Uzasadnienie
1.Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor) z 18 lipca 2025 r. nr 2401-IEE.7192. 323.2025.3.DJ, którym utrzymano w mocy postanowienie Dyrektora z 29 maja 2025 r., nr [...], o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 22 kwietnia 2025 r. 2.Dotychczasowy przebieg postępowania
- 2.1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. (dalej: Naczelnik, organ egzekucyjny) prowadził wobec A.K. (dalej: Skarżąca) postępowanie zabezpieczające w oparciu o zarządzenia zabezpieczenia z 24 kwietnia 2017 r. o numerach: [...], które zostały doręczone 12 maja 2017 r. W trakcie postępowania zabezpieczającego organ egzekucyjny zawiadomieniem z 16 maja 2017 r. poinformował Skarżącą o zajęciu środka transportu w postaci 50% udziałów w Nissan Miera, nr rej.: [...]. Zajęcia powyższej ruchomości jak i kolejnej ruchomości, tj. Renault Laguna nr rej.: [...] dokonano 12 maja 2017 r. (protokół zajęcia ruchomości). Następnie, w związku z przekształceniem się postępowania zabezpieczającego w postępowanie egzekucyjne, organ egzekucyjny wystawił 20 lipca 2017 r. tytuły wykonawcze o numerach 2821.2017, 2822.2017, 2823.2017, 2824.2017, obejmujące należności z tytułu podatku od towarów i usług za 2012 r. Ponadto organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne w oparciu o wystawiony przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O. tytuł wykonawczy z 25 kwietnia 2025 r. nr 1609-18101025 obejmujący należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego.
- 2.2. Pismem z 22 kwietnia 2025 r. Skarżąca złożyła skargę na działanie Naczelnika, w której zawarła również wniosek o wstrzymanie czynności w sprawie zlecenia wyceny z 24 marca 2025 r. pojazdu marki Nissan Micra. W piśmie tym wskazała m.in., że przedmiotowe zajęcie jest przedawnione. Podniosła również, że 10 kwietnia 2025 r. doręczono jej pismo z 24 marca 2025 r. Naczelnika zatytułowane zlecenie wyceny, w którym to piśmie organ zwrócił się o dostarczenie pojazdu na parking urzędu, celem jego oszacowania przez biegłego. Zdaniem Skarżącej działanie organu jest przedwczesne i rażąco naruszające prawo.
- 2.3. Postanowieniem z 29 maja 2025 roku Dyrektor odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 22 kwietnia 2025 r. m.in. o wstrzymanie czynności w sprawie zlecenia wyceny pojazdu marki Nissan Miera nr rej. [...].
- 2.4. W zażaleniu Skarżąca wskazała, że zaskarżone postanowienie rażąco narusza prawo.
- 2.5. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor utrzymał w mocy swoje wydane w pierwszej instancji.
W uzasadnieniu Dyrektor przywołał mające zastosowanie w sprawie przepisy prawne oraz orzecznictwo sądów administracyjnych. Dalej wskazał, że wniesienie przez Skarżącą żądania z 22 kwietnia 2025 roku wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania czynności w sprawie zlecenia wyceny pojazdu marki Nissan Miera nr rej. [...], w przypadku, gdy przepis prawa nie przewiduje zainicjowania go na wniosek strony, uzasadniało odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 z dnia 14 czerwca 1960 r.
Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: k.p.a.), Brak jest bowiem regulacji prawnych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz w Kodeksie postępowania administracyjnego pozwalających na merytoryczne rozstrzygnięci żądania. Organ prawidłowo ocenił wniosek skarżącej i dokonał subsumpcji opisanych ustaleń faktycznych do obowiązującego stanu prawnego, co każe uznać za nieuzasadnione powołane w zażaleniu zarzuty naruszenia prawa.
Podnoszone w zażaleniu rażące naruszenia prawa również nie zostało stwierdzone na etapie postępowania zażaleniowego.
- 2.6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższe postanowienie organu drugiej instancji, Skarżąca wskazała, że zaskarżone postanowienie rażąco narusza prawo.
- 2.7. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie.
- 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje:
- 3.1. Skarga okazała się niezasadna, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.
Uwzględnienie skargi następuje bowiem w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
3.2. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora w sprawie odmowy wszczęcia postepowania w sprawie wniosku Skarżącej o wstrzymanie czynności w sprawie zlecenia wyceny pojazdu marki Nissan Miera nr rej. [...].
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa, a zarzuty Skarżącej okazały są bezzasadne.
3.3. Uzasadniając takie stanowisko w pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd mając na uwadze powołany wyżej przepis art. 134 p.p.s.a., dokonał kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w ramach tego przepisu, pomimo, że w treści wniesionej skargi Skarżąca nie zawarła żadnych zarzutów odnoszących się bezpośrednio do treści postanowienia Dyrektora 18 lipca 2025 r.
W tych ramach przypomnieć należy, że zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Art. 7 k.p.a. stanowi natomiast, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Zgodnie z art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1997 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2026, poz. 268, dalej: u.p.e.a.), że organy sprawujące nadzór nad egzekucją administracyjną mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Z brzmienia tego przepisu w sposób jednoznaczny wynika, że określone w nim działanie organu nadzoru może zostać podjęte jedynie z urzędu, a nie na wniosek zobowiązanego. Złożenie takiego wniosku nie wszczyna postępowania, lecz może być potraktowane jedynie w kategoriach niewiążącego prawnie organu nadzoru impulsu (sygnału) do podjęcia takiego działania przez ten organ z urzędu (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2017 r. II FSK 1504/15). Jak zaznaczył w powołanym wyroku Sąd, przepisy ustawy egzekucyjnej nie znają instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego, a art. 23 § 6 tej ustawy nie daje dłużnikowi poddanemu egzekucji żadnych bezpośrednich uprawnień do występowania na jego podstawie o wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego. Tryb przewidziany w ww. przepisie nie przysługuje zobowiązanemu, lecz reguluje uprawnienia organu sprawującego nadzór do działania z urzędu.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 61a k.p.a. ma odpowiednie zastosowanie m.in. w sytuacji wniesienia żądania, które na drodze administracyjnej nie może być rozpoznane, czy też, gdy dochodzi do wniesienia przez zobowiązanego wniosku nieprzewidzianego przepisami prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2017 r. II FSK 1504/15; wyrok WSA we Wrocławiu z 22 marca 2016 r., SA/Wr 1915/15; wyroki WSA w Warszawie z 29 listopada 2016 r. III SA/Wa 2741/15 i III SA/Wa 2742/15, wyrok WSA w Gdańsku z 26 października 2021 r. I SA/Gd 2065/19 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z 12 stycznia 2017 r. I SA/Rz 907/16).
Stosownie do art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten wskazuje na dwie przyczyny odmowy wszczęcia postępowania: pierwsza ma charakter podmiotowy (wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną), a druga - przedmiotowy ("inne uzasadnione przyczyny"). Druga sytuacja występuje, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ "z innych uzasadnionych przyczyn". Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane.
Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Odmowa wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym. Zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. wyklucza jednoczesne analizowanie sprawy pod kątem materialnoprawnym - jeżeli organ zaczyna oceniać, czy żądanie jest zasadne według przepisów prawa materialnego, to de facto wchodzi w rozpoznanie merytoryczne, do czego tryb odmowy wszczęcia nie jest przeznaczony. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, a wobec powyższego w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania strony. Na wstępnym etapie badania dopuszczalności wszczęcia postępowania te kwestie nie mogły być przedmiotem oceny organu.
3.4. W niniejszej sprawie, wniesienie żądania z 22 kwietnia 2025 roku wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania czynności w sprawie zlecenia wyceny pojazdu marki Nissan Miera nr rej. [...], w przypadku, gdy przepis prawa nie przewiduje zainicjowania go na wniosek strony, uzasadniało odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z powodu określonej w tym przepisie przesłanki mającej charakter przedmiotowy. Brak jest bowiem regulacji prawnych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz w Kodeksie postępowania administracyjnego pozwalających na merytoryczne rozstrzygnięcie żądania. Organ prawidłowo ocenił wniosek i dokonał subsumpcji opisanych ustaleń faktycznych do obowiązującego stanu prawnego, co każe uznać za nieuzasadnione powołane w zażaleniu zarzuty naruszenia prawa.
Wobec powyższego Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie je poprzedzająca odpowiadają prawu.
Powołane w uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
- 3.5. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.