Postanowienie o odmowie Trybunału Konstytucyjnegoz 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt Ts 85/17

Uzasadnienie

W sporządzonej przez radcę prawnego skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 18 kwietnia 2017 r. (data nadania), M.J. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej (dalej: skarżący) zarzucił niezgodność art. 2 ust. 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2012 r. poz. 1155, ze zm.;

dalej: u.c.p.k.) z art. 2, art. 20, art. 22, art. 32 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 w zw. z art. 20, art. 21 i art. 45 Konstytucji.

Ponadto skarżący zakwestionował zgodność art. 77 5 § 1 i 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502, ze zm.; dalej: k.p.) w zakresie, w jakim dotyczy pracowników, których praca polega na stałym podróżowaniu lub stałej pracy poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, z art. 2, art. 20, art. 22, art. 31 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 w zw. z art. 20, art. 21 i art. 45 Konstytucji.

W skardze konstytucyjnej zarzucił również niezgodność art. 278 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, zm.; dalej: k.p.c.) z art. 45 ust. 1 Konstytucji.

Postanowieniem z 10 sierpnia 2017 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zakwestionowane art. 2 ust. 7 u.c.p.k. oraz art. 77 5 § 1 i 5 k.p. są przepisami materialnoprawnymi i z tego względu art. 45 Konstytucji (dotyczący prawa do sądu oraz warunków dopuszczalności wyłączenia jawności rozprawy) jest nieadekwatnym wzorcem kontroli, zaś zarzut jego naruszenia cechuje oczywista bezzasadność. Ponadto art. 77 5 § 1 i 5 k.p. nie dotyczą wolności człowieka, ale określają prawa pracownika do uzyskania należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową, zatem wzorzec kontroli wynikający z art. 31 ust. 1 Konstytucji jest nieadekwatny, a zarzut jego naruszenia – oczywiście bezzasadny.

Niezależnie od powyższego Trybunał ustalił, że zaskarżone art. 2 ust. 7 u.c.p.k. oraz art. 77 5 § 1 i 5 k.p. nie mają związku zarówno z ochroną własności i prawa dziedziczenia, jak i nie określają warunków dopuszczalności wywłaszczenia, nie dotyczą też ograniczania wolności działalności gospodarczej, zatem wskazane wzorce kontroli wynikające z art. 20, art. 21 ust. 1 i 2 oraz art. 22 Konstytucji są nieadekwatne, a postawione zarzuty – oczywiście bezzasadne. Natomiast odnosząc się do twierdzenia skarżącego o naruszeniu art. 32 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 w zw. z art. 20 i art. 21 Konstytucji, Trybunał stwierdził, że skoro wynikające z art. 20 i art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji zasady i prawa podmiotowe jednostki nie mają związku z treścią zakwestionowanych przepisów, to powołane łącznie z nimi art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji, jako niewyrażające w sposób pełny odrębnych wolności lub praw, nie mogły być samodzielnymi wzorcami kontroli w rozpatrywanej sprawie.

Badając zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego przez art. 2 ust. 7 u.c.p.k. oraz art. 77 5 § 1 i 5 k.p., Trybunał ustalił, że odnosił się on w istocie do innych przepisów, z których wynika sposób określania należności za podróże służbowe. Mianowicie – niezaskarżonych w rozpatrywanej sprawie art. 21a u.c.p.k. w związku z art. 77 5 § 2, 3 i 5 k.p. w zw. z § 97, § 8, § 13 i § 16 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. poz. 167, ze zm.; dalej: rozporządzenie MPiPS z 2013 r.).

Badając zaś zarzut niezgodności art. 278 § 1 k.p.c. z art. 45 ust. 1 Konstytucji, którą skarżący wywodził z faktu, że „biegłym może zostać osoba, której wiedza nie została w jakikolwiek sposób zweryfikowana metodami naukowymi i zgodnie z przyjętą wiedzą.

W konsekwencji o treści orzeczenia sądowego w sprawie decyduje faktycznie opinia [takiej] osoby (…)”, Trybunał stwierdził, że z zakwestionowanej normy nie wynika, kto może zostać biegłym, ani co jest podstawą orzeczenia wydawanego w postępowaniu cywilnym. Skoro nie zachodził związek między treścią art. 278 § 1 k.p.c. a stawianym zarzutem, Trybunał uznał twierdzenie o naruszeniu art. 45 ust. 1 Konstytucji za oczywiście bezzasadne.

Na postanowienie z 10 sierpnia 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej skarżący złożył – w ustawowym terminie – zażalenie, w którym zaskarżył to rozstrzygnięcie w całości oraz wniósł o jego uchylenie i nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu odwoławczym.

Skarżący zarzucił, że „w zaskarżonym postanowieniu Trybunał wskazuje, iż definicja podróży służbowej określona w art. 2 ust. 7 u.c.p.k. nie może być przedmiotem kontroli jako przepis prawa materialnego”. Ponadto skarżący, jak to zostało ujęte w zażaleniu, „podkreśla i doprecyzowuje, iż przedmiotem zarzutu w stosunku do art. 77 ust. 1 k.p. czyni jedynie zwrot »poza miejscowością w której znajduje się siedziba pracodawcy«” oraz „podtrzymuje także zarzut, iż normy prawa materialnego, a w szczególności art. 77 § 1 i 5 k.p. mogą stanowić przedmiot kontroli konstytucyjnej”.

Zdaniem skarżącego naruszenie wynikających z art. 2 Konstytucji „zasad należytej legislacji” polega na zastosowaniu wadliwej konstrukcji przepisów zawierającej wielostopniowe odesłanie kaskadowe, „która w konsekwencji powoduje niejasność i nieprecyzyjność treści normatywnych, a ponadto doprowadziła do nieadekwatności norm uregulowanych w zakwestionowanych przepisach do materii, w jakiej znajdują zastosowanie”. Jak stwierdził skarżący, „okoliczność ta znalazła swoje odzwierciedlenie w treści wyroku w sprawie stanowiącej podstawę skargi”.

Natomiast odnosząc się do podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w zakresie dotyczącym art. 278 § 1 k.p.c., skarżący podniósł w zażaleniu, że „zasadnym i dopuszczalnym jest zaskarżenie także tych norm prawa procesowego, które kształtują sposób i zasady funkcjonowania sądu w toku procesu”, a w przypadku kwestionowanej normy „naruszeniem prawa do rzetelnej procedury sądowej oraz do sprawiedliwego procesu sądowego jest dopuszczenie do kształtowania poglądu sądu na przedmiot sprawy przez osoby, których wiedza »specjalna« nie została zweryfikowana w żaden sposób naukowy”.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w zw. z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu.

W pierwszej kolejności Trybunał odniósł się do zawartego w zażaleniu zarzutu, że art. 2 ust. 7 u.c.p.k. i art. 77 5 § 1 i 5 k.p. jako przepisy prawa materialnego mogą być przedmiotem kontroli konstytucyjnej. Tymczasem w zakwestionowanym postanowieniu zostało wprost wskazane, że materialnoprawny charakter zaskarżonych regulacji uniemożliwia poddanie ich kontroli zgodności z art. 45 Konstytucji, a zatem z normami konstytucyjnymi, które dotyczą gwarancji proceduralnych (procesowych).

Natomiast, jak trafnie podkreślił Trybunał w zaskarżonym orzeczeniu, wzorce kontroli wynikające z art. 20, art. 21 ust. 1 i 2 oraz art. 31 ust. 1 Konstytucji nie mają związku z treścią zakwestionowanych przepisów, dlatego zarzuty ich naruszenia są oczywiście bezzasadne.

Wywody zawarte w zażaleniu dotyczące – jak to ujął skarżący – doprecyzowania, że zaskarża art. 77 ust. 1 k.p. w zakresie dotyczącym zwrotu „poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy”, wydają się w rzeczywistości dotyczyć art. 77 5 § 1 k.p. Zgodnie bowiem z niezaskarżonym art. 77 § 1 k.p. stosunek pracy między spółdzielnią pracy a jej członkiem nawiązuje się przez spółdzielczą umowę o pracę.

Powyższe ustalenie nie zmienia oceny zasadności odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w części dotyczącej niezgodności art. 2 ust. 7 u.c.p.k. oraz art. 77 5 § 1 i 5 k.p. z art. 2 Konstytucji. Jak słusznie uznał Trybunał w zakwestionowanym rozstrzygnięciu, przedstawione w skardze uzasadnienie zarzutów dotyczyło innych, niezakwestionowanych przepisów art. 21a u.c.p.k. w związku z art. 77 5 § 2, 3 i 5 k.p. w zw. z § 97, § 8, § 13 i § 16 rozporządzenia MPiPS z 2013 r., z których wynika sposób określania należności za podróże służbowe.

Ponadto zawarte dopiero w zażaleniu twierdzenia skarżącego, że kwestionuje zwrot „poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy” należy ocenić jako spóźnione. Natomiast odwołanie się do treści uzasadnień orzeczeń sądów powszechnych jako potwierdzenia niekonstytucyjności art. 77 5 § 1 k.p. dotyczy stosowania prawa w konkretnej sprawie, a to – chociażby nawet błędne – nie podlega kognicji Trybunału Konstytucyjnego.

Jak słusznie zauważył Trybunał, w uzasadnieniu postanowienia z 10 sierpnia 2017 r., z art. 278 § 1 k.p.c. nie wynika, kto może zostać biegłym, ani co jest podstawą orzeczenia wydawanego w postępowaniu cywilnym. Twierdzenia skarżącego zawarte w zażaleniu, zgodnie z którymi naruszenie art. 45 Konstytucji wynika z „dopuszczenia do kształtowania poglądu sądu na przedmiot sprawy przez osoby, których wiedza »specjalna« nie została zweryfikowana w żaden sposób naukowy”, nie ma zatem związku z treścią tego przepisu.

W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że wniesione zażalenie nie podważa podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, dlatego zgodnie z art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK postanawia jak w sentencji.

Postanowienie

z dnia 10 sierpnia 2017 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Mariusz Muszyński, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej w sprawie zgodności:

1. 1) art. 2 ust. 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2012 r. poz. 1155, ze zm.) z art. 2, art. 20, art. 22, art. 32 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 w zw. z art. 20, art. 21 i art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;
2. 2) art. 77 5 § 1 i 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502, ze zm.) z art. 2, art. 20, art. 22, art. 31 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 w zw. z art. 20, art. 21 i art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;
3. 3) art. 278 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.) z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

postanawia:

odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.

Uzasadnienie

W sporządzonej przez radcę prawnego skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 18 kwietnia 2017 r. (data nadania), M.J. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej (dalej: skarżący) zarzucił niezgodność art. 2 ust. 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2012 r. poz. 1155, ze zm.;

dalej: u.c.p.k.) z art. 2, art. 20, art. 22, art. 32 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 w zw. z art. 20, art. 21 i art. 45 Konstytucji.

Ponadto skarżący zakwestionował zgodność art. 77 5 § 1 i 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502, ze zm.; dalej: k.p.) w zakresie, w jakim dotyczy pracowników, których praca polega na stałym podróżowaniu lub stałej pracy poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, z art. 2, art. 20, art. 22, art. 31 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 w zw. z art. 20, art. 21 i art. 45 Konstytucji.

W skardze konstytucyjnej zarzucił również niezgodność art. 278 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, zm.; dalej: k.p.c.) z art. 45 ust. 1 Konstytucji.

Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym. Wyrokiem z listopada 2014 r. Sąd Rejonowy w T. uwzględnił częściowo powództwo byłego pracownika skarżącego i zasądził na rzecz powoda odpowiednie kwoty wraz z ustawowymi odsetkami, tytułem wynagrodzenia za pracę za grudzień 2011 r. oraz diet za krajowe i zagraniczne podróże służbowe, a także ryczałtu za nocleg w krajowych i zagranicznych podróżach służbowych we wskazanych w wyroku okresach, zaś w pozostałym zakresie roszczenie powoda oddalił. Ponadto sąd I instancji zawiesił postępowanie z powództwa skarżącego jako powoda wzajemnego przeciw powodowi – pozwanemu wzajemnemu.

Wskutek apelacji skarżącego Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z grudnia 2015 r. zmienił częściowo orzeczenie sądu I instancji w ten sposób, że zmniejszył jedną z zasądzonych kwot, zaś w pozostałej części apelację oddalił. Wyrok sądu II instancji skarżący otrzymał 22 lutego 2016 r. 4

Trybunał Konstytucyjny ustalił z urzędu, że 12 marca 2016 r. skarżący złożył wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej w związku z wyrokiem z grudnia 2015 r., wnosząc jednocześnie o wyłączenie konkretnie wskazanych sędziów od rozpoznania tej sprawy. Sąd Rejonowy w T. postanowieniem z listopada 2016 r. oddalił wniosek. Zażalenie skarżącego zostało oddalone postanowieniem Sądu Okręgowego w K. ze stycznia 2017 r. Postanowienie sądu II instancji zostało doręczone skarżącemu 1 marca 2017 r. 5

Zdaniem skarżącego art. 2 ust. 7 u.c.p.k. jest niezgodny z art. 2 (zasada demokratycznego państwa prawnego), art. 20 (zasada społecznej gospodarki rynkowej), art. 22 (zasada ograniczenia wolności działalności gospodarczej tylko w drodze ustawy i ze względu na ważny interes publiczny), art. 32 ust. 1 (zasada równości) oraz art. 31 ust. 3 (zasada proporcjonalności) w zw.

z art. 20, art. 21 (zasada ochrony własności i prawa dziedziczenia – ust. 1 oraz warunki dopuszczalności wywłaszczenia – ust.

2) i art. 45 Konstytucji (prawo do sądu – ust. 1 oraz warunki dopuszczalności wyłączenia jawności rozprawy – ust. 2). Natomiast art. 77 5 § 1 i 5 k.p. w zakresie, w jakim dotyczy pracowników, których praca polega na stałym podróżowaniu lub stałej pracy poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, narusza według skarżącego art. 2 (zasada demokratycznego państwa prawnego), art. 20 (zasada społecznej gospodarki rynkowej), art. 22 (zasada ograniczenia wolności działalności gospodarczej tylko w drodze ustawy i ze względu na ważny interes publiczny), oraz art. 31 ust. 1 i 3 (zasada ochrony wolności człowieka oraz zasada proporcjonalności) w zw. z art. 20, art. 21 (zasada ochrony własności i prawa dziedziczenia – ust. 1 oraz warunki dopuszczalności wywłaszczenia – ust. 2) i art. 45 Konstytucji (prawo do sądu – ust. 1 oraz warunki dopuszczalności wyłączenia jawności rozprawy – ust. 2).

Ponadto skarżący zakwestionował zgodność art. 278 § 1 k.p.c. z art. 45 ust. 1 Konstytucji (prawo do sądu).

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania.

Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadna, a także gdy zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 2-4 u.o.t.p. TK.

Zaskarżony art. 2 ust. 7 u.c.p.k. zawiera definicję podróży służbowej, którą jest każde zadanie służbowe polegające na wykonywaniu, na polecenie pracodawcy: a) przewozu drogowego poza miejscowość, o której mowa w pkt 4 lit. a, lub b) wyjazdu poza miejscowość, o której mowa w pkt 4 lit. a, w celu wykonania przewozu drogowego.

Skarżący przedmiotem skargi uczynił też art. 77 5 § 1 k.p., zgodnie z którym pracownikowi wykonującemu na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową.

W myśl zakwestionowanego art. 77 5 § 5 k.p. w przypadku gdy układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania lub umowa o pracę nie zawiera postanowień, o których mowa w § 3, pracownikowi przysługują należności na pokrycie kosztów podróży służbowej odpowiednio według przepisów, o których mowa w § 2. 11

Ostatni zakwestionowany art. 278 § 1 k.p.c. przewiduje, że w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych sąd po wysłuchaniu wniosków stron co do liczby biegłych i ich wyboru może wezwać jednego lub kilku biegłych w celu zasięgnięcia ich opinii.

Trybunał stwierdza, że zakwestionowane art. 2 ust. 7 u.c.p.k. oraz art. 77 5 § 1 i 5 k.p. są przepisami materialnoprawnymi i z tego względu nie mogą być konfrontowane ani z prawem do sądu, ani z warunkami dopuszczalności wyłączenia jawności rozprawy. Oznacza to, że art. 45 Konstytucji jest nieadekwatnym wzorcem kontroli, zaś zarzut jego naruszenia cechuje oczywista bezzasadność. Ponadto zakwestionowane art. 77 5 § 1 i 5 k.p. nie dotyczą wolności człowieka, ale określają prawa pracownika do uzyskania należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową, zatem wzorzec kontroli wynikający z art. 31 ust. 1 Konstytucji jest nieadekwatny, a zarzut jego naruszenia – oczywiście bezzasadny.

Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia art. 20, art. 22, art. 32 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 w zw. z art. 20 i art. 21 Konstytucji Trybunał wyjaśnia, że zaskarżone art. 2 ust. 7 u.c.p.k. oraz art. 77 5 § 1 i 5 k.p. nie mają związku zarówno z ochroną własności i prawa dziedziczenia, jak i nie określają warunków dopuszczalności wywłaszczenia, nie dotyczą też ograniczania wolności działalności gospodarczej. Wskazane wzorce kontroli wynikające z art. 20, art. 21 ust. 1 i 2 oraz art. 22 Konstytucji są więc nieadekwatne.

W związku z powyższym oczywiście bezzasadne są zarzuty naruszenia powołanych samodzielnie art. 20 i art. 22 Konstytucji.

Natomiast odnosząc się do twierdzenia skarżącego o naruszeniu art. 32 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 w zw. z art. 20 i art. 21 Konstytucji, Trybunał stwierdza, że skoro wynikające z art. 20 i art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji zasady i prawa podmiotowe jednostki nie mają związku z treścią zakwestionowanych przepisów, to powołane łącznie z nimi art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji, jako niewyrażające w sposób pełny odrębnych wolności lub praw, nie mogą być samodzielnymi wzorcami kontroli w rozpatrywanej sprawie.

Trybunał przypomina, że wzorzec kontroli wynikający z art. 32 ust. 1 Konstytucji należy powiązać z konkretnym podmiotowym prawem, wolnością lub obowiązkiem o charakterze konstytucyjnym, w zakresie których została naruszona zasada równości lub niedyskryminacji.

Wyrażona w art. 32 ust. 1 Konstytucji zasada równości jest adresowana przede wszystkim do ustawodawcy i wyznacza sposób normowania poszczególnych dziedzin życia publicznego. Wprawdzie Trybunał dopuścił możliwość powołania się w skardze konstytucyjnej na naruszenie tej zasady, ale tylko gdy zostanie wskazane konkretne podmiotowe prawo, wolność lub obowiązek o charakterze konstytucyjnym, w zakresie których doznała ona naruszenia, oraz gdy zostanie określony sposób tego naruszenia (zob. postanowienia TK z: 25 listopada 2008 r., Ts 104/07, OTK ZU nr 1/B/2009, poz. 35 oraz 24 października 2001 r., SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225).

Trybunał podkreśla, że – podobnie do art. 32 ust. 1 – również art. 31 ust. 3 Konstytucji nie wyraża w sposób pełny odrębnych wolności lub praw, a czyni to jedynie w sposób cząstkowy i uzupełniający, ściśle związany z innymi normami konstytucyjnymi.

Jak wynika z tytułu podrozdziału, w którym został umiejscowiony, wyraża on zasadę ogólną dotyczącą konstytucyjnych wolności i praw człowieka i obywatela. Zasada ta dotyczy „ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw”, nie jest więc podstawą odrębnego typu wolności lub prawa. Przepis ten nie formułuje zatem samoistnego prawa podmiotowego o randze konstytucyjnej i zawsze musi być stosowany wspólnie z innymi normami Konstytucji (zob. wyrok TK z 29 kwietnia 2003 r., SK 24/02, OTK ZU nr 4/A/2003, poz. 33; por. postanowienie TK z 23 stycznia 2002 r., Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60).

Podsumowując tę część rozważań Trybunał stwierdza, że art. 32 ust. 1 Konstytucji (zasada równości) oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji (zasada proporcjonalności) nie mogą, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, stanowić samodzielnych wzorców kontroli w postępowaniu inicjowanym skargą konstytucyjną.

Natomiast z uzasadnienia skargi konstytucyjnej wynika, że zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego przez art. 2 ust. 7 u.c.p.k. oraz art. 77 5 § 1 i 5 k.p. – odnosi się w istocie do art. 21a u.c.p.k. w związku z art. 7 5 § 2, 3 i 5 k.p. w zw. z § 97, § 8, § 13 i § 16 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. poz. 167, ze zm.; dalej: rozporządzenie MPiPS z 2013 r.). Co szczególnie istotne, art. 21a u.c.p.k., art.77 5 § 2 i 3 k.p., ani też przepisy rozporządzenia MPiPS z 2013 r. nie zostały zaskarżone w rozpatrywanej sprawie.

Skarżący twierdzi, że konstrukcja normatywna art. 2 ust. 7 u.c.p.k. oraz art. 77 5 § 1 i 5 k.p. jest niezgodna z art. 2 Konstytucji, przy czym odwołuje się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 listopada 2016 r. (K 11/15). W orzeczeniu tym Trybunał uznał (pkt 2 sentencji), że art. 21a u.c.p.k. w związku z art. 77 5 § 2, 3 i 5 k.p. w związku z § 9 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. Nr 236, poz. 1991, ze zm.) w zakresie, w jakim znajdują zastosowanie do kierowców wykonujących przewozy w transporcie międzynarodowym, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji.

Podkreślenia wymaga, że przepisy te zostały przez wnioskodawcę zakwestionowane w ograniczonym zakresie normowania, tj. w zakresie, w jakim odnoszą się do „kierowców zatrudnionych w transporcie międzynarodowym” znajdujących się w „zagranicznej podróży służbowej” (pkt 8.4 uzasadnienia wyroku TK).

Z analizy wniesionej skargi konstytucyjnej i załączonych do niej orzeczeń sądów powszechnych wynika wprawdzie, że od skarżącego zasądzone zostały diety i ryczałt za podróże służbowe krajowe i zagraniczne, ale w postępowaniu przed Trybunałem skarżący nie zakwestionował w sposób właściwy przepisów, z których wynika sposób określania należności za te podróże.

Ostatni zaskarżony przepis to art. 278 § 1 k.p.c. Zdaniem skarżącego narusza on wyrażone w art. 45 ust. 1 Konstytucji prawo do sądu dlatego, że „biegłym może zostać osoba, której wiedza nie została w jakikolwiek sposób zweryfikowana metodami naukowymi i zgodnie z przyjętą wiedzą. W konsekwencji o treści orzeczenia sądowego w sprawie decyduje faktycznie opinia [takiej] osoby (…).”

Z zakwestionowanej normy nie wynika, kto może zostać biegłym, ani co jest podstawą orzeczenia wydawanego w postępowaniu cywilnym.

Przepis ten stanowi jedynie, że w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych sąd po wysłuchaniu wniosków stron co do liczby biegłych i ich wyboru może wezwać jednego lub kilku biegłych w celu zasięgnięcia ich opinii.

Skoro nie zachodzi związek między treścią art. 278 § 1 k.p.c. a stawianym zarzutem, należy uznać twierdzenie o naruszeniu art. 45 ust. 1 Konstytucji za oczywiście bezzasadne.

Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK, postanowił odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.

O kosztach postępowania nie orzekano z uwagi na brak ku temu podstaw prawnych. Przepis art. 54 u.o.t.p. TK stanowi podstawę prawną zasądzenia kosztów postępowania w toku merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej.