Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 marca 2026 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku (dalej "SKO"), działając na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2018 r. poz. 570 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144, art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691 ze zrn.) – dalej: "K.p.a.", po rozpatrzeniu wniosku Pani B. J. (dalej jako "Strona" lub "Skarżąca") o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem SKO z dnia 13 listopada 2025 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia SKO z dnia 12 lipca 2024 r. nr SKO.412.13.2024, utrzymało w mocy postanowienie wydane w I instancji.
Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
Postanowieniem z dnia 14 maja 2024 r. Wójt Gminy Kobylnica (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji") oddalił zarzuty Strony w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia SKO postanowieniem z dnia 12 lipca 2024 r. utrzymało ww. postanowienie w mocy.
W piśmie z dnia 20 sierpnia 2025 r. Strona złożyła do SKO wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. postanowienia SKO z dnia 12 lipca 2024 r.
Postanowieniem z dnia 13 listopada 2025 r. SKO orzekło o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia SKO z dnia 12 lipca 2024 r.
W uzasadnieniu SKO wyjaśniło, że za lata 2018-2022 organ I instancji ustalił wysokość podatku od nieruchomości w decyzjach z dnia 26 kwietnia 2022 r. Decyzje te utrzymane zostały w mocy przez SKO, a w związku z ich zaskarżeniem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, sąd wyrokami sygn. akt I SA/Gd 203/23 - I SA/Gd 207/23 oddalił skargi Strony. Wyroki te stały się prawomocne.
SKO wyjaśniło kolejno, że wobec braku uiszczenia wpłat za ww. zobowiązania podatkowe organ I instancji wystosował do Strony upomnienia i tytuły wykonawcze. Strona wniosła kolejno zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku. Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 14 maja 2024 r. Wójt oddalił zarzuty Strony, a SKO w wynika rozpatrzenia zażalenia, utrzymało je w mocy postanowieniem z dnia 12 lipca 2014 r. Postanowienie powyższe zostało zaskarżone do WSA w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 11 czerwca 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 884/24 oddalił skargę.
W związku z powyższym SKO uznało, że wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ Sąd ocenił zgodność postanowienia z prawem, a wyrok ten stał się prawomocny.
Pismem z dnia 25 grudnia 2025 r. Strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. postanowieniem.
W uzasadnieniu strona podniosła, że Policja i PINB w Słupsku posiadają wiedzę i dowody - zdjęcia z wnętrza nieruchomości Strony w K., które potwierdzają, że Strona nie posiada żadnych mieszkań, a także wobec posiadania decyzji WINB w Gdańsku zakazującej użytkowania tego obiektu ze względu na stan zagrożenia po podpaleniu w 2000 r.
Postanowieniem z dnia 27 marca 2026 r. SKO utrzymało w mocy postanowienie wydane w pierwszej instancji.
W uzasadnieniu SKO wskazując, że podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowił art. 61a § 1 k.p.a., stwierdziło, że złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności nie uruchamia jeszcze postępowania w tym trybie. Konieczne jest zbadanie, czy wniosek ten może spowodować wszczęcie postępowania, a to sprowadza się do oceny na wstępnym etapie tj. przed formalnym uruchomieniem postępowania, czy wniosek został złożony przez stronę postępowania i czy nie zachodzą żadne inne przeszkody natury przedmiotowej uniemożliwiające prowadzenie takiego postępowania.
W ocenie SKO w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki przedmiotowe, które uzasadniały odmowę wszczęcia postępowania w sprawie, albowiem uprzednia kontrola sądowa postanowienia objętego wnioskiem o stwierdzenie nieważności może stanowić przeszkodę we wszczęciu postępowania, w efekcie uzasadniać zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z akt sprawy wynika, wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczył postanowienia SKO z dnia 12 lipca 2024 r., którym to SKO utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Kobylnica z dnia 14 maja 2024 r. o oddaleniu zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej. Postanowienie z dnia 12 lipca 2024 r. zaskarżone zostało przez Stronę do WSA w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 11 czerwca 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 884/24 oddalił skargę. Z powyższego zdaniem SKO wynika, że postanowienie podlegało kontroli sądowoadministracyjnej, w tym w zakresie występowania przesłanek stwierdzenia jego nieważności.
Wskazując na stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrażone w wyroku z dnia 31 października 2008r. sygn. akt I OSK 1732/07 i WSA w Warszawie w wyroku z dnia 9 listopada 2006r. sygn. akt II SA/Wa 1162/06, SKO wyjaśniło, że wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę jest rezultatem stwierdzenia niewystępowania wad prawnych uzasadniających uchylenie decyzji albo stwierdzenie jej nieważności. Wyrok oddalający skargę stanowi zatem przyczynę przedmiotową uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, bowiem organ administracji publicznej orzekający w tej sprawie jest związany oceną prawną sądu administracyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie SKO z dnia 27 marca 2026 r. Skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości oraz o uchylenie poprzedzających je postanowień i decyzji Wójta, których zaskarżone postanowienie dotyczy.
W ocenie Skarżącej uchylenie zaskarżonego postanowienia jest konieczne, albowiem organy podatkowe nie wykonały należycie obowiązku ustalenia stanu faktycznego sprawy, co skutkowało przyjęciem przez organy, że na terenie nieruchomości w K.. Skarżąca prowadziła działalność gospodarczą. W aktach administracyjnych sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego ten fakt. Skarżąca wyjaśniła, że zakupiony przez nią budynek nigdy nie był budynkiem mieszkalnym, gdyż od 1980 r. pełnił funkcję budynku użyteczności publicznej - znajdowało się w nim przedszkole. Natomiast obszar parku nigdy nie był terenem produkcyjnym. Skarżąca zmuszona została do zaprzestania prac remontowych, albowiem w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości powstało nielegalne składowisko odpadów i zakład produkcji asfaltu, co wykluczyło korzystanie z nieruchomości na cele rekreacyjno – wypoczynkowe.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych orzeczeń z prawem. W rozpoznawanej sprawie organ jako przedmiot rozstrzygnięcia wskazał wniosek pani B. J. z 20 sierpnia 2025r. w części dotyczącej stwierdzenia nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 12 lipca 2024r.
Należy zauważyć, że skarżąca wniosła nie tylko o orzeczenie nieważności wskazanego orzeczenia, ale również stwierdzenie nieważności "wcześniejszych decyzji i postanowień Kolegium, odnoszących się do decyzji i postanowień podatkowych Wójta Gminy Kobylnica". Brak precyzji wniosku w tej części skutkował wystosowaniem do pani B. J. w piśmie z 23 września 2025r. wezwania do wskazania konkretnych spraw, w których wydano decyzje podatkowe za lata 2018 – 2023 (numer decyzji lub postanowienia, data wydania) "wraz z każdorazowym wykazaniem istnienia jednej z przesłanek stwierdzenia nieważności wskazanej w art. 156 par. 1 k.p.a., bądź w art. 247 i nast. O.p.".
W piśmie z dnia 13 października 2025r. strona podała identyfikatory decyzji podatkowych wydanych przez organ pierwszej instancji za lata 2018-2025, wskazała, że wniosek dotyczy wznowienia postępowań na podstawie art. 145 par. 1 ust. 1 i 2 k.p.a. i stwierdzenia nieważności z urzędu zarówno wskazanych decyzji, jak i tytułów wykonawczych z uwagi na "oszustwo w dokumentach podatkowych".
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał, ze dokonał na podstawie art. 157 par. 2 k.p.a. w zw. z art. 61 a k.p.a. oceny i stwierdził, że nie jest dopuszczalny wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia 12 lipca 2024r. wydane przez SKO w Słupsku w sprawie SKO.412.13.2024, albowiem postanowienie to było poddane kontroli zgodności z prawem przez WSA w Gdańsku - skarga wniesiona przez stronę została oddalona prawomocnym wyrokiem z dnia 11 czerwca 2025r. 9 sygn. akt I SA/ Gd 884/24).
W uzasadnieniu zaskarżonego w rozpoznawanej sprawie orzeczenia organ wskazał, ze decyzje w przedmiocie wymiaru podatku za lata 2018-2022 były również przedmiotem kontroli WSA w Gdańsku w sprawach o wskazanych sygnaturach – skargi zostały oddalone. W kontekście złożonego przez stronę wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wymiarowych za lata 2018-2022 i następne należy stwierdzić, że ustalenie w tym zakresie nie skutkowało wydaniem rozstrzygnięcia. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, czy wniosek w tym zakresie organ uznaje za rozstrzygnięty w niniejszym postepowaniu, czy został wyłączony w celu procedowania na podstawie art. 247 i nast. O.p. Redakcja uzasadnienia sporządzonego w sposób nieprecyzyjnie nie pozwala stronie na kontrolę przedmiotu rozstrzygnięcia w kontekście całego złożonego wniosku.
Sporządzone w sprawie uzasadnienie nie realizuje zasady przekonywania wskazanej w art. 11 k.p.a. Uzasadnienie decyzji, które wykracza poza granice rozstrzygnięcia w części dotyczącej wniosku, który nie był przedmiotem zaskarżonego postanowienia, nie spełnia wymogów określonych w art. 107 par. 1 pkt 5 i 6 k.p.a. Powyższe znajduje potwierdzenie w treści złożonej przez stronę skargi, zawierającej zarzut nierozpoznania "przez organ istoty sprawy na żadnym etapie postepowania".
Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali na podstawie wniosku oraz pisma strony z dnia 15 października 2025r., a także ewentualnie dalszych czynności wyjaśniających treść złożonych wniosków, dokona kwalifikacji wniosków i podejmie czynności procesowe odnoszące się do zgłoszonych żądań, wyjaśniając stronie jej sytuację prawną.
Z tych względów, uznając skargę za uzasadnioną, Sąd na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. 2026, poz. 143 ze zm., dalej P.p.s.a) orzekł jak w punkcie I wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a