Wyrok WSA w Gliwicach z 1 lipca 2026 r., I SA/Gl 143/26

Uzasadnienie

1. A. B (dalej: skarżąca) wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji) z 8 grudnia 2025 r. nr 2401-IEE.7192.559.2025.2.MK w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji.
2. Stan sprawy.
2.1. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. (dalej: organ pierwszej instancji) prowadzi wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 20 maja 2019 r. nr TW4090019008283 obejmującego zaległości składkowe za okres od marca do maja 2014 r., który doręczony został skarżącej 22 maja 2019 r.

W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny m. in. zawiadomieniem z 25 kwietnia 2024 r. zajął skarżącej wynagrodzenie za pracę w spółce Jawnej P. z siedzibą w C.. Zawiadomienie to doręczone zostało skarżącej 29 kwietnia 2024 r.

W dniu 20 maja 2024 r. skarżąca złożyła pismo z 19 maja 2024 r. zatytułowane: "Skarga na czynność egzekucyjną nr zawiadomienia [...]". W piśmie tym podniosła dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz wskazała zakres żądania i jego uzasadnienie. Dowodziła, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych zajmuje z wynagrodzenia za pracę kwoty większe od tych, które może zająć, określonych w art. 87 § 1 i § 2 Kodeksu pracy, przez co narusza kodeks pracy i stosuje tym samym zbyt uciążliwy środek egzekucyjny. Postępowanie takie jest według skarżącej niezgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej i współżycia społecznego.

W związku z tym organ pierwszej instancji potraktował podanie skarżącej z 19 maja 2024 r., jako wniosek z art. 13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 268 z późn. zm. - u.p.e.a.) o zwolnienie z egzekucji wynagrodzenia za pracę zajętego zawiadomieniem z 25 kwietnia 2024 r., o czym poinformował skarżącą w piśmie z 27 maja 2024 r., w którym jednocześnie wezwał skarżącą do złożenia dodatkowych dokumentów.

Organ pierwszej instancji postanowieniem z 26 sierpnia 2024 r. odmówił zwolnienia pod egzekucji zajętego wynagrodzenia za pracę na podstawie tytułu wykonawczego nr TW4090019008283.

Na to postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, po rozpoznaniu którego organ drugiej instancji postanowieniem z 18 listopada 2024 r. uchylił w całości zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Pismem z 23 grudnia 2024 r. organ pierwszej instancji wezwał skarżącą do sprecyzowania pisma z 19 maja 2024 r., czy stanowi ono skargę na czynność egzekucyjną zajęcia wynagrodzenia za pracę, czy wniosek o zwolnienie spod egzekucji zajętej wierzytelności, czy też wniosek dotyczy całkiem innego środka zaskarżenia. Ponadto wezwano skarżącą do doręczenia oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej. Pouczono również skarżącą, iż w sytuacji braku doprecyzowania pisma z 19 maja 2024 r., zostanie ono rozpoznane jako wniosek o zwolnienie spod egzekucji zajętego wynagrodzenia.

W odpowiedzi na wezwanie, pismem z 19 stycznia 2025 r. skarżąca poinformowała, iż pismo z 19 maja 2024 r. zostało złożone w ustawowym 7 dniowym terminie, gdyż zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia odebrała w Urzędzie Pocztowym 13 maja 2024 r. Skarżąca wskazała, że oczekuje uznania przedawnienia należności, co najmniej za składki za marzec i kwiecień 2014 r. Dodatkowo przedłożyła porozumienie zmieniające warunki pracy i płacy zmniejszające jej wynagrodzenie do 430,00 zł brutto od 1 września 2024 r.

Postanowieniem z 1 kwietnia 2025 r. organ pierwszej instancji odmówił zwolnienia spod egzekucji wierzytelności z wynagrodzenia za pracę.

Organ drugiej instancji postanowieniem z 23 maja 2025 r. ponownie uchylił w całości zaskarżone postanowienie z 1 kwietnia 2025 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Postanowieniem z 5 września 2025 r. organ egzekucyjny odmówił skarżącej zwolnienia spod egzekucji wierzytelności z wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę.

2.2. Po rozpoznaniu zażalenia, mocą postanowienia zaskarżonego w nn. sprawie, organ drugiej instancji utrzymał w mocy ww. postanowienie.

W uzasadnieniu wskazał, że argumenty wskazane przez skarżącą we wniosku 19 maja 2024 r., które należało utożsamiać z ważnym interesem skarżącej w rozumieniu art. 13 § 1 u.p.e.a., nie uzasadniały zwolnienia spod egzekucji wierzytelności z tytułu umowy o pracę.

Organ egzekucyjny, może jednak na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, zwolnić na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Ustawodawca nie określił, co należy rozumieć przez pojęcie "ważnego interesu zobowiązanego". Jednak w zakresie tego pojęcia należy upatrywać ochrony wartości powszechnie cenionych, wysoko usytuowanych w hierarchii wartości typu: życie, zdrowie ludzkie, ochrona rodziny. Przyjmuje się, że w ramach ważnego interesu strony mieszczą się np. sytuacje nadzwyczajne, czy losowa utrata możliwości zarobkowania. Przez ważny interes zobowiązanego, o którym mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a., należy rozumieć taki interes, który przeważa nad podstawowym celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jakim jest doprowadzenie do wykonania egzekwowanego obowiązku.

Instytucja zwolnienia spod egzekucji określonych składników majątkowych zobowiązanego, o której mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a., została przez ustawodawcę oparta na konstrukcji uznania administracyjnego. Konstrukcja taka oznacza, że nawet stwierdzenie przez organ egzekucyjny w sprawie istnienia określonych przestanek (tu - ważnego interesu zobowiązanego) nie zobowiązuje organu do wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony (tu - wydania postanowienia o odmowie zwolnienia spod egzekucji wierzytelności z tytułu umowy o pracę). W takim reżimie prawnym, rozstrzygnięcie w sprawie zwolnienia spod egzekucji określonych składników majątkowych zobowiązanego znajduje się wyłącznie w gestii organu egzekucyjnego.

Niemniej, instytucja uznania administracyjnego nie jest tożsama z pojęciem dowolności działania organu. Organ jest zobowiązany zatem do wyjaśnienia: czym kierował się podejmując określone rozstrzygnięcie, jakie okoliczności skłoniły go do wydania takiego, a nie innego rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie nie jest uzasadnione zwolnienie spod egzekucji wierzytelności z tytułu umowy o pracę, w trybie art. 13 u.p.e.a.

Wskazane przez skarżącą argumenty nie są wyjątkowe i nie odnoszą się do wartości powszechnie cenionych, wysoko usytułowanych w hierarchii typu: życie, zdrowie ludzkie, ochrona rodziny. Podniesione przez skarżącą argumenty nie wskazują również na wystąpienie sytuacji nadzwyczajnej czy losowej.

W ww. wniosku z 19 maja 2024 r. skarżąca nie wykazała swojego ważnego interesu w rozumieniu art. 13 § 1 u.p.e.a., przemawiającego za zwolnieniem spod egzekucji wierzytelności z tytułu umowy o pracę, w trybie art. 13 u.p.e.a.., tj. takiego interesu, który przeważałby nad podstawowym celem prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego, tj. doprowadzeniem do wykonania egzekwowanego obowiązku. Ocena ważnego interesu, przemawiającego za zwolnieniem spod egzekucji ww. składnika majątkowego, została dokonana w niniejszej sprawie na podstawie okoliczności przez skarżącą podniesionych, z uwzględnieniem informacji wynikających z akt sprawy, bowiem to na zobowiązanym ciąży obowiązek wykazania argumentów przemawiających za zwolnieniem spod egzekucji określonych składników majątkowych.

- skarżąca zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej z dniem 1 września 2015 r., zgodnie z zapisami figurującymi w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej;
- zgodnie z informacją ZUU-1 z 18 czerwca 2025 r. posiada lokal mieszkalny o powierzchni 59,35 m2 jako współwłasność;
- brak środków na zajętych rachunkach bankowych;
- nie jest właścicielem lub współwłaścicielem środka transportu;
- zgodnie z informacją przekazaną przez Wydział RKS na dzień 30 września 2025 r. na koncie skarżącej figuruje zaległość na FUZ za okres 03/2014 - 05/2014 w kwocie 1.062,00 zł co doprowadziło do skierowania do skarżącej upomnienia w dniu 7 lutego 2018 r.
- co istotne, skarżąca nie przedstawiła dokumentów obrazujących swoją sytuację finansową (oświadczenia RON).

Dalej organ wskazał, że uciążliwość egzekucji nie może stanowić samodzielnej przesłanki przesądzającej o zwolnieniu z egzekucji, ponieważ sensem postępowania egzekucyjnego jest przymusowa ingerencja w sytuację majątkową zobowiązanego w celu wyegzekwowania należności publicznoprawnej, co z zasady jest dolegliwe. Egzekucja jest następstwem zaniechania przez podmiot zobowiązany dobrowolnej zapłaty ciążącej na nim należności. Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania w sposób przymusowy obowiązków ciążących na zobowiązanym. Postępowanie egzekucyjne musi być zatem z jednej strony skuteczne, z drugiej zaś organ winien stosować środki, które zostały przewidziane w ustawie, powinien też brać pod uwagę, aby były one jak najmniej uciążliwe dla dłużnika.

W przedmiotowej sprawie zwalnianie spod egzekucji jedynego skutecznego środka egzekucyjnego oznaczałoby działanie na szkodę wierzyciela i byłoby sprzeczne z celem egzekucji.

Organ podał, że skarżąca nie dołożyła dostatecznie starań, aby udowodnić swój ważny interes trudną sytuacją finansową, nie współdziałała z organem egzekucyjnym, nie odpowiadając na wezwanie o złożenie brakującej dokumentacji, natomiast argumentacja w złożonym przez skarżącą wniosku była niespójna. Również co miesięczne zmniejszanie etatu zatrudnienia nie skłania do udzielania ulg w ramach postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się natomiast do zarzutu, jakoby organ egzekucyjny nie dokonał analizy przedawnienia dochodzonych należności pod kątem art. 24 ust. 4 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350, z póżn.zm. - u.s.u.s.), organ drugiej instancji wskazał, że najnowsze orzecznictwo sądowe, doktryna oraz legislacyjna intencja potwierdza stanowisko Dyrektora O/ZUS C., że upomnienie jest pierwszą czynnością, która zawiesza bieg terminu przedawnienia. Co oznacza, że nie doszło do przedawnienia należności składkowych, tak jak opisał w swym rozstrzygnięciu organ egzekucyjny.

Natomiast odnosząc się do zarzutu, że z załączonej do zażalenia decyzji ZUS O/C. z 27 sierpnia 2018 r. oraz postanowienia WSA w Gliwicach z 13 listopada 2018 r. wynika, że skarżąca nie posiada zadłużenia z tytułu składek, z uwagi na dobrowolny charakter ubezpieczeń, organ wskazał, że instytucja zwolnienia spod egzekucji z art. 13 u.p.e.a nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia, który zastępuje stronie inne przysługujące mu środki prawne w celu ochrony przed prowadzoną egzekucją administracyjną. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, nie ocenia się wadliwości tytułów wykonawczych. Zarzut ten nie może być przedmiotem analizy w postępowaniu z art. 13 u.p.e.a., dlatego organ nie odniósł się do niego merytorycznie. Nadmienił jedynie, że ww. dokumenty są z 2018 r., natomiast tytuł wykonawczy na podstawie, którego organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej został wystawiony 20 maja 2019 r.

3.1. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

W skardze skarżąca podała, iż wnioskuje o rozpatrzenie tej sprawy pod kątem

a) Czy rzeczywiście posiada tego typu zobowiązanie wobec ZUS?
b) Czy środek egzekucyjny jest zbyt uciążliwy?
c) Czy część z tych składek nie uległa przedawnieniu?

Punkty b i c podała z ostrożności procesowej.

Dalej skarżąca podniosła, że w 2018 r. starała się o umorzenie w całości należności z tytułu nieopłaconych składek z tytułu ubezpieczeń społecznych od lutego 2014 do sierpnia 2015 oraz ubezpieczeń zdrowotnych od lutego 2014 do sierpnia 2015 ze względu na trudną sytuację życiową i materialną. Po wymianie pism pomiędzy skarżącą, a ZUS-em sprawa oparła się o Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wskazał, że 30 sierpnia 2018r. między innymi" w toku analizy zasadności skargi, w piśmie z dnia 14 sierpnia 2018 roku pracownik Działu Rozliczeń Kont Płatników Składek wyjaśnił, że ubezpieczona zgłosiła się do dobrowolnego ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego oraz systematycznie składała dokumenty rozliczeniowe z tego tytułu. Nie opłacała jednocześnie składek wynikających z dokumentów rozliczeniowych. Jednak z uwagi na dobrowolność ubezpieczenia brak było podstaw do przymusowego egzekwowania tych należności, a tym samym brak podstaw do dalszego procedowania sprawy. Z tych względów, organ uwzględnił zarzuty skargi administracyjnej, złożonej przez skarżącą i wydał decyzję, która jest w całości satysfakcjonująca dla skarżącej. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie o umorzenie należności było bezprzedmiotowe, gdyż należało stwierdzić brak zadłużenia na koncie płatnika.

W związku z tym WSA w Gliwicach sygn. akt SA/GI 972/18 (14 listopada 2018 r.) umorzył postępowanie sądowe.

Z decyzji ZUS z 27 sierpnia 2018 r. i postanowienia WSA w Gliwicach z 18 listopada 2018 r. wynika, że skarżącą nie ma żadnego zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, w tym tych, których opłacenia domaga się teraz ZUS i że decyzja ZUS w tej sprawie jest prawomocna, a poprzedni akt administracyjny (ZUS-u) był wadliwy.

ZUS domagając się od skarżącej opłacenia składek za ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca do maja 2014 r. narusza prawo i interes prawny skarżącej, ponieważ w swoim postępowaniu nie uwzględnia prawomocnej (własnej) decyzji.

Dalej skarżąca podała, że istnieje możliwość prawna zwolnienia z egzekucji i podane są do tego warunki niezbędne do spełnienia. Jednak z nieznanych powodów ani ZUS, ani Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach nie widzą tego w jej sytuacji, a powinni. Jest zatrudniona w firmie P. w C., wcześniej w wymiarze 1/10 etatu obecnie 1/6 etatu, na umowę o pracę. Zarobki skarżącej są poniżej kryterium minimum egzystencji, które wyniosło w 2025 r. - 913 zł. Wymienione minimum jest dla niej zobiektywizowanym kryterium, gdyż jest określane przez organ państwowy. ZUS w swoim piśmie z 5 września 2025 wskazuje, że kwota wolna od potrąceń jest 75 % minimalnego wynagrodzenia za pracę. Innymi słowy, ZUS chce zajęć 25 % bardzo niskiego wynagrodzenia. Jak można w takich warunkach ochronić życie i zdrowie. Już teraz, na co dzień korzysta z pomocy rodziny, a obniżenie jej zarobków o 25 % byłoby dla niej dużym ciosem i naruszało interes prawny.

W przypadku skarżącej, nawet gdyby przyjąć, że dostarczenie upomnienia zawiesza bieg przedawnienia to zostało one doręczone 8 lutego 2018 r., a w tymże roku 28 sierpnia ZUS w C. wydał decyzje o sygn. [...] z 27 sierpnia 2018 r., że skarżącą nie ma zaległości z tytułu nieopłaconych składek i nie było podstaw do domagania się ich zapłaty ze względu na ich dobrowolny charakter. Dotyczy to także tych składek, których teraz zapłaty domaga się ZUS. Decyzja ta jest prawomocna i ostateczna wobec nie złożenia skargi do WSA w Gliwicach. W związku z tym upomnienie odebrane 8 lutego 2018 r. było częścią działań ZUS w C. wobec skarżącej, które zakończyło się wydaniem wyżej wymienionej decyzji.

Nie można go łączyć z tytułem wykonawczym z 20 maja 2019 r., między innymi, dlatego też, że w 2018 r. 25 kwietnia został wystawiony tytuł wykonawczy dla tego okresu, a postępowanie te zostało zakończone decyzja jak wyżej.

Dodatkowo ZUS w swoim piśmie z 5 września 2025 r. wskazuje, że Dyrektor Oddziału ZUS w C. 20 maja 2019 r. ponownie wszczął wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne. Zatem jest to nowe postępowanie. Ponadto wyżej wymienione upomnienie obejmuje również zapłatę składek na ubezpieczenie społeczne, a więc w żadnym razie nie może one być traktowane, jako upomnienie odnoszące się do postępowania egzekucyjnego ZUS z 2019 r.

3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w zważył, co następuje.

4. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd uznał, że skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 13 § 1 u.p.e.a., który stanowi, że organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego.

Uregulowana w art. 13 § 1 u.p.e.a. instytucja zwolnienia z egzekucji służy respektowaniu interesów zobowiązanego i może być traktowana jako część szeroko pojmowanej zasady poszanowania minimum egzystencji (zob. Z. Leoński, Administracyjne postępowanie egzekucyjne, Węzłowe problemy, Poznań 2003, s. 80). Zgodnie z tym unormowaniem organ egzekucyjny może w drodze postanowienia zwolnić (na czas oznaczony lub nieoznaczony) z egzekucji w całości lub w części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Konieczne jest tu spełnienie następujących przesłanek:

1) zwolnienie następuje na wniosek zobowiązanego;
2) istnienie ważnego interesu zobowiązanego w zwolnieniu.

Podstawową przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego z egzekucji jest zatem istnienie przemawiającego za tym "ważnego interesu zobowiązanego". W orzecznictwie funkcjonuje przy tym pogląd, który podziela skład orzekający, że zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych (por. wyroki NSA: z 11 września 2024 r., III FSK 1248/22; z 1 czerwca 2016 r., II GSK 154/15). Wiąże się to z tym, że art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów tak zobowiązanego jak i wierzyciela, dlatego też uregulowana tam instytucja nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna (por. wyrok NSA z 10 czerwca 2014 r., II FSK 1791/12). Poza tym, "ważnego interesu zobowiązanego" nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie zwolnienia określonych składników majątkowych z egzekucji (por. wyrok NSA z 16 października 2009 r., II FSK 789/08).

Organ może zastosować instytucję z art. 13 § 1 u.p.e.a. wyłącznie na wniosek zobowiązanego i tylko po stwierdzeniu ważnego interesu zobowiązanego. Stąd zasadny jest pogląd, że to na zobowiązanym ciąży obowiązek rzetelnie i wyczerpująco wykazać organowi egzekucyjnemu wszystkie aspekty istotne z punktu widzenia ustawowej przesłanki ważnego interesu.

Nadto istotną cechą instytucji z art. 13 § 1 u.p.e.a. jest to, że działa ona na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o tzw. uznanie administracyjne. Takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli sądu nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. To oznacza, że nawet stwierdzenie przez organ wszystkich przesłanek do zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a. nie obliguje go do tego, lecz stwarza tylko dla organu taką możliwość, i to poddaną kontroli sądowoadministracyjnej w ograniczonym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2017 r., sygn. akt II FSK 2090/15).

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że organy orzekające odmawiając zwolnienia spod egzekucji wierzytelności z wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.

Po pierwsze wskazać należy, że kwestie sporu co do charakteru i istnienia zaległości wobec ZUS będących przedmiotem egzekucji nie są badane i brane pod uwagę w sprawie zainicjowanej na wniosek zobowiązanego o zwolnienie z egzekucji określonych składników majątkowych zobowiązanego. Tego rodzaju kwestie w postępowaniu egzekucyjnym można podnosić w ramach przysługujących zobowiązanemu środków prawnych w postaci np. zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (którego podstawę stanowić może przykładowo nieistnienie obowiązku, określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, czy wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części - art. 33 § 1 i § 2 pkt 1, 2a i 5 u.p.e.a.), czy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego (np. z powodu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego - art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Ponadto, stosownie do art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:

1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

Reasumując, zwolnienie uregulowane w art. 13 § 1 u.p.e.a. nie może być wykorzystywane do korygowania zakresu powinności publicznoprawnej, będącej przedmiotem egzekucji. Temu służą bowiem odrębne regulacje prawne, pozostające w sferze prawa materialnego (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt I GSK 588/19.).

Skarżąca w nn. sprawie została wezwana przez organ pierwszej instancji pismem z 23 grudnia 2024 r. do sprecyzowania pisma z 19 maja 2024 r., czy stanowi ono skargę na czynność egzekucyjną zajęcia wynagrodzenia za pracę, czy wniosek o zwolnienie spod egzekucji zajętej wierzytelności, czy też wniosek dotyczy całkiem innego środka zaskarżenia. Ponadto wezwano skarżącą do doręczenia oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej. Pouczono również skarżącą, iż w sytuacji braku doprecyzowania pisma z 19 maja 2024 r., zostanie ono rozpoznane jako wniosek o zwolnienie spod egzekucji zajętego wynagrodzenia. Podano również, iż w przypadku doprecyzowania, iż pismo skarżącej należy potraktować jako skargę na czynność egzekucyjną, to powinnością organu będzie stwierdzenie uchybienia terminu do jego wniesienia.

Zatem zgodnie z nadanym rygorem oraz mając na uwadze argumenty wskazane przez skarżącą we wniosku 19 maja 2024 r., które należało utożsamiać z ważnym interesem skarżącej, organ uznał, iż domaga się ona zwolnienia spod egzekucji.

W związku z powyższym stwierdzić należy, iż w nn. postępowaniu brak było podstaw do badania, czy zaległości z tytułu składek objęte wystawionym tytułem wykonawczym są sporne, jaka jest wysokość zadłużenia skarżącej wobec ZUS z tytułu zaległych składek oraz czy doszło do przedawnienia należności składkowych. Powtórzyć należy, że zwolnienie uregulowane w art. 13 § 1 u.p.e.a. nie może być wykorzystywane do korygowania zakresu powinności publicznoprawnej, będącej przedmiotem egzekucji.

Ubiegając się o zwolnienie, o którym mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a. zobowiązany winien wykazać posiadanie ważnego interesu w zwolnieniu określonych składników majątkowych spod egzekucji, a ponadto wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych.

Tymczasem, zarówno we wniosku z 19 maja 2024 r., jak i w zażaleniu z 23 września 2025 r. skarżąca nie wykazała, że możliwe jest prowadzenie egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułu wykonawczego i uzyskanie egzekwowanych należności z innych składników majątkowych, tzn. nie wskazała innego składnika majątkowego, z którego można by prowadzić skuteczną egzekucję. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie wynika, że skarżąca zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej z dniem 1 września 2015 r., zgodnie z zapisami figurującymi w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Zgodnie z informacją ZUU-1 z 18 czerwca 2025 r. posiada lokal mieszkalny o powierzchni 59,35 m2 jako współwłasność. Brak środków na zajętych rachunkach bankowych. Nie jest właścicielem lub współwłaścicielem środka transportu. Zgodnie z informacją przekazaną przez Wydział RKS na dzień 30 września 2025 r. na koncie skarżącej figuruje zaległość na FUZ za okres 03/2014 - 05/2014 w kwocie 1.062,00 zł co doprowadziło do skierowania do skarżącej upomnienia w dniu 7 lutego 2018 r. Co istotne, skarżąca nie przedstawiła dokumentów obrazujących swoją sytuację finansową (oświadczenia RON).

Rację ma organ, że uciążliwość egzekucji nie może stanowić samodzielnej przesłanki przesądzającej o zwolnieniu z egzekucji, ponieważ sensem postępowania egzekucyjnego jest przymusowa ingerencja w sytuację majątkową zobowiązanego w celu wyegzekwowania należności publicznoprawnej, co z zasady jest dolegliwe. W przedmiotowej sprawie zwalnianie spod egzekucji jedynego skutecznego środka egzekucyjnego oznaczałoby działanie na szkodę wierzyciela i byłoby sprzeczne z celem egzekucji.

Nadto skarżąca nie dołożyła dostatecznie starań, aby udowodnić swój ważny interes trudną sytuacją finansową, nie współdziałała z organem egzekucyjnym, nie odpowiadając na wezwanie o złożenie brakującej dokumentacji, natomiast argumentacja w złożonym przez skarżącą wniosku była niespójna. Również co miesięczne zmniejszanie etatu zatrudnienia nie skłania do udzielania ulg w ramach postępowania egzekucyjnego.

6. Reasumując, Sąd jest zdania, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem. DIAS w sposób wyczerpujący wyjaśnił okoliczności sprawy, nie pomijając dowodów przedstawionych przez stronę. Organ rzetelnie przedstawił motywy swego rozstrzygnięcia, dokonując prawidłowej subsumcji stanu faktycznego sprawy w zakresie zebranych dowodów na okoliczność wykazania istnienia ważnego interesu zobowiązanego do normy określonej w art. 13 § 1 u.p.e.a.

Dlatego na podstawie art. 151 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.) skargę oddalono.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 1 lipca 2026 r., sygn. akt I SA/Gl 143/26

Metryka

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w zważył, co następuje.