorganizacji (wymiany udziałów), w ramach której dochodzi do objęcia udziałów, jest sprzeczny z przepisami Dyrektywy, jako że ogranicza neutralność podatkową czynności reorganizacyjnych, które zgodnie z tą dyrektywą są neutralne podatkowo.

W konsekwencji, dopiero dalsze zbycie udziałów otrzymanych w drodze restrukturyzacji w zamian lub obok dotychczas posiadanych udziałów może być opodatkowane tak samo, jak zyski związane ze zbyciem tych dotychczas posiadanych papierów, o czym stanowi art. 8 ust. 6 Dyrektywy. Zastosowanie tego przepisu pozostawiono do wyboru państw członkowskich. Innymi słowy, jeżeli udziałowiec dokona zbycia otrzymanych po restrukturyzacji papierów wartościowych, ta transakcja może zostać odpowiednio opodatkowana (zob. W Varga, Komentarz do dyrektywy 2009/133/WE dotyczącej opodatkowania fuzji, podziałów i przekształceń spółek, LEX/el. 2015). Ustawodawca unijny w art. 8 ust. 6 Dyrektywy nie wykluczył możliwości opodatkowania zysków, powstających z kolejnego przekazania otrzymanych papierów wartościowych, jednak intencją wprowadzenia tego przepisu nie było utrudnianie podatnikom wielokrotnych restrukturyzacji, a zapewnienie, że państwo członkowskie, mimo restrukturyzacji, zachowa prawo do opodatkowania wzrostu wartości udziałów posiadanych przez udziałowców spółki przejmowanej, który miał miejsce do momentu połączenia.

Zdaniem Sądu, w sprawie należy dokonać wykładni zgodnej (prounijnej) przepisów art. 24 ust. 8 ustawy o PIT z pominięciem, niezgodnego z przepisami Dyrektywy, przepisu art. 24 ust. 8db ustawy o PIT (metoda Simethal). Wykładnia prawa krajowego w świetle tekstu oraz celu dyrektywy, po to by osiągnąć rezultat, o którym mowa w art. 288 TFUE, stanowi obowiązek nie tylko sądów krajowych, ale również organów podatkowych, a więc powinna ona iść tak daleko, jak to jest możliwe, aby osiągnąć rezultat założony w dyrektywie (zob. wyrok TS z dnia 13 listopada 1990 r., w sprawie Marleasing SA, C-106/89, pkt 8). Jeśli norma prawa krajowego jest sprzeczna z normą prawa wspólnotowego to - mając na względzie ścisłe powiązanie zasady bezpośredniego skutku z zasadą pierwszeństwa prawa wspólnotowego - zastosowanie będzie miała norma wspólnotowa, gdy przepis prawa unijnego, na który powołuje się podatnik jest dostatecznie jasny, precyzyjny i bezwarunkowy (por. wyrok TSUE z dnia 23 lutego 1994 r., w sprawie C-236/92 oraz wyrok ETS z dnia 19 stycznia 1982 r., w sprawie C-8/81, Ursula Becker przeciwko Finanzamt Munster-Innenstadt i wyrok NSA z dnia 28 lutego 2013 r. I FSK 615/12). Sąd krajowy, w niniejszej sprawie, miał podstawy do zastosowania normy Dyrektywy z pominięciem wadliwego unormowania krajowego z ustawy o PIT, stanowiącego błędną interpretację ww. Dyrektywy.

W ocenie Sądu, trafnie Skarżący podniósł, że przepis krajowy art. 24 ust. 8db ustawy o PIT, wprowadzający ograniczenie neutralności podatkowej w zakresie drugiej (i późniejszej) reorganizacji (wymiany udziałów), w ramach której dochodzi do objęcia udziałów, jest sprzeczny z Dyrektywą, jako że ogranicza neutralność podatkową czynności reorganizacyjnych, które zgodnie z tą dyrektywą są neutralne podatkowo. Artykuł 8 ust. 1 Dyrektywy - mający zastosowanie w przypadku, m.in., wymiany udziałów - należy interpretować bowiem w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie regulacji krajowej, a to art. 24 ust. 8db ustawy o PIT, uzależniającej możliwość skorzystania z tego przepisu od wymogu, aby wnoszone przez wspólnika udziały (akcje) nie zostały nabyte lub objęte w wyniku transakcji wymiany udziałów. Literalna jak i celowościowa wykładnia art. 8 ust. 6 Dyrektywy prowadzi do wniosku, że przepis ten potwierdza zasadę odroczenia opodatkowania zysków po stronie udziałowców lub akcjonariuszy, do czasu ich realizacji, natomiast nie ogranicza w zakresie neutralności ilości dokonywanych transakcji wymiany udziałów (por. wyrok WSA z dnia 21 listopada 2023 r., o sygn. akt III SA/Wa 1657/23).

3.6. Wskazać ponadto należy, iż w procesie wydawania interpretacji indywidualnych na organach spoczywa obowiązek badania poprawności implementacji dyrektywy do krajowych aktów prawnych (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2011 r. I FSK 1565/11). W tym kontekście na uwzględnienie zasługuje zarzut skargi naruszenia art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, z którego wynika, że prawo wtórne stanowione przez organizację międzynarodową, jest stosowane bezpośrednio i powinno mieć pierwszeństwo przed ustawami - jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej tę organizację, która to ratyfikowana umowa - zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP - jest źródłem obowiązującego w Polsce prawa. Dyrektywa wiąże każde państwo członkowskie UE, do którego jest kierowana, w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawia jednak organom krajowym swobodę wyboru formy i środków. Wynika z tego, że - co do zasady - dyrektywy, w przeciwieństwie do rozporządzeń, nie zawierają przepisów prawa unijnego bezpośrednio obowiązującego w porządku prawnym państwa członkowskiego, lecz państwo takie ma obowiązek implementować przepisy dyrektywy do krajowego prawodawstwa w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty przez dyrektywę. W tym znaczeniu jest ona źródłem prawa dla państw członkowskich, zobowiązując te państwa oraz ich organy do wdrożenia przepisów dyrektywy do ich porządków prawnych. Organ wydający indywidualną interpretację w zakresie prawa krajowego nie może zatem pominąć przepisów dyrektyw, jeżeli zakres przedmiotowy tych norm się pokrywa. Tym bardziej, że w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości również w odniesieniu do dyrektyw wypracowana została tzw. zasada pierwszeństwa norm prawa unijnego nad przepisami prawa krajowego (por. orzeczenie ETS z dnia 9 marca 1978 r., w sprawie C-106/77, Simmenthal, Rec 1978, pkt 24). Uwzględnianie zasady pierwszeństwa norm prawa UE w stosunku do prawa krajowego jest obowiązkiem zatem nie tylko sądów państw członkowskich, ale także organów administracji. Organy podatkowe mają także obowiązek przestrzegania prawa i działania w jego granicach, czyli również w granicach prawa wspólnotowego (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2009 r. I FSK 4/08).

A zatem organem zobowiązanym do stosowania zasady pierwszeństwa prawa unijnego nad normami prawa krajowego jest również organ wydający indywidualne interpretacje. W związku z tym, że proces wydawania indywidualnych interpretacji od stosowania prawa różni się tym, że w przypadku indywidualnych interpretacji wykładnia prawa odnosi się nie do zaistniałego stanu faktycznego, a jedynie zaprezentowanego we wniosku o interpretację, to organ udzielający interpretacji zobowiązany jest również do odmowy zastosowania normy krajowej w odniesieniu do hipotetycznego stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o interpretację, jeżeli prowadziłoby to do wydania indywidualnej interpretacji podatkowej niezgodnej z treścią normy dyrektywy. Za takim stanowiskiem przemawia również to, że indywidualne interpretacje podatkowe podlegają kontroli sądowej, a nałożenie obowiązku stosowania prawa unijnego jedynie na sądy, przy równoczesnym braku takiego obowiązku w odniesieniu do organów administracyjnych, prowadziłoby do przyjmowania z góry podwójnego standardu stosowania prawa i powodowałoby stan niepewności.

Tymczasem Dyrektor odnosząc się do przepisów unijnych błędnie uznał, że dyrektywa unijna (...) jest środkiem ogólnym wskazującym określone działania, a zatem nie ma ona pierwszeństwa przed obowiązującą w danym kraju ustawą podatkową. Dyrektywa wiąże każde państwo członkowskie, do którego jest kierowana. W odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawia jednak organom krajowym swobodę wyboru formy i środków.

Reasumując, organ udzielający interpretacji w trybie art. 14b § 1 O.p. w odniesieniu do hipotetycznego zdarzenia przyszłego, wynikającego z wniosku o interpretację, zobowiązany był do wykładni przepisów ustawy o PIT w świetle celów i brzmienia Dyrektywy, a w przypadku stwierdzenia sprzeczności przepisów prawa krajowego z normami wynikającymi z tej dyrektywy do odmowy zastosowania przepisów prawa krajowego (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 kwietnia 2023 r. I SA/Gl 14/23 i wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 listopada 2023 r. III SA/Wa 1657/23).

W związku z powyższym na uwzględnienie zasługiwały podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 8db pkt 1 ustawy o PIT w zw. z art. 8 ust. 2 i 6 Dyrektywy w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 24 ust. 5 pkt 7a ustawy o PIT w sposób w skardze wskazany.

Mając na uwadze przyjętą przez Sąd ocenę prawną w zakresie regulacji krajowych, tj. za bezprzedmiotowy okazała się podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 24 ust. 8db pkt 1 ustawy o PIT zw. z art. 89 ustawy z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 2 Konstytucji przez ich błędną wykładnię polegającą na naruszeniu zakazu retroakcji.

W konsekwencji zasadne okazały się także zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 14c § 2 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p. przez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych z uwagi na niedostateczne i lakoniczne uzasadnienie prawne stanowiska organu w zaskarżonej interpretacji indywidualnej, a w szczególności uchylenie się Dyrektora od obowiązku oceny zgodności przepisów prawa krajowego z prawem unijnym.

Powołane w uzasadnieniu orzeczenia są dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Natomiast wyroki Trybunału Sprawiedliwości na stronie https://curia.europa.eu.

3.7. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a., będąc związanymi zarzutami skargi, uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną. Rozpatrując ponownie wniosek skarżącego organ interpretacyjny będzie mieć na względzie wskazaną powyżej wykładnię przepisów prawa, stosownie do art. 153 p.p.s.a.

W przedmiocie kosztów postępowania sądowego zasądzonych na rzecz skarżącego, orzeczono stosownie do art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty te złożył się uiszczony wpis od skargi w wysokości 200 zł.