Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstokuz 26 sierpnia 2026 r., sygn. akt I SA/Bk 270/26

Uzasadnienie

K. (dalej: "wnioskodawca" bądź "skarżący") poddał kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Podlaskiego (dalej: "Instytucja Zarządzająca", "IZ", "organ") z 22 czerwca 2026 r., nr OD-L432.15.2026.MR, w sprawie negatywnej oceny merytorycznej projektu w ramach naboru w trybie konkurencyjnym nr FEPD.02.04-IZ.00-001/24 Fundusze Europejskie dla Podlaskiego 2021-2027, Priorytet II. Region przyjazny środowisku, Działanie 2.4 Energia odnawialna. Typ projektu: Inwestycje z zakresu budowy nowych lub zwiększenia mocy innowacyjnych jednostek wytwarzania energii elektrycznej i ciepła ze wszystkich rodzajów OZE, w szczególności z biomasy, biogazu, biometanu, energii wiatru, słońca oraz Ziemi (geometria) wraz z magazynami energii lub ciepła działającymi na potrzeby danego źródła OZE oraz przyłączeniem do sieci (produkcja energii na potrzeby własne).

Wniosek o dofinansowanie tego projektu był już uprzednio przedmiotem oceny w ramach tego samego naboru. Na wcześniejszym etapie postępowania projekt uzyskał ocenę negatywną z uwagi na niespełnienie kryteriów formalnych. Wnioskodawca wniósł od wyniku tej oceny protest, który został rozpatrzony negatywnie przez Instytucję Zarządzającą. Rozstrzygnięcie to zostało następnie poddane kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który wyrokiem z dnia 23 grudnia 2025 r., sygn. akt I SA/Bk 434/25, uwzględnił skargę i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym przeprowadzeniu procedury oceny projektu Instytucja Zarządzająca wydała rozstrzygnięcie z dnia 22 czerwca 2026 r., które jest przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie.

Z dołączonych do skargi dokumentów wynika, że skarżący, prowadzący działalność gospodarczą pod firmą K., w ramach ww. programu zgłosił wniosek o dofinansowanie projektu pn. Budowa turbiny wiatrowej o mocy 20 kW wraz z magazynem energii o maksymalnej pojemności 79,9 kWh w celu zwiększenia autokonsumpcji własnej, zarejestrowany pod nr FEPD.02.04-IZ.00-0086/24. Wnioskodawca planował w ramach prowadzonej działalności wybudować pionową turbinę wiatrową o mocy 20 kW (wys. 18 m, średnica łopat 12 m), zintegrowaną ż magazynem energii o maksymalnej pojemności 79,9 kWh w technologii LiFePO4 oraz zaawansowanym systemem zarządzania energią (EMS). Celem inwestycji jest zwiększenie autokonsumpcji energii wytwarzanej na potrzeby fermy drobiu, redukcję kosztów zakupu energii z sieci i zmniejszenie śladu węglowego.

W piśmie z dnia 7 maja 2026 r. nr DWRR-X.433.2.50.2026.KR, Instytucja Zarządzająca poinformowała skarżącego o negatywnym wyniku oceny jego wniosku o dofinansowanie projektu nr FEPD.02.04-IZ.00-0086/24. Wskazała, że projekt nie spełnił kryteriów merytorycznych określonych w "Metodyce i kryteriach wyboru projektów - tryb konkurencyjny" dla Działania 02.04 Energia odnawialna, przyjętej uchwałą nr 30/2024 Komitetu Monitorującego program Fundusze Europejskie dla Podlaskiego 2021–2027 z dnia 29 kwietnia 2024 r., stosowanej z uwzględnieniem zasad określonych w Regulaminie wyboru projektów. Oceny dokonano na podstawie Kart oceny sporządzonych niezależnie przez dwóch członków Komisji Oceny Projektów, wybranych w drodze losowania, przy wykorzystaniu Systemu Oceny Formalno-Merytorycznej. Zgodnie z przyjętymi zasadami uzyskanie pozytywnej oceny merytorycznej wymagało spełnienia wszystkich kryteriów merytorycznych o charakterze niepunktowym oraz uzyskania co najmniej 50% maksymalnej liczby punktów przewidzianych w ramach kryteriów punktowych.

Z dokumentacji dotyczącej oceny projektu wynika, że w odniesieniu do wniosku nr FEPD.02.04-IZ.00-0086/24 stwierdzono niespełnienie kryterium merytorycznego nr 10 "Pomoc publiczna", mającego charakter kryterium niepunktowego. Niespełnienie tego kryterium miało charakter zasadniczy, albowiem jego spełnienie stanowiło warunek konieczny do uzyskania pozytywnej oceny merytorycznej projektu. Niezależnie od powyższego projekt nie uzyskał wymaganej liczby punktów w ramach kryteriów punktowych, w szczególności w ramach kryterium nr 3 "Komplementarność projektu z projektami z zakresu OZE", kryterium nr 4 "Korzyści dla regionu" oraz kryterium nr 5 "Wkład własny". Powyższe skutkowało negatywnym wynikiem oceny i w konsekwencji odmową zakwalifikowania projektu do dofinansowania.

W odniesieniu do kryterium nr 10 "Pomoc publiczna" istota dokonanej przez KOP oceny sprowadzała się do zakwestionowania przyjętego przez wnioskodawcę założenia, zgodnie z którym realizowany projekt nie był objęty pomocą publiczną ani pomocą de minimis.

Wnioskodawca we wniosku o dofinansowanie określił się jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, będąca mikroprzedsiębiorcą prowadzącym fermę drobiu, a jednocześnie w części dotyczącej zakresu pomocy publicznej zaznaczył, że projekt nie jest objęty pomocą publiczną ani pomocą de minimis. W konsekwencji pierwotnie nie przeprowadził również testu pomocy publicznej. W toku oceny merytorycznej został wezwany do uzupełnienia dokumentacji o taki test. Uzupełnienie zostało dokonane, jednak wynik przeprowadzonego testu pozostawał zgodny z jego pierwotnym stanowiskiem, tj. wskazywał na brak występowania pomocy publicznej.

W ocenie KOP przyjęte przez wnioskodawcę założenie było nieprawidłowe, ponieważ analiza została skoncentrowana na samym przedmiocie projektu, tj. wytwarzaniu energii elektrycznej z OZE, z pominięciem działalności gospodarczej faktycznie prowadzonej przez wnioskodawcę, tj. działalności związanej z chowem i hodowlą drobiu. KOP uznała, że dla oceny występowania pomocy publicznej istotne jest nie tylko przeznaczenie instalacji, ale również to, że energia wytwarzana w ramach projektu będzie wykorzystywana na potrzeby prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej.

W konsekwencji KOP uznała, że projekt podlega zasadom dotyczącym pomocy publicznej, a zatem kryterium nr 10 "Pomoc publiczna" nie zostało spełnione. Ustalenie to miało dalsze konsekwencje dla oceny poziomu dofinansowania oraz wysokości wkładu własnego.

Ponadto KOP stwierdziła, że projekt nie uzyskał punktów w ramach kryterium nr 3 "Komplementarność projektu z projektami z zakresu OZE". Wnioskodawca wskazał w dokumentacji aplikacyjnej, że na terenie fermy znajdują się dwie instalacje fotowoltaiczne - o mocy 25 kW i 40 kW - do których podłączone były również magazyny energii. Nie przedstawił jednak danych wymaganych dla wykazania, że inwestycje te stanowią projekty komplementarne w rozumieniu kryterium. W szczególności nie wskazał tytułów projektów, ich wartości, wartości uzyskanego dofinansowania, podmiotu realizującego ani - w zakresie wymaganym przez kryterium - źródła finansowania. Z dokumentacji wynikało jedynie, że na fermie funkcjonują określone instalacje OZE. W konsekwencji kryterium nr 3 oceniono na 0 punktów.

W ramach kryterium nr 4 "Korzyści dla regionu" możliwe było uzyskanie 10 punktów w przypadku wykazania członkostwa wnioskodawcy w klastrze energii lub spółdzielni energetycznej. W dokumentacji aplikacyjnej wnioskodawca nie wykazał spełnienia tego warunku, wobec czego obaj członkowie KOP przyznali w ramach tego kryterium 0 punktów.

KOP przyznała również 0 punktów w ramach kryterium nr 5 "Wkład własny". Przy ocenie tego kryterium uwzględniono wcześniejsze ustalenie, że projekt podlega przepisom dotyczącym pomocy publicznej. Wnioskodawca przyjął bowiem, że projekt nie jest objęty pomocą publiczną i w konsekwencji założył możliwość uzyskania dofinansowania na poziomie 75% dla zadania obejmującego budowę elektrowni wiatrowej oraz 50% dla magazynu energii i systemu zarządzania energią. Tymczasem przy zastosowaniu właściwych limitów pomocy publicznej maksymalna intensywność pomocy dla inwestycji w produkcję energii z OZE wynosiła 65% dla mikroprzedsiębiorcy, natomiast dla pozostałych wydatków - 50%.

Oznaczało to, że wskazany przez wnioskodawcę poziom dofinansowania w wysokości 75% dla budowy turbiny wiatrowej przekraczał dopuszczalny poziom pomocy publicznej. Z kolei poziom 50% przyjęty dla magazynu energii i systemu zarządzania energią odpowiadał maksymalnemu poziomowi wynikającemu z właściwych zasad pomocy. W konsekwencji deklarowany wkład własny nie mógł zostać uznany za dobrowolne zwiększenie wkładu własnego, które podlegałoby punktacji w ramach kryterium nr 5. Co więcej, w przypadku turbiny wiatrowej wskazany przez wnioskodawcę wkład własny wynoszący około 24,85% był niższy od wymaganego w reżimie pomocy publicznej poziomu 35%.

W konsekwencji ocena KOP prowadziła do wniosku, że projekt nie spełnia obligatoryjnego kryterium nr 10 "Pomoc publiczna", a ponadto nie uzyskał punktów w ramach kryteriów nr 3, 4 i 5. Negatywna ocena kryterium nr 10 sama w sobie uniemożliwiała uzyskanie pozytywnej oceny merytorycznej projektu.

Argumentacja przedstawiona w proteście skarżącego nie została uwzględniona, a Instytucja Zarządzająca podtrzymała zasadniczo ustalenia dokonane przez KOP.

W odniesieniu do kryterium nr 10 "Pomoc publiczna" Instytucja Zarządzająca, odwołując się do art. 107 ust. 1 TFUE oraz Komunikatu Komisji dotyczącego pojęcia pomocy państwa, uznała, że dla ustalenia występowania pomocy publicznej nie jest konieczne, aby beneficjent prowadził działalność polegającą na sprzedaży energii. Istotne jest bowiem to, że wnioskodawca jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą, a energia wytwarzana przez instalację OZE będzie wykorzystywana na potrzeby tej działalności. Wytworzenie energii na potrzeby własne fermy nie powoduje zatem oderwania projektu od działalności gospodarczej beneficjenta.

Zasadnicze znaczenie miało ustalenie, że dzięki realizacji projektu wnioskodawca uzyska korzyść ekonomiczną polegającą na obniżeniu kosztów prowadzonej działalności gospodarczej. W ocenie Instytucji Zarządzającej okoliczność ta może poprawić pozycję konkurencyjną wnioskodawcy względem przedsiębiorców, którzy nie otrzymali analogicznego wsparcia i nadal ponoszą pełne koszty zakupu energii. Dla stwierdzenia zakłócenia konkurencji nie jest konieczne wykazanie rzeczywistego zwiększenia udziału w rynku, zwiększenia produkcji czy bezpośredniej sprzedaży energii. Wystarczające jest potencjalne polepszenie pozycji konkurencyjnej przedsiębiorcy wskutek uwolnienia go od kosztów, które w normalnych warunkach musiałby ponosić w ramach działalności gospodarczej.

Stanowisko to zostało dodatkowo potwierdzone przez niezależnego eksperta zewnętrznego powołanego w toku procedury odwoławczej. Ekspert wskazał, że projekt spełnia przesłanki określone w art. 107 ust. 1 TFUE, ponieważ wsparcie inwestycji prowadzącej do obniżenia kosztów operacyjnych przedsiębiorstwa stanowi korzyść gospodarczą, która może wpływać na jego pozycję konkurencyjną. Okoliczność, że energia będzie zużywana wyłącznie na potrzeby własne, nie wyłącza zatem możliwości wystąpienia pomocy publicznej.

W konsekwencji Instytucja Zarządzająca uznała, że wnioskodawca nieprawidłowo przeprowadził test pomocy publicznej, a w szczególności błędnie przyjął, że skoro projekt nie przewiduje sprzedaży energii, to nie jest związany z działalnością gospodarczą. Tym samym prawidłowo zakwestionowano stanowisko wnioskodawcy, zgodnie z którym projekt nie jest objęty pomocą publiczną. W rezultacie podtrzymano negatywną ocenę kryterium nr 10 "Pomoc publiczna".

Nie uwzględniono również zarzutów dotyczących kryterium nr 3 "Komplementarność projektu z projektami z zakresu OZE". Instytucja Zarządzająca wskazała, że możliwość uznania projektu finansowanego ze środków własnych za komplementarny nie oznacza automatycznego przyznawania punktów za każdą istniejącą instalację OZE. Warunkiem uznania projektu za komplementarny było bowiem wykazanie jego uzupełniającego charakteru oraz przedstawienie danych wymaganych w ramach kryterium. Samo wskazanie, że na terenie gospodarstwa znajdują się instalacje fotowoltaiczne, nie było wystarczające.

Podkreślono przy tym, że kryterium było weryfikowane na moment złożenia wniosku o dofinansowanie, a jego zasady nie przewidywały możliwości późniejszego uzupełnienia informacji w celu uzyskania punktów. KOP nie miał zatem obowiązku wzywania wnioskodawcy do przedstawienia dodatkowych danych. Na etapie protestu nie było natomiast dopuszczalne uzupełnienie dokumentacji o informacje, które powinny zostać przedstawione już na etapie składania wniosku.

Ostatecznie stanowisko to potwierdził również niezależny ekspert, który zauważył, że istniejące instalacje PV mogłyby mieć charakter komplementarny funkcjonalnie i przestrzennie, ponieważ znajdowały się na terenie tego samego gospodarstwa i miały wspólny cel związany ze zwiększeniem autokonsumpcji oraz optymalizacją kosztów energii. Nie zmieniało to jednak faktu, że wnioskodawca nie przedstawił wszystkich informacji wymaganych przez kryterium. Brak tych informacji uniemożliwiał przyznanie punktów. W konsekwencji podtrzymano ocenę kryterium nr 3 na poziomie 0 punktów.

W zakresie kryterium nr 4 "Korzyści dla regionu" Instytucja Zarządzająca nie podzieliła zarzutów dotyczących konstrukcji kryterium. Wskazała, że protest nie może służyć kwestionowaniu samej zasadności ustanowienia kryterium wyboru projektów, chyba że kryterium zostałoby skonstruowane w sposób dyskryminujący, nieprzejrzysty lub naruszający zasadę równego dostępu do pomocy. W niniejszej sprawie takie okoliczności nie zostały wykazane. Kryterium było jednoznaczne i jednakowe dla wszystkich uczestników naboru, a wszyscy wnioskodawcy mieli możliwość zapoznania się z jego treścią przed złożeniem wniosku.

Instytucja Zarządzająca wskazała ponadto, że premiowanie projektów realizowanych przez członków klastrów energii lub spółdzielni energetycznych pozostaje związane z celami programu dotyczącymi rozwoju energetyki rozproszonej, społeczności energetycznych i wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Kryterium miało charakter wyłącznie punktowy i premiujący, a zatem brak członkostwa w klastrze lub spółdzielni nie pozbawiał wnioskodawcy możliwości ubiegania się o dofinansowanie, lecz jedynie powodował nieuzyskanie dodatkowych punktów.

Niezależny ekspert również potwierdził prawidłowość przyznania 0 punktów, wskazując, że dokumentacja projektowa nie potwierdzała członkostwa wnioskodawcy w klastrze energii ani spółdzielni energetycznej. W konsekwencji również w tym zakresie nie stwierdzono błędu w ocenie KOP.

Nie uwzględniono także argumentacji dotyczącej kryterium nr 5 "Wkład własny". Instytucja Zarządzająca uznała ją za następstwo błędnego założenia dotyczącego braku pomocy publicznej. Skoro bowiem projekt podlegał reżimowi pomocy publicznej, maksymalny poziom dofinansowania nie wynosił 85%, lecz był ograniczony limitami wynikającymi z właściwych przepisów dotyczących pomocy publicznej.

W konsekwencji poziom dofinansowania w wysokości 75% dla budowy turbiny wiatrowej przekraczał dopuszczalny poziom pomocy publicznej, natomiast poziom 50% przyjęty dla magazynu energii i systemu zarządzania energią odpowiadał maksymalnemu poziomowi wynikającemu z właściwych zasad pomocy. Tym samym deklarowany przez wnioskodawcę wkład własny nie stanowił dobrowolnego zwiększenia wkładu własnego podlegającego punktacji. Niezależny ekspert potwierdził, że wnioskodawca nie dokonał takiego dobrowolnego zwiększenia. Co więcej, w przypadku turbiny wiatrowej wskazany przez niego wkład własny wynoszący około 24,85% był niższy od wymaganego w reżimie pomocy publicznej poziomu 35%.

W rezultacie Instytucja Zarządzająca rozpatrzyła protest negatywnie, a projekt nie został wybrany do dofinansowania.

Skarżący zaskarżył w całości rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia 22 czerwca 2026 r. w przedmiocie nieuwzględnienia protestu dotyczącego negatywnej oceny wniosku nr FEPD.02.04-IZ.00-0086/24, złożonego w ramach naboru FEPD.02.04-IZ.00-001/24, Priorytet II "Region przyjazny środowisku", Działanie 02.04 "Energia odnawialna".

Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. 1. art. 72 ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021–2027 (Dz. U. z 2025 r. poz. 1733, dalej: "ustawa wdrożeniowa") poprzez nierzetelne rozpoznanie protestu, polegające na nieprzeprowadzeniu samodzielnej oceny zarzutów podniesionych przez skarżącego oraz ograniczeniu się do powielenia argumentacji zawartej w pierwotnej ocenie projektu, bez merytorycznego odniesienia się do przedstawionych w proteście twierdzeń;
2. 2. art. 67 ust. 2 ustawy wdrożeniowej w zw. z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 z późn. zm. – dalej: "TFUE") poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie kryterium merytorycznego "Pomoc publiczna", skutkujące nieprawidłowym uznaniem, że projekt objęty jest pomocą publiczną, pomimo że jego przedmiotem jest wyłącznie instalacja odnawialnego, źródła energii służąca zaspokojeniu potrzeb własnych beneficjenta, nieprowadząca do wykonywania działałności na rynku energii ani do zakłócenia konkurencji lub wpływu na wymianę, handlową pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej;
3. 3. art. 73 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej Dz. U. UE. L. z 2021 r. nr 231 poz. 159, dalej: "rozporządzenie 2021/1060") poprzez ustanowienie i zastosowanie kryterium "Korzyści dla regionu" w sposób sprzeczny z zasadami niedyskryminacji, przejrzystości, obiektywizmu oraz wymogiem adekwatności kryteriów wyboru operacji do celów programu, polegające na przyjęciu jako przesłanki uzyskania punktacji formalnej przynależności wnioskodawcy do klastra energii lub spółdzielni energetycznej, pomimo że okoliczność ta nie stanowi miarodajnego kryterium rzeczywistych korzyści wynikających z realizacji projektu dla regionu;
4. 4. art. 67 ust. 2 ustawy wdrożeniowej poprzez:
5. - błędne zastosowanie kryterium merytorycznego "Wkład własny", będące konsekwencją nieprawidłowego zakwalifikowania projektu jako objętego pomocą publiczną co doprowadziło do błędnego ustalenia maksymalnego poziomu dofinansowania i nieprzyznania punktów należnych z tytułu zwiększonego wkładu własnego;
6. - błędne zastosowanie kryterium merytorycznego "Komplementarność projektu z projektami z zakresu OZE", polegające na odmowie przyznania punktów na podstawie nieustalonego stanu faktycznego, bez umożliwienia skarżącemu złożenia stosownych wyjaśnień, a także poprzez dokonanie wykładni kryterium sprzecznej z wyjaśnieniami Instytucji Organizującej Nabór, zgodnie z którymi projekt zrealizowany ze środków własnych może zostać uznany za projekt komplementarny;
7. - błędne zastosowanie kryterium merytorycznego "Korzyści dla regionu", prowadzące do nierównego traktowania wnioskodawców oraz naruszenia zasady proporcjonalności, wskutek automatycznego uprzywilejowania podmiotów będących członkami klastrów energii łub spółdzielni energetycznych, pomimo że samo członkostwo nie pozostaje w racjonalnym związku z rzeczywistymi efektami realizowanego projekt

Zdaniem skarżącego Zarząd Województwa Podlaskiego, rozpoznając protest, nie przeprowadził samodzielnej i merytorycznej weryfikacji prawidłowości dokonanej oceny, lecz w istocie zaakceptował stanowisko przyjęte na etapie pierwotnej oceny projektu. W ocenie skarżącego uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia w znacznej części powiela wcześniejszą argumentację, bez wyczerpującego odniesienia się do zarzutów i argumentów przedstawionych w proteście. Tym samym postępowanie protestowe nie spełniło swojej funkcji, jaką jest ponowna i niezależna ocena prawidłowości dokonanej oceny projektu w zakresie zakwestionowanym przez wnioskodawcę.

W zakresie kryterium "Pomoc publiczna" skarżący zakwestionował przede wszystkim przyjęcie przez organ, że realizowany projekt podlega zasadom dotyczącym pomocy publicznej w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. Wskazał, że organ błędnie utożsamił prowadzoną przez niego działalność gospodarczą w zakresie chowu i hodowli drobiu z przedmiotem projektu. Tymczasem przedmiotem oceny powinien być konkretny projekt oraz skutki jego realizacji, a nie sama działalność gospodarcza beneficjenta.

Projekt obejmuje budowę turbiny wiatrowej o mocy 20 kW wraz z magazynem energii o pojemności 79,90 kWh, których celem jest zwiększenie autokonsumpcji energii elektrycznej. Skarżący podniósł, że przedsięwzięcie nie zakłada prowadzenia działalności na rynku energii, sprzedaży wytworzonej energii ani uzyskiwania przychodów z tego tytułu. Instalacja ma służyć zaspokojeniu własnego zapotrzebowania energetycznego gospodarstwa i pełnić funkcję pomocniczą względem prowadzonej działalności rolniczej. W ocenie skarżącego samo wykorzystywanie energii na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza, że projekt stanowi działalność na rynku energii ani że jego realizacja prowadzi do zakłócenia konkurencji.

Skarżący zakwestionował również ustalenie, że projekt może wpływać na konkurencję oraz wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi. Wskazał, że prowadzona przez niego produkcja drobiarska wynosi około 500.000 sztuk rocznie, a produkcja jest sprzedawana do ubojni po cenach ustalanych przez podmiot skupujący. Realizacja inwestycji nie spowoduje zwiększenia skali produkcji, liczby utrzymywanych zwierząt, mocy produkcyjnych ani rozszerzenia rynku zbytu. Zdaniem skarżącego organ nie przeprowadził indywidualnej analizy wpływu projektu na konkurencję i wymianę handlową, poprzestając na ogólnym założeniu, że obniżenie kosztów działalności gospodarczej może prowadzić do zakłócenia konkurencji.

Skarżący wskazał następnie, że nieprawidłowa kwalifikacja projektu jako objętego pomocą publiczną wpłynęła na ocenę kryterium "Wkład własny". Przy założeniu, że projekt nie jest objęty pomocą publiczną, maksymalny poziom dofinansowania wynosi 85%, a minimalny wymagany wkład własny 15%. Skarżący zaplanował dofinansowanie na poziomie 75%, a więc zadeklarował wkład własny w wysokości 25%, wyższy o 10 punktów procentowych od wymaganego minimum. W jego ocenie okoliczność ta uzasadniała przyznanie dodatkowych punktów. Odmowa ich przyznania była natomiast konsekwencją wcześniejszego, zdaniem skarżącego błędnego, zakwalifikowania projektu jako objętego pomocą publiczną.

W odniesieniu do kryterium "Komplementarność projektu z projektami z zakresu OZE" skarżący zakwestionował odmowę przyznania punktów z uwagi na brak informacji dotyczącej źródła finansowania dwóch wcześniej zrealizowanych instalacji fotowoltaicznych. W jego ocenie organ nie ustalił w tym zakresie w sposób wystarczający stanu faktycznego i nie umożliwił mu przedstawienia stosownych wyjaśnień. Jednocześnie skarżący wskazał na rozbieżność pomiędzy stanowiskiem organu a oficjalnymi wyjaśnieniami Instytucji Organizującej Nabór. W odpowiedzi na pytanie nr 113 wskazano bowiem, że projekt zrealizowany ze środków własnych może zostać uznany za projekt komplementarny. Zdaniem skarżącego organ dokonał zatem zawężającej wykładni kryterium, która nie znajduje oparcia w dokumentacji konkursowej ani w wyjaśnieniach Instytucji Organizującej Nabór.

Istotna część argumentacji skarżącego dotyczyła również kryterium "Korzyści dla regionu". Skarżący zakwestionował zarówno sposób skonstruowania tego kryterium, jak i jego zastosowanie w ramach oceny projektu. W szczególności wskazał, że uzależnienie przyznania punktów od formalnej przynależności wnioskodawcy do klastra energii lub spółdzielni energetycznej nie stanowi miarodajnego miernika rzeczywistych korzyści wynikających z realizacji konkretnego przedsięwzięcia.

W ocenie skarżącego o wartości projektu z punktu widzenia celów programu powinny decydować jego rzeczywiste rezultaty, w szczególności skala efektu ekologicznego, ilość wytwarzanej energii z odnawialnych źródeł, poziom zwiększenia autokonsumpcji, wpływ na bezpieczeństwo energetyczne oraz ograniczenie emisji gazów cieplarnianych. Tymczasem formalny status organizacyjny beneficjenta nie przesądza o wystąpieniu żadnego z tych efektów.

Skarżący podniósł, że zastosowanie kryterium w przyjęty przez organ sposób może prowadzić do odmiennej oceny projektów o porównywalnych parametrach technicznych i efektach środowiskowych wyłącznie z uwagi na przynależność ich realizatorów do określonej struktury organizacyjnej. W konsekwencji o liczbie uzyskanych punktów decyduje nie rzeczywisty wpływ inwestycji na region, lecz cecha podmiotu ubiegającego się o dofinansowanie.

W tym kontekście skarżący wskazał na naruszenie zasad niedyskryminacji, przejrzystości, obiektywizmu i proporcjonalności oraz art. 73 ust. 1 rozporządzenia 2021/1060. W jego ocenie kryteria wyboru projektów powinny pozostawać w racjonalnym związku z celami programu i umożliwiać wybór operacji w największym stopniu przyczyniających się do ich osiągnięcia. Organ nie wykazał natomiast, aby sama przynależność do klastra energii lub spółdzielni energetycznej oznaczała, że realizowany przez taki podmiot projekt przynosi większe korzyści dla regionu.

Skarżący podkreślił przy tym, że jego projekt wprost realizuje cele Działania 02.04 "Energia odnawialna". Zakłada bowiem budowę instalacji wykorzystującej energię wiatru wraz z magazynem energii, ukierunkowanej na zwiększenie autokonsumpcji. Realizacja inwestycji ma przyczynić się do ograniczenia wykorzystania energii ze źródeł konwencjonalnych, zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych, poprawy bezpieczeństwa energetycznego gospodarstwa oraz zwiększenia wykorzystania odnawialnych źródeł energii.

Zdaniem skarżącego są to rzeczywiste korzyści wynikające z projektu, które nie są uzależnione od członkostwa w klastrze energii lub spółdzielni energetycznej. Członkostwo w takich strukturach nie jest bowiem warunkiem realizacji inwestycji w odnawialne źródła energii, a brak takiej przynależności nie oznacza, że projekt nie przyczynia się do realizacji celów programu ani nie generuje korzyści dla regionu. W konsekwencji skarżący uznał, że kryterium zostało zastosowane w sposób automatyczny, prowadzący do uprzywilejowania określonej kategorii beneficjentów bez wykazania racjonalnego związku pomiędzy ich statusem organizacyjnym a rzeczywistymi efektami realizowanych projektów.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona z naruszeniem prawa, a naruszenia te miały istotny wpływ na wynik oceny, oraz o przekazanie sprawy właściwej instytucji do ponownego rozpatrzenia. Skarżący wniósł również o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa Podlaskiego wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu dokonana ocena jest prawidłowa i nie narusza prawa w zakresie oceny projektów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje

Skarga jest niezasadna.

Podstawę prawną przeprowadzenia naboru i oceny projektu stanowią przepisy ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021–2027, Regulamin Wyboru Projektów Program Fundusze Europejskie dla Podlaskiego 2021-2027, Priorytet II. Region przyjazny środowisku, Działanie 2.4 Energia odnawialna, Typ - Inwestycje z zakresu budowy nowych lub zwiększenia mocy innowacyjnych jednostek wytwarzania energii elektrycznej i ciepła ze wszystkich rodzajów OZE, w szczególności z biomasy, biogazu, biometanu, energii wiatru, słońca oraz Ziemi (geotermia) wraz z magazynami energii lub ciepła działającymi na potrzeby danego źródła OZE oraz przyłączeniem do sieci (produkcja energii na potrzeby własne); Metodyka i Kryteria Wyboru Projektów Tryb Konkurencyjny Priorytet II: Region przyjazny środowisku Działanie 02.04 Energia odnawialna Typ projektu: Inwestycje z zakresu budowy nowych lub zwiększenia mocy innowacyjnych jednostek wytwarzania energii elektrycznej i ciepła ze wszystkich rodzajów OZE, w szczególności z biomasy, biogazu, biometanu, energii wiatru, słońca oraz Ziemi (geotermia), wraz z magazynami energii lub ciepła działającymi na potrzeby danego źródła OZE oraz przyłączeniem do sieci (produkcja energii na potrzeby własne) stanowiącą Załącznik do uchwały Nr 30/2024 Komitetu Monitorującego program Fundusze Europejskie dla Podlaskiego 2021-2027 z dnia 29 kwietnia 2024 r. - z wykorzystaniem Kart oceny wygenerowanych przy użyciu Systemu Oceny Formalno-Merytorycznej niezależnie przez dwóch członków KOP wybranych w drodze losowania.

Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej właściwa instytucja przeprowadza postępowanie w zakresie wyboru projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny, a stosownie do ust. 2 tego przepisu zapewnia równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania oraz równe traktowanie wnioskodawców. Z kolei art. 43 ustawy stanowi, że wybrany do dofinansowania może zostać wyłącznie projekt spełniający kryteria wyboru projektów.

Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy wdrożeniowej właściwa instytucja, w celu wyboru projektów do dofinansowania, przeprowadza nabór wniosków o dofinansowanie projektu. Warunkiem przeprowadzenia naboru jest, stosownie do art. 50 ust. 2 ustawy, przyjęcie regulaminu wyboru projektów oraz jego udostępnienie potencjalnym wnioskodawcom. Regulamin wyboru projektów stanowi zatem podstawowy dokument określający zasady przeprowadzenia konkretnego naboru, w tym wymagania dotyczące składanej dokumentacji oraz sposób oceny projektów.

Stosownie do art. 53 ustawy wdrożeniowej w celu dokonania oceny projektów właściwa instytucja powołuje komisję oceny projektów, a zgodnie z art. 54 projekt podlega ocenie pod względem spełnienia kryteriów wyboru projektów.

Powyższe regulacje należy odczytywać łącznie z Regulaminem wyboru projektów oraz załączoną do niego Metodyką i kryteriami wyboru projektów. Dokumenty te konkretyzowały bowiem zasady oceny wniosków w ramach przedmiotowego naboru. Z Regulaminu wynikało w szczególności, że projekt podlega ocenie formalnej i merytorycznej, a pozytywna ocena merytoryczna wymagała spełnienia wszystkich kryteriów merytorycznych niepunktowych oraz uzyskania co najmniej 50% maksymalnej liczby punktów w ramach kryteriów punktowych.

Tak ukształtowany system oznacza, że ocena projektu dokonywana jest według z góry określonych i jednakowych dla wszystkich wnioskodawców zasad. Kryteria wyboru projektów, zatwierdzone przez Komitet Monitorujący, stanowią element systemu realizacji programu i nie mogą być zastępowane przez indywidualną ocenę tego, jakie elementy projektu instytucja oceniająca uznałaby za bardziej pożądane.

Wnioskodawca, przystępując do naboru, zobowiązany jest zatem przygotować dokumentację w sposób umożliwiający zweryfikowanie spełnienia wszystkich warunków określonych w Regulaminie i kryteriach wyboru projektów. Ciężar przedstawienia informacji niezbędnych do dokonania oceny spoczywa na wnioskodawcy. Instytucja oceniająca nie może natomiast zastępować wnioskodawcy w sporządzaniu dokumentacji ani poszukiwać poza nią informacji, które dopiero pozwalałyby na przyznanie dodatkowych punktów.

Z Regulaminu wynika przy tym wprost, że podczas oceny formalnej i merytorycznej projektu nie ma możliwości ingerowania w treści merytoryczne, a projekt oceniany jest na podstawie informacji zawartych w złożonej dokumentacji aplikacyjnej, chyba że możliwość uzupełnienia lub poprawienia wniosku na etapie oceny, w części dotyczącej spełniania przez projekt kryteriów wyboru projektów, została przewidziana w kryteriach wyboru projektów lub Regulaminie. Taka konstrukcja ma istotne znaczenie dla oceny zarzutów dotyczących kryterium nr 3 "Komplementarność projektu z projektami z zakresu OZE".

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że kontrola sądowoadministracyjna w sprawach dotyczących wyboru projektów do dofinansowania nie polega na zastępowaniu instytucji oceniającej własną oceną merytoryczną projektu. Sąd bada natomiast, czy ocena została dokonana z zachowaniem obowiązujących reguł, czy pozostaje w związku z dokumentacją konkursową i przyjętymi kryteriami, a także czy argumentacja instytucji jest logiczna, spójna i wolna od dowolności lub arbitralności.

Sąd nie jest zatem uprawniony do ponownego dokonywania merytorycznej oceny projektu, jeżeli ocena instytucji znajduje oparcie w dokumentacji oraz kryteriach wyboru projektów. Kontroli podlega natomiast prawidłowość zastosowania tych kryteriów oraz sposób uzasadnienia stanowiska instytucji, w tym sposób odniesienia się do zarzutów podniesionych w proteście.

Powyższy kierunek kontroli znajduje potwierdzenie m.in. w wyroku WSA w Kielcach z 26 września 2024 r., sygn. akt I SA/Ke 353/24, w którym wskazano, że sąd bada, czy argumentacja oceniającego oraz zarządu w rozstrzygnięciu protestu nie jest dowolna, to znaczy mieści się w granicach logicznego rozumowania, jest spójna, wyczerpująca (kompletna), odpowiada generalnym standardom prawa, zasadom doświadczenia życiowego, pozostaje w związku z dokumentacją konkursową i ustalonymi kryteriami, w sposób jasny, nie budzący wątpliwości, prezentując przesłanki wyboru - dokonanej oceny, przyznanej punktacji.

Szczególne znaczenie dla zakresu kontroli sądowej ma art. 73 ust. 8 ustawy wdrożeniowej. Zgodnie z tym przepisem sąd może uwzględnić skargę, jeżeli stwierdzi, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny. Samo wykazanie uchybienia nie jest zatem wystarczające. Konieczne jest ponadto ustalenie, że uchybienie mogło w sposób istotny wpłynąć na wynik oceny projektu.

Mając powyższe uwagi na względzie, sąd uznał, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób zgodny z prawem, z uwzględnieniem reguł, o których mowa w art. 45 ustawy wdrożeniowej, tj. w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewniający równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania oraz równe traktowanie wnioskodawców.

Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia – negatywnego rozpatrzenia protestu, sąd wskazuje, że polem sporu w rozpoznawanej sprawie jest negatywna ocena czterech kryteriów merytorycznych: nr 10 "Pomoc publiczna", mającego charakter kryterium niepunktowego, oraz nr 3 "Komplementarność projektu z projektami z zakresu OZE", nr 4 "Korzyści dla regionu" i nr 5 "Wkład własny", mających charakter kryteriów punktowych. Sąd podziela ocenę IZ, że ww. kryteria nie zostały spełnione. Niespełnienie kryterium nr 10 miało natomiast zasadnicze znaczenie dla wyniku oceny, albowiem spełnienie wszystkich kryteriów merytorycznych o charakterze niepunktowym stanowiło warunek uzyskania pozytywnej oceny merytorycznej projektu. Niezależnie od tego projekt nie uzyskał również wymaganej liczby punktów w ramach kryteriów punktowych.

W ramach kryterium nr 10 "Pomoc publiczna" ocenie podlegało, czy projekt podlega zasadom pomocy publicznej, a w konsekwencji czy wsparcie udzielane w ramach projektu może stanowić pomoc publiczną w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. Instytucja Zarządzająca uznała, że projekt pozostaje związany z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą i że przyznane wsparcie przyniesie mu korzyść gospodarczą w postaci ograniczenia kosztów energii wykorzystywanej w tej działalności. W konsekwencji przyjęto, że projekt jest objęty reżimem pomocy publicznej. Stanowisko to należy uznać za prawidłowe.

Bezsporne pozostaje, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie chowu i hodowli drobiu. Jednocześnie energia elektryczna wytwarzana przez planowaną turbinę wiatrową oraz magazynowana w ramach projektu ma być wykorzystywana na potrzeby tego gospodarstwa.

Projekt nie jest zatem przedsięwzięciem funkcjonalnie oderwanym od działalności gospodarczej skarżącego. Przeciwnie, jego bezpośrednim skutkiem będzie zmniejszenie zapotrzebowania gospodarstwa na energię nabywaną z zewnętrznych źródeł, a tym samym ograniczenie kosztów prowadzenia działalności gospodarczej.

Dla oceny występowania pomocy publicznej nie jest przy tym konieczne, aby przedsiębiorca prowadził działalność na rynku energii, w szczególności aby sprzedawał energię wytworzoną w ramach projektu. Istotne jest natomiast ustalenie, czy wsparcie przyznane przedsiębiorcy przynosi mu korzyść gospodarczą związaną z prowadzoną działalnością.

Korzyść taka może polegać na obniżeniu kosztów działalności. Przedsiębiorca, który dzięki finansowaniu publicznemu może ograniczyć koszty, które w normalnych warunkach musiałby ponosić, znajduje się bowiem w innej sytuacji ekonomicznej niż podmioty prowadzące analogiczną działalność bez takiego wsparcia.

Nie zasługuje zatem na uwzględnienie argument skarżącego, że brak sprzedaży energii wyłącza możliwość uznania projektu za związany z działalnością gospodarczą. Wykorzystywanie energii na potrzeby własne nie powoduje bowiem, że korzyść uzyskiwana przez przedsiębiorcę przestaje mieć charakter gospodarczy.

Podobnie nie jest konieczne wykazanie, że realizacja projektu spowoduje zwiększenie produkcji drobiarskiej, zwiększenie udziału skarżącego w rynku czy bezpośrednie zwiększenie sprzedaży energii. Przesłanka zakłócenia konkurencji oraz wpływu na wymianę handlową, o której mowa w art. 107 ust. 1 TFUE, może być spełniona również w sytuacji potencjalnego oddziaływania przyznanej korzyści na warunki konkurencji.

Skarżący podnosił, że prowadzi produkcję drobiarską na poziomie około 500.000 sztuk rocznie, sprzedawaną do ubojni po cenach ustalanych przez podmiot skupujący, a realizacja inwestycji nie spowoduje zwiększenia skali produkcji ani rozszerzenia rynku zbytu.

Okoliczności te nie podważają jednak dokonanej oceny. To, że inwestycja nie zwiększy liczby utrzymywanych zwierząt ani bezpośrednio nie wpłynie na wielkość sprzedaży, nie oznacza, że nie może oddziaływać na pozycję ekonomiczną przedsiębiorcy. Obniżenie kosztów prowadzonej działalności może bowiem wpływać na jego sytuację konkurencyjną, niezależnie od tego, czy przedsiębiorca zwiększy wolumen produkcji.

Nie ma również decydującego znaczenia okoliczność, że skarżący nie ustala samodzielnie cen sprzedaży drobiu. Istotne pozostaje bowiem to, że prowadzi działalność gospodarczą uczestniczącą w obrocie gospodarczym, a przyznane wsparcie może wpływać na warunki ekonomiczne, w jakich działalność ta jest prowadzona.

Stanowisko Instytucji Zarządzającej zostało ponadto zweryfikowane w toku procedury odwoławczej przy udziale niezależnego eksperta. Ekspert potwierdził, że wsparcie inwestycji prowadzącej do obniżenia kosztów operacyjnych przedsiębiorstwa może stanowić korzyść gospodarczą w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, a brak sprzedaży energii nie wyłącza możliwości wystąpienia pomocy publicznej.

W konsekwencji sąd uznał, że Instytucja Zarządzająca zasadnie przyjęła, iż projekt pozostaje związany z działalnością gospodarczą skarżącego i że wsparcie może przynieść mu korzyść gospodarczą. Skarżący nie wykazał zatem, aby ocena kryterium nr 10 "Pomoc publiczna" została przeprowadzona z naruszeniem prawa.

Powyższe ustalenie miało bezpośrednie znaczenie dla oceny kryterium nr 5 "Wkład własny". Skarżący wywodził, że przy założeniu braku pomocy publicznej maksymalny poziom dofinansowania wynosił 85%, a zatem przy zadeklarowaniu dofinansowania w wysokości 75% wnosił wkład własny w wysokości 25%, czyli o 10 punktów procentowych wyższy od wymaganego minimum. Zdaniem skarżącego powinno to skutkować przyznaniem dodatkowych punktów.

Stanowisko to opiera się jednak na założeniu, które zostało prawidłowo zakwestionowane w ramach kryterium nr 10.

Skoro bowiem projekt podlega zasadom pomocy publicznej, wysokość dopuszczalnego dofinansowania musi być ustalana z uwzględnieniem właściwych limitów intensywności pomocy. W odniesieniu do inwestycji w produkcję energii z OZE maksymalny poziom pomocy dla mikroprzedsiębiorcy wynosił 65%, natomiast dla pozostałych wydatków objętych pomocą – 50%.

W konsekwencji zadeklarowane przez skarżącego dofinansowanie w wysokości 75% dla budowy turbiny wiatrowej przekraczało dopuszczalny poziom pomocy. Oznacza to, że odpowiadający temu poziomowi wkład własny w wysokości około 24,85% nie mógł zostać uznany za dobrowolne zwiększenie wkładu własnego podlegające dodatkowej punktacji.

Co więcej, wskazany wkład własny był niższy od wymaganego w odniesieniu do tego elementu projektu poziomu 35%. Nie zachodziła zatem sytuacja, w której skarżący dobrowolnie zwiększył udział środków własnych ponad poziom wynikający z właściwych zasad finansowania.

Odmowa przyznania punktów w ramach kryterium nr 5 była zatem bezpośrednią konsekwencją prawidłowego zakwalifikowania projektu jako objętego pomocą publiczną. Zarzut dotyczący tego kryterium nie zasługiwał na uwzględnienie.

Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut dotyczący kryterium nr 3 "Komplementarność projektu z projektami z zakresu OZE".

Skarżący wskazał w dokumentacji aplikacyjnej, że na terenie fermy znajdują się dwie instalacje fotowoltaiczne o mocy 25 kW i 40 kW, wyposażone również w magazyny energii. Nie przedstawił jednak wszystkich danych wymaganych dla dokonania oceny komplementarności zgodnie z opisem kryterium.

W szczególności w dokumentacji nie przedstawiono kompletu informacji dotyczących projektów komplementarnych, w tym danych wymaganych w zakresie ich wartości, wartości dofinansowania, podmiotu realizującego oraz - w przypadku komplementarności zewnętrznej - źródła finansowania.

Instytucja Zarządzająca nie zakwestionowała samego istnienia instalacji fotowoltaicznych ani nie przyjęła, że projekt finansowany ze środków własnych nie może być projektem komplementarnym. Stwierdziła natomiast, że na podstawie informacji zawartych we wniosku nie było możliwe dokonanie pełnej oceny według wymogów określonych w kryterium.

Stanowisko to odpowiada Regulaminowi wyboru projektów. Dokumentacja konkursowa nakładała bowiem na wnioskodawcę obowiązek przedstawienia informacji umożliwiających ocenę spełnienia kryterium. Jednocześnie Regulamin ograniczał możliwość późniejszej ingerencji w treść merytoryczną wniosku do przypadków wyraźnie przewidzianych w kryteriach wyboru projektów lub Regulaminie.

Nie można zatem podzielić stanowiska skarżącego, że organ powinien był samodzielnie ustalić brakujące informacje, w szczególności źródło finansowania wcześniejszych instalacji, albo wezwać go do ich przedstawienia w celu uzyskania dodatkowej punktacji.

W tym zakresie szczególne znaczenie ma charakter kryterium nr 3. Kryterium to należało do kryteriów merytorycznych rozstrzygających, w ramach których przyznawana była punktacja różnicująca projekty. Jak wynika z Regulaminu, możliwość uzupełnienia lub poprawienia informacji na etapie oceny nie ma charakteru generalnego, lecz występuje tylko wtedy, gdy została wyraźnie przewidziana dla danego kryterium.

Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby w istocie do możliwości modyfikowania treści wniosku po jego złożeniu w celu uzyskania dodatkowych punktów. Taki sposób postępowania pozostawałby sprzeczny z zasadą równego traktowania wnioskodawców, ponieważ dawałby jednemu z nich możliwość późniejszego uzupełnienia informacji, których inni wnioskodawcy musieli dostarczyć w terminie składania wniosków.

Nie można również podzielić argumentu odwołującego się do odpowiedzi Instytucji Organizującej Nabór na pytanie nr 113. Z odpowiedzi tej wynikało jedynie, że projekt finansowany ze środków własnych może zostać uznany za projekt komplementarny. Nie oznaczało to natomiast, że samo wskazanie istniejącej instalacji OZE automatycznie prowadzi do przyznania punktów, niezależnie od tego, czy wnioskodawca przedstawił informacje wymagane przez kryterium.

Odpowiedź nr 113 nie zwalniała zatem skarżącego z obowiązku wykazania komplementarności w sposób określony w dokumentacji konkursowej. Tym samym odmowa przyznania punktów w ramach kryterium nr 3 znajdowała oparcie zarówno w treści wniosku, jak i w Regulaminie wyboru projektów i nie była wynikiem dowolnej lub arbitralnej oceny.

Odnosząc się do kryterium nr 4 "Korzyści dla regionu", wskazać należy, że w ramach tego kryterium przewidziano możliwość uzyskania dodatkowych punktów w przypadku wykazania członkostwa wnioskodawcy w klastrze energii lub spółdzielni energetycznej. Skarżący nie wykazał spełnienia tego warunku, wobec czego nie uzyskał punktów.

Zasadniczy zarzut skarżącego nie dotyczył zatem błędnego ustalenia faktu, lecz samej konstrukcji kryterium. Skarżący twierdził, że członkostwo w klastrze energii lub spółdzielni energetycznej nie jest miarodajnym miernikiem rzeczywistych korzyści dla regionu, ponieważ o tych korzyściach powinny decydować przede wszystkim efekty środowiskowe i energetyczne konkretnego projektu.

Zarzut ten wymaga oceny w świetle art. 73 ust. 1 rozporządzenia 2021/1060. Przepis ten wymaga, aby kryteria i procedury wyboru operacji były niedyskryminacyjne i przejrzyste oraz aby zapewniały priorytet tym operacjom, które w największym stopniu mogą przyczynić się do osiągnięcia celów programu. W ocenie sądu kryterium nr 4 nie narusza tych wymogów.

Po pierwsze, kryterium zostało ustanowione przed rozpoczęciem naboru i było jednakowe dla wszystkich uczestników. Jego treść była dostępna potencjalnym wnioskodawcom wraz z dokumentacją konkursową. Nie było zatem kryterium stworzonym lub zmodyfikowanym dopiero na etapie oceny konkretnego projektu.

Po drugie, kryterium miało charakter punktowy i premiujący. Brak członkostwa w klastrze energii lub spółdzielni energetycznej nie wykluczał projektu z możliwości ubiegania się o dofinansowanie. Skutkował jedynie nieuzyskaniem dodatkowej punktacji.

Po trzecie, nie można uznać, że kryterium było całkowicie oderwane od celów programu. Z dokumentacji naboru wynikało, że w ramach działania preferowane były projekty związane m.in. z rozwojem inicjatyw takich jak klastry energii oraz działalność spółdzielni energetycznych. Kryterium nr 4 stanowiło zatem konkretyzację przyjętego wcześniej kierunku interwencji.

Nie bez znaczenia pozostaje również to, że Regulamin w części dotyczącej wskaźników przewidywał ocenę szeregu mierzalnych rezultatów projektów, w tym dodatkowej mocy zainstalowanych odnawialnych źródeł energii, wytwarzanej energii elektrycznej z OZE, pojemności magazynów energii oraz szacowanej redukcji emisji gazów cieplarnianych. Wskaźniki te obrazują rzeczywiste efekty energetyczne i środowiskowe realizowanych operacji.

Nie oznacza to jednak, że wskazane wskaźniki wyczerpują dopuszczalny zakres kryteriów wyboru projektów. Wskaźniki produktu i rezultatu służą bowiem przede wszystkim monitorowaniu wykonania i efektów programu, podczas gdy kryteria wyboru służą selekcji projektów spośród zgłoszonych w ramach naboru.

Skarżący trafnie zatem wskazuje, że jego projekt może przynosić rzeczywiste efekty energetyczne i środowiskowe niezależnie od członkostwa w klastrze energii lub spółdzielni energetycznej. Okoliczność ta nie prowadzi jednak do wniosku, że instytucja była prawnie zobowiązana do przyjęcia wyłącznie takich efektów jako podstawy punktacji. Art. 73 ust. 1 rozporządzenia 2021/1060 nie nakazuje bowiem stosowania wyłącznie jednego rodzaju kryteriów, lecz wymaga, aby kryteria były niedyskryminacyjne, przejrzyste oraz służyły wyborowi operacji najlepiej realizujących cele programu.

W niniejszej sprawie kryterium nr 4 pozostawało w związku z założeniami naboru dotyczącymi rozwoju energetyki rozproszonej i społeczności energetycznych. Nie było ono związane z cechą osobistą wnioskodawcy ani nie prowadziło do wykluczenia określonej kategorii przedsiębiorców. Każdy uczestnik naboru mógł spełnić warunek premiowany w ramach kryterium, a brak jego spełnienia nie pozbawiał możliwości uzyskania dofinansowania.

Nie można przy tym utożsamiać zasady równego traktowania z obowiązkiem przyznawania punktów za każdy korzystny efekt projektu. Zasada równego traktowania oznacza przede wszystkim obowiązek stosowania tych samych, uprzednio określonych zasad wobec wszystkich wnioskodawców znajdujących się w porównywalnej sytuacji.

Skarżący nie wykazał zatem, aby kryterium nr 4 było nieprzejrzyste, dyskryminacyjne lub arbitralne. Sam fakt, że jego projekt - w jego ocenie - generuje istotne korzyści energetyczne i środowiskowe, nie może prowadzić do zastąpienia kryterium określonego w Regulaminie innym miernikiem, uznanym przez skarżącego za bardziej adekwatny.

W konsekwencji brak było podstaw do uznania, że przyznanie skarżącemu 0 punktów w ramach kryterium nr 4 naruszało art. 73 ust. 1 rozporządzenia 2021/1060 lub zasady równego traktowania i proporcjonalności.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut dotyczący nierzetelnego rozpoznania protestu. W tym zakresie w pierwszej kolejności należy wskazać, że art. 72 ustawy wdrożeniowej nie określa merytorycznych przesłanek rozpoznania protestu. Przepis ten stanowi, że do procedury odwoławczej nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem art. 24 oraz przepisów dotyczących doręczeń i obliczania terminów, a także reguluje formę podpisywania dokumentów składanych w tej procedurze. Merytoryczny zakres rozpoznania protestu wynika natomiast przede wszystkim z art. 63–69 ustawy wdrożeniowej.

Zgodnie z art. 63 ustawy wdrożeniowej protest służy ponownemu sprawdzeniu złożonego przez wnioskodawcę wniosku w zakresie spełniania kryteriów wyboru projektów. Stosownie do art. 68 właściwa instytucja rozpatruje protest, weryfikując prawidłowość oceny projektu w zakresach wskazanych w art. 64 ust. 2 pkt 4 i 5, a wynik tej czynności przekazywany jest wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem.

Z akt sprawy wynika, że organ odniósł się do zasadniczych zarzutów podniesionych w proteście. Analizie poddano zarówno kwalifikację projektu jako objętego pomocą publiczną, jak i sposób oceny poszczególnych kryteriów punktowych. W rozstrzygnięciu protestu wskazano podstawy faktyczne i prawne podtrzymania negatywnej oceny oraz odniesiono się do argumentów skarżącego.

Nie można podzielić stanowiska, że fakt zachowania zasadniczo takiego samego wyniku oceny jak na etapie pierwotnym oznacza brak ponownego rozpoznania sprawy. Celem procedury protestowej jest bowiem ponowne zweryfikowanie prawidłowości oceny w zakresie zakwestionowanym przez wnioskodawcę, a nie konieczne doprowadzenie do odmiennego wyniku. Jeżeli argumentacja przedstawiona w pierwotnej ocenie pozostaje prawidłowa po ponownym rozważeniu zarzutów, organ może ją podtrzymać, pod warunkiem że odniesie się do argumentacji przedstawionej w proteście.

W niniejszej sprawie warunek ten został spełniony. Organ nie ograniczył się do formalnego stwierdzenia, że protest jest niezasadny, lecz przedstawił argumentację dotyczącą każdego z zakwestionowanych kryteriów. Dodatkowo w toku procedury odwoławczej skorzystano z pomocy niezależnego eksperta, co pozostaje dopuszczalne na podstawie art. 68 ustawy wdrożeniowej i uzasadniało przedłużenie terminu rozpoznania protestu.

Sam fakt, że argumentacja organu pozostawała zbieżna z argumentacją przedstawioną na etapie pierwotnej oceny, nie świadczy zatem o nierzetelnym rozpoznaniu protestu.

W konsekwencji sąd nie stwierdził naruszenia prawa przy ocenie żadnego z czterech zakwestionowanych kryteriów.

W szczególności prawidłowo oceniono kryterium nr 10 "Pomoc publiczna", którego niespełnienie miało charakter obligatoryjny i samo w sobie skutkowało negatywną oceną merytoryczną projektu.

Również ocena kryteriów punktowych nr 3, 4 i 5 znajdowała oparcie w dokumentacji aplikacyjnej oraz zasadach określonych w Regulaminie wyboru projektów. W przypadku kryterium nr 3 brak punktów wynikał z nieprzedstawienia wymaganych informacji i braku możliwości ich późniejszego uzupełnienia w celu uzyskania punktacji. W przypadku kryterium nr 4 wynikał z niespełnienia uprzednio określonego warunku premiującego. Natomiast w przypadku kryterium nr 5 był konsekwencją prawidłowego ustalenia, że projekt podlega zasadom pomocy publicznej i związanych z tym limitów dofinansowania.

Nie można również pominąć, że zgodnie z zasadami naboru pozytywna ocena merytoryczna projektu wymagała jednoczesnego spełnienia wszystkich kryteriów merytorycznych niepunktowych oraz uzyskania co najmniej 50% maksymalnej liczby punktów w ramach kryteriów punktowych.

Oznacza to, że nawet ewentualna zmiana punktacji w ramach kryteriów nr 3-5 nie mogłaby usunąć negatywnego skutku niespełnienia kryterium nr 10 "Pomoc publiczna". Skarżący nie wykazał zatem, aby zarzucane przez niego uchybienia - nawet gdyby zostały stwierdzone - mogły mieć istotny wpływ na wynik oceny w rozumieniu art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy wdrożeniowej.

W tym stanie rzeczy sąd uznał, że ocena projektu została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami, Regulaminem wyboru projektów oraz Metodyką i kryteriami wyboru projektów, a rozstrzygnięcie protestu odpowiadało wymaganiom przewidzianym w ustawie wdrożeniowej.

Uznając zatem, że zarzuty skargi są niezasadne, a sąd z urzędu nie stwierdził innych naruszeń prawa, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143).

Barbara Romanczuk Małgorzata Anna Dziemianowicz Marcin Kojło