Uzasadnienie
Wnioskiem, złożonym w dniu 27 grudnia 2013 r. na formularzu PPF, skarżąca B. S. zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych.
Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawczynię uzyskuje ona dochód z wynagrodzenia za pracę, z którego prowadzona jest egzekucja, w wyniku której świadczenie faktycznie przekazywane wnioskodawczyni wynosi 1.103,49 zł netto. Wnioskodawczyni prowadzi sama gospodarstwo domowe, ma na utrzymaniu małoletnią córkę, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, jej majątek stanowi mieszkanie o powierzchni 55 m2, którego hipoteka jest obciążona do wysokości 147.000 zł. Jak wskazała wnioskodawczyni, spłaca ona przy pomocy rodziny kredyt mieszkaniowy w wysokości 700 zł miesięcznie. Do stałych i koniecznych wydatków wnioskodawczyni zaliczyła ponadto: opłatę za przedszkole córki w kwocie 700 zł miesięcznie, wydatki związane z eksploatacją mieszkania, tj. czynsz w wysokości 496,69 zł, opłatę za energię elektryczną w kwocie 100 zł, opłatę za gaz w wysokości 25 zł, oraz koszty wyżywienia w wysokości 600 zł miesięcznie.
Jak wyjaśniła wnioskodawczyni, nie ma zasądzonych alimentów na córkę, jednakże ojciec dziecka przekazuje jej nieregularne wpłaty w różnej wysokości w zależności od potrzeb. Wskazała też, że od sierpnia 2013 r. z jej wynagrodzenia prowadzona jest egzekucja, w ramach której dokonywane są potrącenia w wysokości około 1.450 zł. Do wniosku o prawo pomocy skarżąca załączyła zaświadczenie od pracodawcy z dnia [...] grudnia 2013 r. na okoliczność prowadzonej z jej wynagrodzenia egzekucji oraz potwierdzenie operacji bankowej poświadczające wysokość przekazanego jej wynagrodzenia za listopad 2013 r.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 14 stycznia 2014 r. wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: a) oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego przez wnioskodawczynię w 2013 r. oraz stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów imiennych informacji o wysokości uzyskanych dochodów, zeznania podatkowego – jeżeli zostało już sporządzone), b) zaświadczenia od pracodawcy wnioskodawczyni o wysokości średniego wynagrodzenia brutto/netto za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z informacją o wysokości dokonanych w ww. okresie potrąceń egzekucyjnych, c) oświadczenia w przedmiocie ilości i rodzajów posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych oraz wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych, w tym rachunku o numerze [...]), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, d) oświadczeń członków rodziny w przedmiocie wysokości pomocy finansowej udzielonej wnioskodawczyni w okresie ostatnich trzech miesięcy, e) oświadczenia ojca dziecka o wysokości świadczeń pieniężnych przekazanych wnioskodawczyni na dziecko w okresie ostatnich trzech miesięcy, f) oświadczenia, czy wnioskodawczyni zawarła z ojcem dziecka umowę o alimenty lub też, czy wystąpiła o ich zasądzenie do sądu oraz stosownych dokumentów (odpisu pozwu o alimenty, odpisu zawartej umowy o alimenty), g) oświadczenia wnioskodawczyni w przedmiocie zarejestrowanych na nią pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), h) dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z majątku wnioskodawczyni, i) zaświadczeń wystawionych przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych przez wnioskodawczynię miesięcznych rat kredytowych oraz dokumentów obrazujących wysokość jej innych zobowiązań finansowych (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), j) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawczynię kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.), k) oświadczenia, czy wnioskodawczyni zamieszkuje wspólnie z ojcem córki, a jeżeli tak, to w jakiej części partycypuje on w kosztach związanych z utrzymaniem mieszkania.
Powyższe wezwanie doręczono zawodowemu pełnomocnikowi wnioskodawczyni w dniu 28 stycznia 2014 r. (dowód: potwierdzenie odbioru), jednakże pomimo upływu zakreślonego terminu pozostało ono bez odpowiedzi. Wnioskodawczyni nie wykonała nałożonego na nią obowiązku i nie przedłożyła żadnego z wymienionych dokumentów, uniemożliwiając tym samym dokonanie pełnej oceny jej sytuacji finansowej.
Powyższe postępowanie wnioskodawczyni, polegające na uchyleniu się od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych, a tym samym stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku i przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie.
Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący.
Z tych względów uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.
W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.