Uzasadnienie
W dniu [...] września 2009 r. między Samorządem Województwa [...] a Stowarzyszeniem [...] z siedzibą w W. M., została zawarta w trybie ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) umowa przyznania pomocy nr [...] w ramach działania "Funkcjonowanie lokalnej grupy działania, nabywanie umiejętności i aktywizacja" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
W realizacji tej umowy Stowarzyszenie złożyło [...] września 2009 r. wniosek o płatność pośrednią w kwocie 97.225,00 zł w ramach ww. działania, dotyczącą okresu od [...] stycznia 2009 r. do [...] września 2009 r.
Pismem z [...] stycznia 2010 r. Urząd Marszałkowski Województwa [...] Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich (instytucja zarządzająca) poinformował Stowarzyszenie, iż w wyniku zakończonej weryfikacji wniosku o płatność, zostało przekazane Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zlecenie wypłaty środków finansowych na kwotę 49.205,31 zł. Uzasadniając korektę kwoty do wypłaty powołano się na niezrealizowanie postanowień § 3 i 5 umowy z [...] września 2009 r. oraz niezastosowanie zapisów części B, pkt XVII, podpunkt B instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania 4.31 "Funkcjonowanie lokalnej grupy działania, nabywanie umiejętności i aktywizacja".
W odpowiedzi na powyższą informację, Stowarzyszenie poprosiło w piśmie z [...] stycznia 2010 r. o zaakceptowanie zmian dotyczących wynagrodzeń pracowników w I etapie realizacji projektu i aneksowanie umowy z [...] września 2009 r. oraz o zakwalifikowanie kosztów doradztwa jako kosztów kwalifikowanego projektu.
W piśmie z [...] marca 2010 r. [...], instytucja zarządzająca poinformowała Stowarzyszenie o negatywnie rozpatrzonej prośbie o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem Stowarzyszenie złożyło do tut. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, działając w oparciu o art. 22 ust. 4 cyt. ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz art. 3 § 2 pkt 4 w zw. z art. 50 i 53 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Powyższemu rozstrzygnięciu Stowarzyszenie zarzuciło:
- 1. błędną interpretację wytycznych i zasad rozliczania kosztów kwalifikowanych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w zakresie Działania 4.31 "Funkcjonowanie lokalnej grupy działania, nabywanie umiejętności i aktywizacja";
- 2. naruszenie interpretacji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 10 listopada 2009 r. w zakresie rozliczania kosztów kwalifikowanych doradztwa;
- 3. działanie z naruszeniem postanowień § 13 umowy nr [...];
- 4. działanie z naruszeniem cywilnoprawnej równości stron stosunku zobowiązaniowego jakim jest umowa nr [...];
- 5. naruszenie art. 31 ust. 1 Rozporządzenia Komisji nr 1975/2006 z 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia obszarów wiejskich poprzez zastosowanie redukcji w przypadku, gdy różnica kwot powstała w wyniku błędnego ustalenia kosztów kwalifikowanych podlegających refundacji.
Wskazując na powyższe, Stowarzyszenie wniosło o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego aktu oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę instytucja zarządzająca wniosła o odrzucenie skargi z uwagi na fakt, iż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Podniosła, że art. 22 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, dotyczy rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie pomocy (czyli w danym przypadku o zawarcie umowy przyznania pomocy), nie zaś wniosków o płatność, składanych po zawarciu umowy, w ramach jej realizacji. Charakter cywilnoprawny umowy przyznania pomocy jest w ocenie instytucji bezsporny, w związku z czym również kwestie wykonania tej umowy mają charakter cywilnoprawny i powinny być rozstrzygane przez sądy cywilne. W przypadku braku podstaw do odrzucenia skargi instytucja wniosła o jej oddalenie, jako niezasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga okazała się niedopuszczalna.
Przywołana wyżej ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...), określa m.in. warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich.
W świetle przepisów art. 5 ust. 1 pkt 23, art. 6 ust. 1 pkt 2, a także art. 22 ust. 1 tej ustawy, działania określane jako "funkcjonowanie lokalnej grupy działania, nabywanie umiejętności i aktywizacja", przy których zadania instytucji zarządzającej pełni samorząd województwa, objęte są procedurą przyznawania pomocy finansowej na podstawie umowy zawieranej, pod rygorem nieważności, w formie pisemnej.
Z przepisów tej ustawy wynika, że tryb przyznawania pomocy finansowej dla ww. działania jest dwufazowy. W pierwszej fazie właściwa instytucja bada czy spełnione są warunki do przyznania wnioskowanej pomocy. Jeżeli wnioskodawca ich nie spełnia, podmiot wdrażający informuje, w formie pisemnej, o odmowie przyznania pomocy z podaniem przyczyn odmowy (zob. art. 22 ust. 3). Instytucja odmawia w ten sposób zawarcia umowy, na podstawie której przyznano by pomoc finansową. W takiej sytuacji prawodawca przewiduje możliwość wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (zob. art. 22 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich...).
Natomiast w przypadku, gdy instytucja wdrażająca działanie uzna, że wnioskodawca spełnia warunki do przyznania pomocy finansowej, zawierana jest umowa cywilnoprawna przyznania beneficjentowi pomocy finansowej. Postępowanie o przyznanie przedmiotowej pomocy przechodzi wówczas do drugiej fazy.
Z taką też sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Stowarzyszenie zawarło z Samorządem Województwa umowę przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Funkcjonowanie lokalnej grupy działania, nabywanie umiejętności i aktywizacja", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Z umowy tej wynika, że realizacja płatności nastąpi w dwóch transzach, a beneficjent zostaje zobowiązany do składania stosownych wniosków o płatność pośrednią i ostateczną w terminach oznaczonych w umowie (§ 4, § 6 przedmiotowej umowy). Z § 7 umowy wynika, że wnioski o płatność rozpatruje Samorząd Województwa, sprawdzając zgodność realizacji operacji lub jej etapu z warunkami określonymi m.in. w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich, czy też w samej umowie. Po rozpatrzeniu wniosku o płatność Samorząd Województwa informuje zaś beneficjenta o przekazaniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zlecenia wypłaty całości lub części kwoty pomocy.
W związku z tym, że wnioski o płatność i będące efektem ich złożenia informacje kierowane do beneficjentów przez instytucje zarządzające określonym działaniem, następują w wykonaniu umowy cywilnoprawnej o przyznanie pomocy finansowej, sąd administracyjny nie ma kognicji do kontroli tego typu rozstrzygnięć.
Przedmiotem kontroli sądów administracyjnych objęte zostały przede wszystkim formy władczej i jednostronnej działalności organów administracji publicznej wymienione w art. 3 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 3 § 3 tej ustawy, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Takim szczególnym przepisem jest regulacja zawarta w art. 22 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...), na którą powołało się Stowarzyszenie. Jednak, jak już wspomniano, unormowanie to dotyczy tylko przypadku, gdy wnioskodawcy odmówiono w ogóle zawarcia umowy o przyznanie pomocy finansowej.
W świetle obowiązujących przepisów prawa sąd administracyjny nie jest natomiast władny do dokonywania kontroli informacji instytucji zarządzającej związanej ze złożonym przez beneficjenta wnioskiem o płatność pośrednią lub ostateczną w celu realizacji zawartej umowy o przyznanie pomocy finansowej w ramach działań przewidzianych w art. 22 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...).
Co prawda w informacji z [...] marca 2010 r. będącej przedmiotem skargi w niniejszej sprawie Stowarzyszenie zostało pouczone o prawie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w trybie wspomnianego art. 22 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...), niemniej jednak błędne pouczenie w tej kwestii nie spowodowało, że sąd administracyjny stał się właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy.
Sąd pragnie ponadto zauważyć, że z § 19 umowy łączącej Stowarzyszenie i Samorząd Województwa jednoznacznie wynika, iż wszystkie spory pomiędzy Samorządem Województwa a Beneficjentem wynikające z umowy, rozstrzygane będą przez sąd powszechny właściwy dla siedziby Samorządu Województwa.
Wobec powyższych okoliczności Sąd zobligowany był skargę odrzucić, o czym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.