Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 29 lipca 2026 r., sygn. akt I SA/Gl 113/26

Uzasadnienie

1. 1. Spółka M sp. z o.o. w C. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) z 26 listopada 2025 r., nr 2401-IOD-1.4100.34.2025, w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.
2. 2. Stan sprawy.
3. 2.1. Naczelnik [...] [...] Urzędu Skarbowego w B. (dalej: NUS) 1 września 2025 r. wydał decyzję określającą skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2021 r. Decyzja zawierała pouczenie o możliwości wniesienia odwołania do DIAS, za pośrednictwem organu pierwszej instancji, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia.

Decyzja ta została wysłana za pośrednictwem Publicznej Usługi Hybrydowej (PUH) i doręczona skarżącej 12 września 2025 r. (wynika to z potwierdzenia jej odbioru). Przesyłkę odebrał M. M. (prezes zarządu skarżącej) w placówce pocztowej o godzinie 17.03.

Pismem z 29 września 2025 r. pełnomocnik skarżącej złożył odwołanie od wskazanej decyzji NUS. Zostało ono przesłane za pośrednictwem platformy ePUAP na adres elektroniczny [...] [...] Urzędu Skarbowego w B. przy piśmie z tej samej daty.

1. 2.2. Postanowieniem z 26 listopada 2025 r. DIAS stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Wskazał, że skoro decyzja została doręczona spółce 12 września 2025 r., a odwołanie wniesione 29 września 2025 r., to doszło do przekroczenia terminu wskazanego w art. 223 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111, ze zm.; dalej: o.p.). W konsekwencji na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p. należało orzec jak w sentencji.

1. 2.3. Wnioskiem z 30 października 2025 r. skarżąca zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji NUS z 1 września 2025 r. Postanowieniem z 1 grudnia 2025 r. DIAS odmówił przywrócenia tego terminu. Sąd wyrokiem z 29 lipca 2026 r., I SA/Gl 114/26 oddalił skargę spółki na to postanowienie.

1. 2.4. Spółka wniosła wspólną skargę zarówno na postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, jak i na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu, zarzucając naruszenie:
2. 1) art. 162 § 1 o.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło z winy skarżącej pomimo tego, że uchybienie miało charakter incydentalny i niezawiniony, powstało przy zachowaniu odpowiedniej staranności oraz w toku podejmowania przez skarżącą konkretnych i racjonalnych działań zmierzających do ochrony swoich praw, a prawidłowe zastosowanie tego przepisu powinno prowadzić do przywrócenia terminu; naruszenie to miało charakter istotny, gdyż skutkuje zamknięciem drogi do merytorycznego rozpoznania odwołania i pozbawieniem ochrony prawnej skarżącej;
3. 2) art. 162 § 1 w zw. z art. 120 o.p. poprzez odmowę przywrócenia terminu w sposób nadmiernie formalistyczny i nieproporcjonalny, nieuwzględniający charakteru sprawy oraz skutków procesowych rozstrzygnięcia; naruszenie to miało charakter istotny, gdyż doprowadziło do utrzymania w obrocie decyzji podatkowej o wymiernych skutkach dla skarżącej i o charakterze quasi-sankcyjnym wyłącznie z przyczyn formalnych, z uwagi na jednodniowe przekroczenie terminu;
4. 3) art. 121 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 o.p. poprzez naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych oraz zasady wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, polegające na pominięciu istotnych okoliczności przemawiających za brakiem winy skarżącej, w tym charakteru uchybienia jako nieznacznego (jeden dzień), braku bierności strony oraz niezwłocznego przekazania sprawy pełnomocnikowi; naruszenie to miało charakter istotny, gdyż doprowadziło do wadliwej oceny przesłanki decydującej o odmowie przywrócenia terminu.
5. 4) art. 210 § 4 o.p. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób niewystarczający, bez wskazania konkretnych przyczyn przypisania skarżącej winy w uchybieniu terminowi; naruszenie to miało charakter istotny, gdyż uniemożliwia skuteczną kontrolę sądowoadministracyjną zaskarżonego postanowienia;
6. 5) art. 127 § 1 oraz art. 220 § 1 o.p. w zw. z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 poz. 483, ze zm.) poprzez pozbawienie skarżącej realnego prawa do dwuinstancyjnego postępowania podatkowego, polegające na odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w oparciu o nadmiernie formalistyczną wykładnię przepisów o przywracaniu terminów, skutkującą brakiem merytorycznej kontroli decyzji organu pierwszej instancji;
7. 6) art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C.2016.202.389; dalej: KPP UE) poprzez odmowę przywrócenia terminu skutkującą pozbawieniem skarżącej prawa do kontroli decyzji podatkowej o charakterze quasi-represyjnym, przy jednoczesnym oparciu rozstrzygnięcia na minimalnym, niezawinionym uchybieniu terminowi procesowemu; naruszenie to miało charakter istotny, gdyż standard należytej staranności nie może zamykać drogi do obrony praw, co w konsekwencji prowadzi do nieproporcjonalnego ograniczenia prawa do skutecznej ochrony prawnej.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania.

1. 2.5. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

3. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa a zatem skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.).

4. Niniejsza sprawa dotyczy tego, czy DIAS zasadnie stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji NUS z 1 września 2025 r., określającej skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2021 r. oraz wysokość odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek za kwiecień, czerwiec i listopad 2021 r.

Sąd zauważa, że skarżąca zdecydowała się na wniesienie wspólnej skargi na postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi, jak i postanowienie odmawiające przywrócenia terminu. Skarga dotycząca tego drugiego zagadnienia została zarejestrowana pod odrębną sygnaturą, a Sąd wyrokiem z 29 lipca 2026 r., I SA/Gl 114/26 także oddalił skargę spółki.

5. W treści skargi w odniesieniu do postanowienia z 26 listopada 2025 r. stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania spółka nie podniosła jednak żadnych konkretnych zarzutów. Wskazała jedynie, że:

"1) oba postanowienia zostały wydane w tej samej sprawie podatkowej i dotyczą tego samego odwołania od decyzji organu I instancji;

1. 2) postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminowi stanowi konieczną przesłankę wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu i determinuje jego treść;
2. 3) odmowa przywrócenia terminu nie może być oceniona w oderwaniu od prawidłowości wcześniejszego stwierdzenia uchybienia terminowi, gdyż oba rozstrzygnięcia tworzą nierozerwalny ciąg procesowy, prowadzący do pozbawienia skarżącego prawa do merytorycznego rozpoznania odwołania;
3. 4) łączne zaskarżenie obu postanowień jest dopuszczalne i celowe, gdyż pozwala na pełną kontrolę działań organu II Instancji i na ocenę czy w realiach sprawy doszło do ograniczenia prawa skarżącego do ochrony sądowej" (str. 4 skargi).
4. 6. Kluczowy w sprawie jest fakt, że decyzja NUS została doręczona spółce 12 września 2025 r. (piątek), zaś odwołanie od tej decyzji zostało wniesione przez jej pełnomocnika 29 września 2025 r. (poniedziałek), zatem po upływie zakreślonego przepisami prawa (art. 223 § 2 pkt 1 o.p.) czternastodniowego terminu do jego wniesienia, który - z uwzględnieniem regulacji wynikającej z art. 12 § 1 o.p. - upływał 26 września 2025 r. (piątek).

Przekroczenie terminu do złożenia odwołania, przy jednoczesnym braku jego przywrócenia, uniemożliwiało organowi merytoryczne rozpatrzenie odwołania. W takim przypadku DIAS zobowiązany był wydać na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p. postanowienie o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania.

7. Wbrew twierdzeniom skarżącej organ nie dopuścił się nadmiernie formalistycznej wykładni przepisów. Upływ terminu jest kategorią obiektywną i nie ma przy tym znaczenia w jakim czasie po jego upływie odwołanie zostało złożone. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu zobowiązuje organ odwoławczy do wydania postanowienia w sprawie uchybienia terminowi. Kwestia jego przywrócenia stanowi sprawę odrębną. W związku z tym zarzuty skargi odnoszące się do przesłanek warunkujących przywrócenie terminu, w szczególności braku winy w jego niezachowaniu, tj. dotyczące naruszenia art. 162 § 1 o.p., art. 78 Konstytucji RP, jak również art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej Sąd poddał ocenie w sprawie dotyczącej tej problematyki (I SA/Gl 114/26).

Zarzuty podniesione względem postanowienia zostały oparte ponadto na twierdzeniu, że DIAS dopuścił się uchybień proceduralnych polegających na naruszeniu art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 210 § 4 o.p. W tej mierze Sąd stwierdza, że organ poddał analizie stan faktyczny sprawy i dokonał jego prawidłowej oceny. Zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie wymagane ustawą elementy, a argumentacja organu jest logiczna, spójna oraz zawiera wystarczające uzasadnienie rozstrzygnięcia i zastosowanej podstawy prawnej.

1. 8. W świetle przedstawionej powyżej argumentacji Sąd oddalił skargę.