Uzasadnienie
Wyrokiem z 27 sierpnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę K.S. (dalej jako "Skarząca") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 13 maja 2024 r., w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Od wskazanego wyroku Strona wniosła sporządzoną i podpisaną osobiście skargę kasacyjną.
Postanowieniem z 1 czerwca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę kasacyjną sporządzoną przez nieuprawniony podmiot. Postanowienie zostało odebrane przez Skarżącą 17 czerwca 2026 r.
W piśmie z 23 czerwca 2026 r. (data stempla pocztowego) Strona zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika celem wniesienia zażalenia na postanowienie z 1 czerwca 2026 r.
W dniu 20 lipca 2026 r. starszy referendarz sądowy w sprawie o sygn. akt
I SPP/Gd 145/26 przyznał Wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. Pismem z 29 lipca 2026 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Gdańsku wyznaczyła r. pr. M. O. jako pełnomocnika z urzędu do prowadzenia sprawy Skarżącej. Następnie pismem z 27 sierpnia 2026 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła r. pr. M. R. jako pełnomocnika z urzędu Strony.
Pełnomocnik r. pr. M. R. w dniu 11 września 2026 r. złożył zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej z 1 czerwca 2026 r. oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
W wykonaniu zarządzenia sędziego sprawozdawcy z 21 września 2026 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych poinformowała, że r. pr. M. O. odebrała pismo o wyznaczeniu pełnomocnikiem w dniu 11 sierpnia 2026 r., natomiast r. pr. M. R. w dniu 4 września 2026 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zażalenie podlegało odrzuceniu jako wniesione po terminie.
Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej, przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia (§ 2). Zażalenie, aby mogło być skutecznie wniesione, powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia (§ 3). Jak wskazuje art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że Skarżącej doręczono postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej w dniu 17 czerwca 2026 r. (ZPO k. 233 akt sądowych) wraz z pouczeniem o przysługującym prawie do wniesienia środka zaskarżenia. Następnie w wyniku przyznania prawa pomocy Okręgowa Izba Radców Prawnych w Gdańsku wyznaczyła dla Skarżącej pełnomocnika z urzędu r. pr. M. O. Następnie pismem z 27 sierpnia 2026 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła r. pr. M. R. jako pełnomocnika z urzędu Strony. Nowy pełnomocnik odebrał pismo o wyznaczeniu dniu 4 września 2026 r. i złożył zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej.
W tej sytuacji należy wskazać na treść art. 177 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej/zażalenia biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.
W myśl art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. Zatem również termin do wniesienia zażalenia biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu z urzędu.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wykształcił się jednolity kierunek wykładni art. 177 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym w przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu po wydaniu orzeczenia następuje odnowienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej/zażalenia przez liczenie tego terminu od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak skutek odnowienia ma tylko zawiadomienie pierwszego pełnomocnika z urzędu. W przypadku zatem zmiany takiego pełnomocnika z jakiejkolwiek przyczyny mocą zarządzenia organu samorządu zawodowego nie następuje ponowne odnowienie terminu do wniesienia zażalenia i termin ten winien być liczony od dnia zawiadomienia pierwszego pełnomocnika. Zarazem, jeżeli kolejny pełnomocnik wnosi zażalenie po upływie terminu liczonego od dnia zawiadomienia pierwszego pełnomocnika, ale w terminie 7 dni od zawiadomienia go o ustanowieniu pełnomocnikiem z urzędu, okoliczność ta może stanowić co najwyżej podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia tego zażalenia (por. postanowienia NSA: z 20 stycznia 2017 r., sygn. akt II OZ 15/17; z 7 lipca 2017 r., sygn. akt II OZ 715/17; z 12 września 2017 r., sygn. akt II GZ 656/17; z 14 grudnia 2017 r., sygn. akt I OZ 1681/17; z 31 sierpnia 2018 r., sygn. akt I FZ 210/18; z 12 października 2018 r., sygn. akt I OZ 944/18; z 20 listopada 2018 r., sygn. akt I OZ 1100/18; z 25 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OZ 1248/17; z 11 października 2017 r., sygn. akt II OZ 1212/17; orzeczenia dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).
W przedmiotowej sprawie w świetle art. 177 § 3 p.p.s.a. i art. 197 § 2 p.p.s.a., termin do wniesienia zażalenia biegł od dnia zawiadomienia pierwszego pełnomocnika z urzędu o jego wyznaczeniu. Termin ten rozpoczął bieg w dniu 11 sierpnia 2026 r. i upływał z dniem 18 sierpnia 2026 r. Zażalenie zostało złożone przez drugiego pełnomocnika z urzędu w dniu 11 września 2026 r., a więc z uchybieniem terminu.
Z uwagi na upływ terminu do dokonania czynności, o których mowa w art. 177 § 3 p.p.s.a., dla ich skutecznej realizacji, niezbędnym było złożenie przez pełnomocnika z urzędu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, co jednak nie miało miejsca w rozpatrywanej sprawie.
Wobec wniesienia zażalenia po terminie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zobligowany był zażalenie odrzucić, o czym orzeczono w sentencji postanowienia.