Uzasadnienie
Decyzją z 14 listopada 2025 r., nr BGO-III.3137.339.2025, Prezydent Białegostoku określił Spółdzielni Mieszkaniowej "B." w B. (dalej jako: "Spółdzielnia") wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za nieruchomość, która w części stanowi nieruchomość, na której zamieszkują mieszkańcy, a w części stanowi nieruchomość, na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne, położoną przy ul. [...] w B. - co do której firma wywozowa potwierdziła brak segregacji - za marzec 2025 r. w kwocie 4.653,28 zł (z zastosowaniem stawki podwyższonej).
Wysokość opłaty za pozostałe nieruchomości (wykazane w deklaracji D-M) jest tożsama z zadeklarowaną i wynosi 10.811,13 zł.
W toku postępowania włączono do akt sprawy, w poczet materiału dowodowego, dokumentację potwierdzającą niedopełnienie obowiązku zbierania selektywnego odpadów na nieruchomościach.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z 5 stycznia 2026 r., nr 408.211/G-2/XV/2025, utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że kluczowy dowód w sprawie stanowi protokół potwierdzenia niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów wraz z dokumentacją fotograficzną potwierdzającą brak segregacji odpadów komunalnych z 19 marca 2025 r. przekazany przez firmę K. Sp. z o.o. Z dokumentacji fotograficznej wynika, że podczas odbioru odpadów komunalnych w pojemniku na odpady zmieszane znajdowały się odpady innych frakcji, przede wszystkim metale, tworzywa sztuczne i opakowania wielomateriałowe oraz papier, co jest niezgodne z zasadami segregacji określonymi regulaminem.
Jak wskazał organ, warunkiem wszczęcia przez organ postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a następnie wydania decyzji, jest m.in. powiadomienie przez podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Omawiane powiadomienie pełni funkcję informacyjno-prewencyjną. O braku segregacji poinformowano Spółdzielnię mailowo oraz poprzez zamieszczenie czerwonej naklejki na pojemniku. Spółdzielnia nie kwestionuje faktu otrzymania powiadomienia. Zdjęcia dowodzące braku segregacji o właściwej i wyraźnej jakości znajdują się w aktach sprawy, do których zapewniono Spółdzielni dostęp.
W ocenie Kolegium przedstawione zdjęcia jednoznacznie dowodzą mieszania poszczególnych frakcji opadów ze sobą oraz tego, że przy ul. [...] w pojemniku na odpady zmieszane znajdowały się odpady innych frakcji, przede wszystkim metale, tworzywa sztuczne i opakowania wielomateriałowe oraz papier, co uzasadnia zastosowanie stawki podwyższonej.
Nie zgadzając się z decyzją, Spółdzielnia reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając decyzję w części, tj. za nieruchomości położone przy ul. [...] - z zastosowaniem stawki podwyższonej, strona zarzuciła naruszenie przepisów, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie:
- a) art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691, dalej jako: "k.p.a.") w zw. z art. 6ka § 1 i 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2025 r. poz. 733, dalej jako: "u.c.p.g."), poprzez wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej w związku z rzekomym niedopełnieniem przez skarżącą obowiązku selektywnej zbiórki odpadów w sytuacji, gdy skarżącej nie można przypisać zawinionego niedopełnienia obowiązku selektywnej zbiórki odpadów, a udokumentowane przez pracowników firmy zajmującej się wywożeniem odpadów pojedyncze nieprawidłowości w segregacji odpadów miały charakter jednorazowy,
- b) art. 6, 7, 8 § 1, 9 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do zebrania całego materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także dokonania dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, niepodjęcie z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy zgodnie z zasadą prawdy materialnej (dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli), poprzez przyjęcie, że skarżąca nie dopełniła obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, w sytuacji gdy pracownicy firmy odbierającej odpady stwierdzili i udokumentowali tylko jeden raz nieprawidłową segregację odpadów w pojemnikach na odpady należących do skarżącej, zaś na zdjęciach dokumentujących te naruszenia widoczne są jedynie pojedyncze, a niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów można przyjąć, jeżeli właściciele nieruchomości nie wykonują tego obowiązku notorycznie, a nie pojawiają się pomyłki o charakterze incydentalnym, jak miało to miejsce w niniejszej sytuacji - nieruchomości zarządzane przez Spółdzielnię zamieszkuje kilka tysięcy osób i niemożliwym jest, aby przy tak znacznej ilości podmiotów generujących odpady nie pojawiły się żadne błędy - aby wykazać, że skarżąca nie dopełniła obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, organ powinien udokumentować więcej takich sytuacji, co niewątpliwie pozwoliłoby na ustalenie prawdziwych okoliczności sprawy, zgodnie z zasadą prawdy materialnej; co więcej, organ powinien wcześniej co najmniej uprzedzić skarżącą o nieprawidłowej segregacji, aby ta mogła poinformować o tym mieszkańców Spółdzielni, tak jak miało to miejsce w innych wspólnotach/spółdzielniach, na terenie miasta Białegostoku były one ostrzegane o jednostkowym wystąpieniu nieprawidłowej segregacji, aby móc przedsięwziąć odpowiednie środki i uprzedzić mieszkańców o przyszłych konsekwencjach niedopełniania przez nich obowiązku selektywnej zbiórki odpadów; niepodjęcie przez organ takich środków stanowi naruszenie kodeksowej zasady informowania stron.
W oparciu o powyższe zarzuty autor skargi wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji i umorzenie postępowania w sprawie; ewentualnie, z ostrożności procesowej, uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji w zaskarżonym zakresie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna.
Istota sporu sprowadza się do oceny określenia Spółdzielni wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem stawki podwyższonej, ze względu na niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów.
Podstawę prawną działań organów w postępowaniu zakończonym ww. decyzją stanowiły art. 6ka ust. 3 w zw. z art. 6k ust. 3 u.c.p.g. oraz w zw. z § 1 ust. 1 pkt 4 uchwały Rady Miasta Białystok Nr XVIII/290/19 z 20 grudnia 2019 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty i ustalenia stawki opłaty za pojemnik o określonej pojemności (Dz. Urz. Woj. Podl. z 2022 r. poz. 2561).
Zgodnie z art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3.
Natomiast stosownie do treści art. 6k ust. 3 u.c.p.g. rada gminy określi stawki opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jeżeli właściciel nieruchomości nie wypełnia obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny, wysokości nie niższej niż dwukrotna wysokość i nie wyższej niż czterokrotna wysokość stawki ustalonej przez radę gminy odpowiednio na podstawie ust. 1 albo w art. 6j ust. 3b.
Dowodem na potwierdzenie niedopełniania obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych stanowi w niniejszej sprawie protokół stwierdzenia niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, sporządzony 19 marca 2025 r., na nieruchomości przy ul. [...] w B. Z protokołu wynika, że wymienieni w nim pracownicy K. Sp. z o.o. stwierdzili niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, tj. "w pojemniku na odpady zmieszane znajdowały się: tworzywa sztuczne, papier". Ustalenia protokołu potwierdzają sporządzone fotografie. Z protokołu wynika, że odpady zostały przyjęte jako odpady niesegregowane (zmieszane), o powyższym poinformowano właściciela nieruchomości.
Wiadomością e-mail z 21 marca 2025 r. wspomniana spółka poinformowała Spółdzielnię o stwierdzonym braku segregacji i sporządzonym protokole, jednocześnie przesyłając Spółdzielni fotografie.
Trafnie wywiodło Kolegium, że przedstawione zdjęcia jednoznacznie dowodzą mieszania poszczególnych frakcji opadów ze sobą oraz tego, że w pojemniku na odpady zmieszane znajdowały się tworzywa sztuczne oraz papier.
W skardze nie jest kwestionowane, że brak segregacji rzeczywiście wystąpił. Podnosi się natomiast, że była to sytuacja jednorazowa, niezawiniona, a ponadto odpady mogły zostać bezprawnie podrzucone do losowych pojemników należących do skarżącej, w związku z czym brak segregacji nie był zawiniony przez Spółdzielnię.
Należy więc wyjaśnić, że okoliczności podnoszone przez skarżącą nie mają w sprawie prawnie istotnego znaczenia. W orzecznictwie, do którego przychyla się także rozpoznający niniejszą sprawę skład orzekający, jednolicie wskazuje się, że ustawodawca nie przewidział wyjątków w zakresie incydentalnego zaniechania obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, poprzez odstąpienie od zastosowania podwyższonej z tego tytułu opłaty. Wykładnia językowa przywołanych wyżej przepisów pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, iż wykazanie choćby jednego przypadku nieprzestrzegania przyjętej zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia na podmiot zainteresowany opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów (por. wyrok NSA z 4 lipca 2024 r., III FSK 1168/23 i przywołane tam orzecznictwo; powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy zaznaczyć, że sądowi z urzędu wiadome jest, że WSA w Białymstoku wyrokiem z 9 kwietnia 2025 r., I SA/Bk 1/25 oddalił skargę Spółdzielni na decyzję SKO z 14 listopada 2024 r., nr 408.141/g-2/xv/24, w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc czerwiec 2024 r., zaś wyrokiem z 8 października 2025 r., I SA/Bk 250/25, oddalił skargę Spółdzielni na decyzję SKO 6 maja 2025 r., nr 408.76/G-2/XV/2025, w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za listopad 2024 r. i styczeń 2025 r. Trudno więc zgodzić się z twierdzeniami pełnomocnika skarżącej o jednorazowym niedopełnieniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych. Jednocześnie wypada zauważyć, że również treść niniejszej skargi, jej zarzutów i argumentacji, pokrywa się ze środkami zaskarżenia składanymi przez Spółdzielnię w wyżej wspomnianych sprawach.
W tym kontekście słusznie podkreśla się także, że podwyższona opłata w odniesieniu do nieruchomości zamieszkałych nie ma charakteru stałego. Określana jest za miesiąc, w którym stwierdzono nieselektywną zbiórkę odpadów. Także ta okoliczność wskazuje na jej charakter jako opłaty za koszt dodatkowych usług związanych z odbiorem odpadów. Koszty te powstają niezależnie od tego, czy brak segregowania odpadów ma charakter incydentalny, czy nie. Jeżeli odpady trafiają do odbiorcy jako zmieszane, powstają związane z tym dodatkowe koszty ich zagospodarowania, które muszą zostać sfinansowane. Gdyby pobór opłaty dodatkowej został uzależniony od "uporczywości" niesegregowania odpadów, to oznaczałoby to sytuację, w której powstawałyby koszty zagospodarowania odpadów zmieszanych, które musiałby zostać ostatecznie sfinansowane przez gminę. Tymczasem system gospodarowania odpadami komunalnymi jest z założenia systemem finansowanym z opłat mieszkańców, a nie z dopłat (por. wyrok NSA z 18 sierpnia 2023 r., III FSK 802/22).
W przedmiocie twierdzeń strony, że niesegregowane odpady mogły zostać podrzucone przez osoby postronne, należy wskazać, że ustawodawca nie uzależnia możliwości określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podwyższonej od stopnia zawinienia właścicieli bądź liczby stwierdzonych przypadków naruszenia tego obowiązku. Nie budzi przy tym żadnych wątpliwości, że podmiotem odpowiedzialnym za stwierdzone nieprawidłowości w miejscu zbierania odpadów dla nieruchomości jest właściciel nieruchomości, a więc w przedmiotowej sprawie skarżąca. Nie ma potrzeby udowadniania, że stwierdzona nieselektywna zbiórka odpadów została dokonana przez właścicieli lokali wchodzących w skład przedmiotowej nieruchomości (por. wyrok WSA w Opolu z 18 maja 2022 r., I SA/Op 113/22).
Wobec powyższego organy nie były zobowiązane do prowadzenia postępowania dowodowego co do wskazywanej okoliczności podrzucania niesegregowanych odpadów przez osoby postronne. To właściciel nieruchomości, tj. Spółdzielnia odpowiada za prawidłową segregację odpadów, w tym także ewentualne zabezpieczenie nieruchomości przed dostępem osób nieuprawnionych. Jej twierdzenie, że nie posiada środków na budowę wiaty z kontrolą dostępu, nie stanowi okoliczność jakkolwiek wpływającej na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie.
Należy również zwrócić uwagę, że wątpliwości sądu nie budzi prawidłowość powiadomienia Spółdzielni o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Informacja o braku segregacji odpadów wysłana została na adres mailowy wynikający ze złożonej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami, czemu skarżąca nie przeczy. Z cytowanych wyżej przepisów jasno wynika, co potwierdziło również Kolegium, że omawiane powiadomienie pełni dwojaką funkcję. Po pierwsze: informacyjno-prewencyjną, bowiem właściciel nieruchomości otrzymuje w ten sposób informację o stwierdzeniu nieprawidłowej segregacji odpadów i odbiorze tych odpadów jako zmieszanych; dzięki temu ma możliwość podjęcia działań, mających na celu wyeliminowanie – co należy podkreślić - w przyszłości ewentualnych uchybień w tym zakresie. Po drugie: dokonanie powiadomienia stanowi przesłankę do wszczęcia postępowania w przedmiocie określenia podwyższonej opłaty.
Argumenty Spółdzielni, jakoby w innych spółdzielniach/wspólnotach najpierw była pozostawiana informacja o stwierdzeniu nieprawidłowej segregacji odpadów, a dopiero później, w razie braku poprawy, wszczynane było postępowanie i stosowano podwyższoną stawkę wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, nie ma zatem wpływu na ocenę prawidłowości postępowania przeprowadzonego w niniejszej sprawie. Sąd nie może oceniać hipotetycznej praktyki organów na gruncie odmiennych stanów faktycznych, występujących poza niniejszą sprawą. Postępowanie przeprowadzone na gruncie sprawy niniejszej jest bowiem zgodne z literą prawa. Jak już wyżej wskazano, omawiana w realiach tej sprawy okoliczność braku segregacji odpadów przez mieszkańców Spółdzielni nie wydarzyła się po raz pierwszy. Wcześniejsze postępowania prowadzone wobec skarżącej winny zatem stanowić dla niej jasną przesłankę do podjęcia działań zapobiegających podobnym naruszeniom w przyszłości.
Tym samym niezasadne okazały się podniesione zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W tym względzie należy zauważyć, że błędnie podniesione zostały zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W postępowaniu w sprawie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi z mocy art. 6q ust. 1 u.c.p.g. zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383). W konsekwencji również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach należało uznać za bezzasadne.
Sąd nie doszukał się również innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które uzasadniałyby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł o oddaleniu skargi w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143).
Małgorzata Anna Dziemianowicz Marcin Kojło Paweł Janusz Lewkowicz