Uzasadnienie
Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 1 października 2014 r. (data stempla pocztowego), skarżący A. W. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł.
W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że nie posiada żadnego majątku, w tym środków pieniężnych oraz nieruchomości i składników o wartości powyżej 3.000 euro, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.680 zł brutto miesięcznie, na rzecz syna przekazuje kwotę 250 zł miesięcznie tytułem alimentów ustalonych przez sąd. W uzasadnieniu wskazał, że w latach ubiegłych postanowieniami NSA z dnia 25 czerwca 2008 r., sygn. akt II FSK 768/08 i II FSK 769/08 oraz postanowieniem WSA w Gdańsku z dnia 8 września 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 417/08 przyznano mu prawo pomocy, zaś jego sytuacja finansowa i rodzinna nie zmieniła się od tego czasu. Do wniosku skarżący dołączył zaświadczenie o zarobkach z dnia 30 września 2014 r.
Referendarz sądowy uznał, że oświadczenie zawarte w przedmiotowym wniosku budzi wątpliwości. Skarżący wskazał bowiem, że jedynym źródłem jego dochodów jest umowa o pracę. Natomiast z danych ujawnionych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynikało, że skarżący wykonuje działalność gospodarczą od dnia 3 października 2003 r. i na dzień 7 października 2014 r. jest aktywnym przedsiębiorcą, a nadto w Krajowym Rejestrze Sądowym figuruje jako członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Z tych przyczyn oświadczenie skarżącego było także niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych.
W związku z powyższym – na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) – zarządzeniem z dnia 7 października 2014 r. skarżący został zobowiązany do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: a/ odpisów wszystkich zeznań podatkowych za rok 2013 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), bądź stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego w przedmiocie wysokości wszystkich dochodów osiągniętych za ten rok; b/ odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej pod nazwą "A" oraz odpisów deklaracji VAT-7 złożonych za ww. okres, a także odpisu ewidencji środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz ewidencji wyposażenia; w przypadku gdy wnioskodawca zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej – przedłożenia dokumentu potwierdzającego zawieszenie jej wykonywania, bądź wykreślenia wpisu z ewidencji; c/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych, w tym podlegających zajęciu egzekucyjnemu), maklerskich i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; d/ zaświadczenia od pracodawcy potwierdzającego aktualną miesięczną wysokość wynagrodzenia wnioskodawcy (w kwocie netto i brutto) oraz średnią jego wysokość za okres ostatnich trzech miesięcy (w kwocie netto i brutto); e/ dokumentów obrazujących wysokość poniesionych przez wnioskodawcę w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz odpadów, telefon, itp.); f/ dokumentu potwierdzającego kwotę alimentów przekazywanych na rzecz syna (np. oświadczenia syna, potwierdzenia przelewów); g/ oświadczenia wnioskodawcy w przedmiocie zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); h/ oświadczenia wnioskodawcy, czy osiąga on dochody z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu w "B" Sp. z o.o. [...]; jeżeli tak – udokumentowania ich wysokości.
Jednocześnie wyjaśniono skarżącemu, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.
Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 13 października 2014 r. (dowód: potwierdzenie odbioru – k. 51).
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Skarżący nie wykonał obowiązku nałożonego na niego zarządzeniem referendarza sądowego. Tym samym uniemożliwił on, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej. Zaniechanie skarżącego w tym zakresie skutkuje zaś niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Wskazać trzeba skarżącemu, że w sytuacji gdy uchylił się on od udokumentowania swojej aktualnej sytuacji majątkowej, uwzględnienie przez Sąd żądania o przyznanie mu prawa pomocy w roku 2008, z uwagi na znaczny upływ czasu (sześć lat) nie może stanowić wyłącznej okoliczności uzasadniającej przyznanie skarżącemu prawa pomocy obecnie.
Podkreślenia wymaga, że skarżący już z samego faktu nałożenia na niego zobowiązania w trybie art. 255 p.p.s.a., tj. przedłożenia dodatkowych dokumentów celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jego możliwości płatniczych oraz wskazaniu, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty mógł wywieść, że złożone przez niego we wniosku oświadczenie uznano za niewystarczające oraz że zostanie obciążony negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05, niepubl.).
Z tych względów uznano, że skarżący nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.
W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.