Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 15 grudnia 2015 r., złożonym na formularzu PPF w dniu 30 grudnia 2015 r., skarżąca H. K. zwróciła się o przyznanie jej w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w kwocie 500 zł, oraz ustanowienie radcy prawnego. Do wniosku skarżąca dołączyła: kopie zaświadczeń lekarskich z dnia 6 listopada 2012 r. i 3 grudnia 2015 r. o stanie zdrowia oraz kopię odpisu sentencji postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2015 r., którym przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona.
W konsekwencji bierność wnioskodawcy skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, życiowej i zdrowotnej, prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, utrzymuje się z emerytury, która wynosi 1.218 zł netto miesięcznie, poza mieszkaniem o powierzchni 45 m2 oraz samochodem osobowym, nie posiada innego majątku.
Referendarz sądowy uznał oświadczenie skarżącej za budzące wątpliwości. Z treści wniosków o przyznanie prawa pomocy składanych dotychczas przez skarżącą, jej małżonka oraz syna w licznych sprawach, toczących się przed tut. Sądem, a także z akt podatkowych niniejszej sprawy wynika, iż pozostaje ona w związku małżeńskim i zamieszkuje wspólnie z małżonkiem (którego ustanowiła pełnomocnikiem w postępowaniu podatkowym); jest nie tylko właścicielką mieszkania (z akt podatkowych można wnioskować, że jest to nieruchomość położona w [...] przy [...]), ale także nieruchomości położonej w [...] przy [...], którą zamieszkuje, a której nie zadeklarowała na urzędowym druku PPF. Pod tym adresem zamieszkuje także małżonek skarżącej oraz jej syn, który dodatkowo adres ten wskazuje jako miejsce prowadzenia działalności gospodarczej.
Nadto, z uwagi na brak jakichkolwiek danych dotyczących kosztów, jakie skarżąca faktycznie ponosi na swoje utrzymanie referendarz sądowy stwierdził, że przedmiotowe oświadczenie jest niewystarczające do dokonania pełnej oceny możliwości płatniczych skarżącej.
W związku z powyższym zarządzeniem z dnia 12 stycznia 2016 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., skarżąca została wezwana do przedłożenia w terminie 7 dni: a/ oświadczenia, czy nadal jest właścicielką nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]; jeżeli tak – podania powierzchni nieruchomości oraz budynków na niej usytuowanych; b/ oświadczenia, czy mieszkanie o powierzchni 45 m2 zadeklarowane na druku PPF jest lokalem wyodrębnionym na nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...], czy też lokal ten znajduje się pod innym adresem; w przypadku, gdy ww. lokal nie stanowi części nieruchomości położonej przy ul. [...], pod którym to adresem zamieszkuje – wskazania, czy osiąga dochody z tytułu najmu mieszkania, a jeśli tak, to w jakiej wysokości miesięcznie, przy czym kwota dochodu z tego tytułu winna zostać udokumentowana; c/ wyciągu z rachunku bankowego, obrazującego historię (wpłaty, wypłaty) i saldo tego rachunku za okres od 1 listopada 2015 r.; d/ w związku z zamieszkiwaniem pod wspólnym adresem z małżonkiem W. K. oraz synem M. K. wskazania, czy skarżąca partycypuje w kosztach związanych z eksploatacją nieruchomości (opłatach za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, inne), a jeśli tak – w jakiej wysokości miesięcznie, przy czym kwota wydatków z tego tytułu winna zostać udokumentowana; e/ dokumentów potwierdzających ponoszenie przez skarżącą wydatków na odpłatne leczenie (odpłatne badania i wizyty lekarskie, zakup leków) oraz ich miesięczną wysokość oraz kwotę wydatkowaną na ten cel w okresie od 1 listopada 2015 r.; f/ oświadczenia w przedmiocie aktualnej wartości zarejestrowanego na skarżącą samochodu osobowego i kosztów ponoszonych w związku z jego używaniem; g/ oświadczenia, czy skarżąca lub jej małżonek otrzymują (jeśli tak to w jakiej wysokości) pomoc finansową lub rzeczową od rodziny lub innych osób prywatnych; jeżeli tak – wskazania wysokości, rodzaju i częstotliwości udzielanej pomocy wraz z dowodami potwierdzającymi tę okoliczność (oświadczenie osoby udzielającej pomocy).
Wyjaśniono także skarżącej, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania jej prawa pomocy.
Powyższe wezwanie skutecznie doręczono skarżącej w dniu 22 stycznia 2016 r.; z adnotacji zamieszczonych na potwierdzeniu odbioru, wynika że przesyłkę odebrał W. K. (mąż skarżącej).
Skarżąca nie wykonała nałożonego na nią obowiązku. Wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi.
W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że skarżąca nie wykazała zasadności wniesionego żądania. Uchylenie się przez skarżącą od obowiązku przedstawienia wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na wyjaśnienie okoliczności mających kluczowe znaczenie dla sprawy, stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku i przyznanie skarżącej prawa pomocy.
Odnosząc się natomiast do dokumentów przedłożonych przez skarżącą referendarz sądowy wyjaśnia, że nie były one wystraczające do oceny aktualnych jej możliwości płatniczych, jak również nie pozwalały na weryfikację przedstawionych przez nią danych dotyczących jej stanu rodzinnego. Przyznanie skarżącej prawa pomocy w innym postępowaniu nie oznacza automatycznie, że musi ona uzyskać prawo pomocy w niniejszej sprawie. Należy bowiem pamiętać, iż wniosek ocenia się, biorąc pod uwagę aktualną sytuację (także rodzinną) i możliwości finansowe strony, w odniesieniu do wysokości kosztów postępowania (w tym należnych na danym etapie kosztów sądowych) w konkretnej sprawie. Podkreślenia przy tym wymaga, że prawidłowa ocena sytuacji finansowej strony jest możliwa tylko wówczas, gdy strona udokumentuje nie tylko swoje dochody i oszczędności (bądź ich brak), ale także gdy przedstawi wysokość wydatków ponoszonych na swoje utrzymanie (w tym kosztów odpłatnego leczenia).
W niniejszej sprawie okoliczności te nie zostały przez skarżącą udokumentowane. Nie została także wyjaśniona jej sytuacja rodzinna, a w szczególności podnoszona przez nią okoliczność nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z innymi osobami.
Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.