Uzasadnienie
Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanowieniem z dnia 16 marca 2011r. sygn. akt I SA/Bd 969/10 referendarz sądowy WSA w Bydgoszczy zwolnił skarżącego od wpisu sądowego, a w pozostałym zakresie oddalił wniosek.
Pismem z dnia 25 marca 2011r. G. D. wniósł sprzeciw od w/w postanowienia stwierdzając, że bezzasadnie odmówiono mu przyznania zawodowego pełnomocnika co narusza jego konstytucyjne prawo do obrony. Jednocześnie strona podniosła, że organy podatkowe wyposażone są w ogromny aparat profesjonalistów i stanowi nierównowagę stron postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwana dalej p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.
W świetle art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy.
Stosownie do treści art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny.
Kluczowym w sprawie rozpoznania niniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest fakt, że przed tut. Sądem zawisła także druga sprawa skarżącego w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania (sygn. akt I SA/Bd 929/10), w której postanowieniem z dnia 23 grudnia 2010r. Sąd przyznał stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Prawidłowość powyższego stanowiska potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 01 marca 2011r. sygn. akt II FZ 27/11.
Z nadesłanego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy do sprawy
I SA/Bd 929/10, oraz wyjaśnień i dokumentów wynikało, że stały dochód, jaki uzyskują wnioskodawca i jego małżonka to łącznie [...] zł z tytułu odpowiednio świadczenia rentowego i emerytalnego. Ponadto strona nie posiada żadnego majątku. Miesięcznie na zakup żywności, odzieży i lekarstw przeznacza [...] zł. Reguluje zobowiązania kredytowe w łącznej wysokości [...] zł. oraz w miarę możliwości pomaga bezrobotnemu synowi.
Z nadesłanego do niniejszej sprawy wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że zmieniły się okoliczności, albowiem jak wskazał skarżący obecnie pozostaje w separacji z żoną. Dochód strony stanowi emerytura w wysokości [...] zł. Ponadto skarżący nie wskazał, aby zmieniły się pozostałe okoliczności dotyczącego jego sytuacji majątkowej.
W oparciu o przedstawioną sytuację finansową i materialną Sąd stwierdza, że sytuacja skarżącego jest na tyle trudna, iż uzasadnia umożliwienie stronie obrony swoich praw przed sądem bez uiszczania przez nią wpisu od skargi.
Natomiast brak reprezentacji wnioskodawcy przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata), w żaden sposób nie wpływa na dostęp do sądu pierwszoinstancyjnego, który stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co gwarantuje stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego wszechstronne rozpatrzenie jej sprawy w postępowaniu sądowym. Obowiązek określony w cytowanym przepisie, ciąży na sądzie niezależnie od stopnia skomplikowania sprawy. Zatem na tym etapie postępowania strona, działając bez profesjonalnego pełnomocnika, nie jest pozbawiona możliwości ochrony swoich praw. Tym bardziej, że jak wynika z treści art. 6 p.p.s.a., sąd ma obowiązek stronom działającym bez profesjonalnego pełnomocnika udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań.
W ocenie Sądu, skarżący wykazał, że znajduje się w kręgu osób, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na postawie art. 260, art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji orzeczenia.