Uzasadnienie
Naczelnik Dzielnicy w Warszawie decyzją z dnia 9 marca 1982 r. nr L-1-II-8174/VI-170/82 przydzielił izbę o powierzchni 13,77 m2 w lokalu nr 9 przy ul. P. nr 44 w Warszawie na rzecz rodziny Jadwigi D. /podstawa prawna - art. 31 ust. 3 prawa lokalowego/. Z uzasadnienia decyzji wynika, że lokal nr 9 przy ul. P. nr 44 składa się z czterech pokoi, dwóch kuchni oraz dwóch WC. Lokal jest zajmowany przez dwie rodziny, a mianowicie:
- - Marianna N. wraz z córką zajmuje 1 pokój o powierzchni 13,73 m2 z używalnością kuchni,
- - Jadwiga D. wraz z mężem i synem zajmuje dwa pokoje o powierzchni mieszkalnej 26,74 m2 z wyłączną używalnością kuchni wygospodarowanej z przedpokoju.
Przedmiotem sporu jest pokój o powierzchni 13,77 m2, opróżniony po śmierci najemcy - Aleksandry L. Uznano, że jest uzasadnione przyznanie tego pokoju na rzecz rodziny D., z uwagi na orzeczenie o dodatkowej powierzchni mieszkalnej, przyznanej Bogusławowi D. Przejście do przydzielonej izby prowadzić będzie przez WC użytkowane przez rodzinę D. Na rzecz Marianny N. natomiast przydzielono do wyłącznego użytkowania kuchnię o powierzchni 16,09 m2.
Od decyzji odwołała się Marianna N., Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy jednak nie uwzględnił odwołania i decyzją z dnia 14 maja 1982 r. nr L.II.565-290/82 utrzymał w mocy powyższą decyzję Naczelnika Dzielnicy.
Marianna N. zaskarżyła decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie jako naruszającej przepis art. 31 ust. 3 prawa lokalowego. Skarżąca wskazał, że wraz z córką zajmuje pokój o powierzchni poniżej 14 m2, a więc poniżej obowiązujących norm. W tej sytuacji przydzielenie zwolnionego pokoju w lokalu nr 9 przy ul. P. nr 44 na rzecz rodziny D. jest sprzeczne z wymienionym przepisem prawa lokalowego.
Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.
Z akt sprawy wynika, że Mariannie N. Decyzją z dnia 20 kwietnia 1982 r. nr BOO-I-8173/102/82 została również przyznane uprawnienie do korzystania z dodatkowej powierzchni mieszkalnej ze względu na stan zdrowia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy stanowi art. 31 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. nr 14 poz. 84/. Przepis ten ustala, że jeżeli w lokalu zajmowanym przez więcej niż jednego najemcę zostanie opróżniona część tego lokalu, prawo do jej przydzielenia przysługuje najemcy, który zajmuje powierzchnię mniejszą od przysługującej mu według norm zaludnienia. W myśl par. 7 ust. 1 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów prawa lokalowego /Dz.U. nr 26 poz. 152 ze zm./ norma powierzchni mieszkalnej, przysługującej jednej osobie, wynosi 7-10 m2. Powierzchnię mieszkalną stanowi łączna powierzchnia pokoi. Powierzchnia kuchni nie jest wliczana do powierzchni mieszkalnej /par. 6 tegoż rozporządzenia/.
W rozpoznawanej sprawie trzyosobowa rodzina D. dysponuje dwoma pokojami o powierzchni mieszkalnej 26,74 m2 zaś dwuosobowa rodzina Marianny N. - jednym pokojem o powierzchni mieszkalnej 13,73 m2. W obu rodzinach są osoby mające uprawnienia do korzystania z dodatkowej powierzchni mieszkalnej. W rodzinie D. uprawnienie to ma Bogusław D. /decyzja z dnia 14 października 1981 r. nr BOO-I-8173/624/81/, w rodzinie N. zaś - Marianna N. /decyzja z dnia 20 kwietnia 1982 r. nr BO-I-8173/162/82/. Z uwagi na treść art. 31 ust. 3 prawa lokalowego, w świetle którego punktem wyjścia zawartej w nim dyspozycji są normy zaludnienia dotyczące powierzchni mieszkalnej, w rozważaniach Sądu pominięto sprawę pomieszczeń przynależnych /kuchni i pomieszczeń pomocniczych/.
Oceniając sytuację mieszkaniową rodziny D. i rodziny N., stwierdzić należy, że w mieszkaniu zajmowanym przez rodzinę D. przypada na osobę powierzchnia powyżej średniej normy zaludnienia /8,9 m2/, zaś w mieszkaniu zajmowanym przez Mariannę N. - poniżej minimalnej normy zaludnienia /6,86 m2/. W tym stanie rzeczy sytuacja Marianna N. odpowiada hipotezie z art. 31 ust. 3 prawa lokalowego i jej przysługuje prawo do opóźnionej części lokalu nr 9 w domu przy ul. P. nr 44 w Warszawie.
Uprawnienia do korzystania z dodatkowej powierzchni przysługują zarówno członkowi rodziny D., jak też członkowie rodziny N., nie stwarzają więc sytuacji uprzywilejowanej dla żadnej z tych rodzin. Gdyby nawet uprawnienie to przysługiwało jedynie członkowi rodziny D., w sytuacji, gdy Marianna N. wraz z córką zajmują powierzchnię mniejszą od przysługującej im, w świetle dyspozycji art. 31 ust. 3 prawa lokalowego nie miałoby to znaczenia. Na tle tego przepisu bowiem przyjąć należy, że w razie zbiegu uprawnień najemcy zajmującego powierzchnię mniejszą od przysługującej mu według normy zaludnienia z uprawnieniami najemcy zajmującego powierzchnię zgodną z przysługującą mu według tych norm, któremu służy prawo do korzystania z dodatkowej powierzchni mieszkalnej, pierwszeństwo przyznać należy najemcy zajmującemu powierzchnię mniejszą od przysługującej mu według norm zaludnienia. Uwzględnienie normy zaludnienia wiąże się z zaspokojeniem podstawowych potrzeb mieszkaniowych, realizacja zaś uprawnień do korzystania z powierzchni dodatkowej jest związana z uzupełniającym zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych w zakresie wynikającym z przepisów prawa.
Reasumując powyższe, stwierdzić należy, że w rozpoznanej sprawie nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest wyższe powoływanego art. 31 ust. 3 prawa lokalowego. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu - stosownie do art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 oraz art. 208 Kpa, należało orzec jak w sentencji.