Spis treści, przepisy i wyszukiwarka

Powołane przepisy 10

Postanowienie o odmowie Trybunału Konstytucyjnegoz 2 czerwca 2026 r., sygn. akt Ts 65/24 sprawa w toku

Tekst u wydawcy: Portal orzeczeń TK

Metryka

Wydany: 2 czerwca 2026 r.
Sąd: Trybunał Konstytucyjny
Skład: Bartłomiej Sochański
Rozpoznanie: po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej A.C. i R.C.
Sprawa: w sprawie zgodności:
1) art. 730 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1550, ze zm.) w zakresie, w jakim „zgodnie z obowiązującym orzecznictwem sądowym zaskarżony przepis nie przewiduje interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia powództwa oraz uprawdopodobnienia roszczenia w sprawie o zobowiązanie spółdzielni w upadłości likwidacyjnej i [s]yndyka do ustanowienia odrębnej własności lokalu na podstawie w pełni ukształtowanej ekspektatywy ustanowienia odrębnej własności lokalu niemieszkalnego poprzez zakaz zbywania i opróżnienia lokalu przez powodów do czasu ustanowienia odrębnej własności lokali lub dokonania zapłaty odszkodowania zgodnie z powództwem ewentualnym o zwrot wpłaconego wkładu budowlanego”, z art. 32, art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;
2) art. 730 1 § 1 i 2 ustawy powołanej w punkcie pierwszym w zakresie, w jakim „zgodnie z obowiązującym orzecznictwem sądowym zaskarżony przepis nie przewiduje uprawdopodobnienia roszczenia i interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia powództwa w trakcie trwani[a] postępowania egzekucyjnego o wydanie i opróżnienie lokalu prowadzonego na wniosek pozwanego syndyka masy upadłości w sprawie o zobowiązanie spółdzielni w upadłości likwidacyjnej i [s]yndyka do ustanowienia odrębnej własności lokalu na podstawie w pełni ukształtowanej ekspektatywy ustanowienia odrębnej własności lokalu niemieszkalnego poprzez zakaz zbywania i opróżnienia lokalu przez powodów w sytuacji, gdy komornik wszczął postępowanie egzekucyjne o opróżnienie i opuszczenie lokalu, którego postępowanie dotyczy i wyznaczył termin jego opróżnienia”, z art. 45 Konstytucji;
3) art. 730 1 § 1 i 2 ustawy powołanej w punkcie pierwszym w zakresie, w jakim „zaskarżony przepis nie przewiduje interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia powództwa ewentualnego związanego [z] wkładem budowlanym, którego wypłata jest możliwa po opróżnieniu lokalu oraz jako wierzytelność jeszcze nie wymagalna nie może zostać zgłoszona w postępowaniu upadłościowym w sprawie o zobowiązanie spółdzielni w upadłości likwidacyjnej i [s]yndyka do ustanowienia odrębnej własności lokalu na podstawie w pełni ukształtowanej ekspektatywy ustanowienia odrębnej własności lokalu niemieszkalnego ewentualnie zapłaty odszkodowania w wysokości wkładu budowlanego z odsetkami za opóźnienie poprzez zakaz zbywania i opróżnienia lokalu przez powodów do czasu dokonania zapłaty odszkodowania zgodnie z powództwem ewentualnym o zwrot wpłaconego wkładu budowlanego, którego wysokość z odsetkami dwukrotnie przewyższa wartość rynkową lokalu”, z art. 32 i art. 45 ust. 1 Konstytucji;
4) art. 390 § 3 w związku z art. 117 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r. poz. 1610, ze zm.) w zakresie, w jakim „zaskarżone przepisy przewidują skuteczność dochodzenia roszczenia prowadzącego do zawarcia umowy przyrzeczonej związanej z realizacją w pełni ukształtowanej ekspektatywy ustanowienia odrębnej własności lokalu po jego wydaniu osobie na rzecz której ma być ustanowiona odrębna własność tego lokalu do rocznego terminu liczonego od dnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta i roczny termin przedawnienia roszczenia osoby uprawnionej, co w oceni[e] [s]ądu I i II instancji skutkuje co do zasady niemożnością skutecznego dochodzenia takiego roszczenia przez podmiot uprawniony i nie można udzielić mu ochrony przewidzianej w przepisach o postępowaniu przed organami i sądem, co w sposób rażący narusza zasadę dobrej legislacji i zasadę demokratycznego państwa prawa oraz zasadę równości wobec prawa, skoro takie roszczenie przysługuje osobom na rzecz których ustanowiono lokatorskie lub spółdzielcze prawo do lokalu, a wszystkie roszczenia o zawarcie umowy przenoszącej własność nieruchomości mają charakter majątkowy i stosownie do treści art. 117 § 1 k.c. ulegają 10 letniemu przedawnieniu”, z art. 32, art. 2 i art. 64 Konstytucji;
5) art. 91 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520, ze zm.) w zakresie, w jakim „zaskarżone przepisy [p]rzewidują, że zobowiązania majątkowe niepieniężne upadłego zmieniają się z dniem ogłoszenia upadłości na zobowiązania pieniężne inne niż określone w art. 12, [art. 17 14, art. 17 15 ] ustawy w spółdzielniach mieszkaniowych co uniemożliwia skuteczność dochodzenia roszczenia prowadzącego do zawarcia umowy przyrzeczonej związanej z realizacją w pełni ukształtowanej ekspektatywy ustanowienia odrębnej własności lokalu po jego wydaniu osobie na rzecz której ma być ustanowiona odrębna własność tego lokalu, co w oceni[e] [s]ądu I i II instancji skutkuje co [do] zasady niemożnością skutecznego dochodzenia roszczenia przez podmiot uprawniony i nie można udzielić mu ochrony przewidzianej w przepisach o postępowaniu przed organami i sądem”, z art. 2 i art. 64 Konstytucji;
6) art. 86 ustawy powołanej w punkcie piątym w zakresie, w jakim „zaskarżony przepis nie przewiduje obowiązku zawarcia przez syndyka umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu na rzecz osób posiadających w pełni ukształtowaną ekspektatywę ustanowienia odrębnej własności, co w oceni[e] [s]ądu I i II instancji skutkuje co [do] zasady niemożnością skutecznego dochodzenia roszczenia przez podmiot uprawniony i nie można udzielić mu ochrony przewidzianej w przepisach o postępowaniu przed organami i sądem”, z art. 2 i art. 64 Konstytucji,
Publikacja: OTK ZU B/2026, poz. 202

Sygn. akt Ts 65/24

Sentencja

postanawia:

odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.

Uzasadnienie

W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 15 kwietnia 2024 r. A.C. i R.C. (dalej: skarżący), reprezentowani przez pełnomocnika z wyboru, wystąpili z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następującego stanu faktycznego.

Skarżący wystąpili z pozwem o zobowiązanie Śródmiejskiej Spółdzielni Mieszkaniowej w W. (dalej: Spółdzielnia) i M.K. – tymczasowego zarządcy syndyka masy upadłości Spółdzielni do złożenia, zgodnie z zawartą 15 lipca 2014 r. w formie aktu notarialnego umową przedwstępną, oświadczenia woli w przedmiocie przeniesienia na skarżących własności lokalu niemieszkalnego oraz przynależnego do niego pomieszczenia – schowka nr 0-1, położonych w budynku przy […] w W. Skarżący wnieśli ewentualnie o zasądzenie solidarnie od pozwanych odszkodowania w wysokości 3 032 080,63 zł z tytułu braku złożenia oświadczenia woli zgodnie z umową przedwstępną.

W pozwie zawarli wniosek o zabezpieczenie roszczenia poprzez wydanie zakazu opróżnienia przez nich lokalu do czasu złożenia oświadczenia woli zgodnie z umową przedwstępną, ewentualnie zasądzenie solidarnie od pozwanych odszkodowania do czasu jego zapłaty przez pozwanych.

Sąd Okręgowy w W. (dalej: Sąd Okręgowy) postanowieniem z 11 grudnia 2023 r. (sygn. akt […]) oddalił wniosek skarżących o udzielenie zabezpieczenia z uwagi na brak uprawdopodobnienia roszczenia oraz interesu prawnego w uzyskaniu zabezpieczenia.

Po rozpoznaniu zażalenia skarżących na powyższe postanowienie Sąd Apelacyjny w W. (dalej: Sąd Apelacyjny) oddalił je postanowieniem z 22 marca 2024 r. (sygn. akt […]; dalej: postanowienie). Orzeczenie to wskazane zostało jako ostateczne w sprawie, w związku z którą wystąpili oni ze skargą konstytucyjną.

W uzasadnieniu skargi konstytucyjnej skarżący wskazali, że Sąd Apelacyjny w postanowieniu „dokonał wykładni przepisów na których oparte jest powództwo dokonując obrazy przepisów i zasad obowiązujących w Konstytucji” (s. 10 skargi), w wyniku czego naruszone zostały: art. 32 Konstytucji (zasada równości, zakaz dyskryminacji) poprzez pozbawienie skarżących, jako powodów posiadających ekspektatywę ustanowienia odrębnej własności lokalu, możliwości otrzymania zabezpieczenia powództwa wytoczonego przeciwko spółdzielni mieszkaniowej w upadłości i syndykowi masy upadłości likwidacyjnej w trakcie postępowania upadłościowego, a także pozbawienie skarżących praw i ochrony przysługujących posiadaczom praw spółdzielczych, których roszczenia i interes prawny w postępowaniach o ustanowienie odrębnej własności lokalu nie są kwestionowane; art. 2 Konstytucji (zasada demokratycznego państwa prawnego) poprzez pozbawienie skarżących ochrony praw nabytych; art. 45 ust. 1 Konstytucji (prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd); art. 64 Konstytucji (prawo do własności oraz innych praw majątkowych) poprzez ograniczenie – w drodze wykładni przepisów dokonanej przez Sąd Apelacyjny w orzeczeniu ostatecznym – prawa w postaci ekspektatywy ustanowienia odrębnej własności lokalu przewidzianego w ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych.

W skardze konstytucyjnej skarżący wnieśli o „wstrzymanie egzekucji z prawomocnego (…) [w]yroku z dnia 20 maja 2022 roku Sądu Rejonowego w W. (…) o nakazanie opróżnienia, opuszczenia i o wydanie lokalu, sygn. akt […] i udzielenia zabezpieczenia powództwa o sygn. akt […] do czasu rozstrzygnięcia [s]kargi [k]onstytucyjnej i prawomocnego zakończenia postępowania przed Sądem Okręgowym w W., (…) sygn. […] o zobowiązanie do ustanowienia odrębnej własności lokalu niemieszkalnego numer V oraz przynależnego do niego pomieszczenia w postaci schowka nr 0-1 znajdujących się na parterze budynku (I kondygnacja) numer 20 przy […] w W.” (s. 7 skargi). W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że „[k]omornik [s]ądowy w sprawie o sygn. […] wezwał powodów do dobrowolnego opróżnienia lokalu w terminie do dnia 30 kwietnia 2024 roku” (s. 8 skargi).

Zarządzeniem z 17 kwietnia 2024 r. Prezes Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżących do usunięcia, w terminie tygodnia od doręczenia zarządzenia, braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem wyroków, decyzji lub innych rozstrzygnięć (wraz z uzasadnieniami) potwierdzających wyczerpanie drogi prawnej, w szczególności postanowień: a) Sądu Okręgowego w W. z 11 grudnia 2023 r. (sygn. akt […]), b) Sądu Apelacyjnego w W. z 22 marca 2024 r. (sygn. akt […]); 2) podanie oraz udokumentowanie daty doręczenia skarżącym ostatecznego orzeczenia; 3) poinformowanie, czy od wskazanego w skardze konstytucyjnej ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia. Na wezwanie, doręczone skarżącym 22 kwietnia 2024 r., odpowiedzieli oni pismem z 2 maja 2024 r. 8

Postanowieniem z 28 maja 2024 r. Trybunał Konstytucyjny oddalił wniosek skarżących o wydanie postanowienia tymczasowego i odrzucił ich wniosek o wydanie postanowienia zabezpieczającego. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnili ryzyka spowodowania skutków nieodwracalnych, wiążących się dla nich z dużym uszczerbkiem, innego ważnego interesu skarżących lub ważnego interesu publicznego. Natomiast żądanie „udzielenia zabezpieczenia powództwa” skarżących w toczącej się przed Sądem Okręgowym w W. sprawie o sygn. akt […] Trybunał uznał za niedopuszczalne z uwagi na brak podstawy normatywnej umożliwiającej jego zgłoszenie w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi konstytucyjnej.

Zarządzeniem z 28 maja 2024 r. sędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżących do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia, braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) wskazanie wzorców kontroli zaskarżonych przepisów; 2) uzasadnienie zarzutu niezgodności zakwestionowanych w skardze przepisów z wolnościami lub prawami skarżących, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie (w razie twierdzenia, że w odniesieniu do przepisów wskazanych w punkcie I i II petitum skargi źródłem naruszenia praw skarżących jest stała, powszechna i jednolita ich wykładnia – uprawdopodobnienie istnienia takiej wykładni oraz przedstawienie argumentów za jej niezgodnością z Konstytucją).

Na zarządzenie, doręczone skarżącym 11 czerwca 2024 r., odpowiedzieli oni pismem z 18 czerwca 2024 r. (data nadania).

11 18 czerwca 2024 r. skarżący wnieśli ponadto o uchylenie wskazanego wyżej postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 28 maja 2024 r. i ponowne rozpoznanie wniosku złożonego przez nich ze skargą konstytucyjną, ewentualnie o wydanie postanowienia tymczasowego „poprzez wstrzymanie egzekucji z prawomocnego (…) [w]yroku z dnia 20 maja 2022 roku Sądu Rejonowego w W. (…) o nakazanie opróżnienia, opuszczenia i o wydanie lokalu, sygn. akt […] do czasu rozstrzygnięcia [s]kargi [k]onstytucyjnej i/lub prawomocnego zakończenia postępowania przed Sądem Okręgowym w W., (…) sygn. […] o zobowiązanie do ustanowienia odrębnej własności lokalu niemieszkalnego numer V oraz przynależnego do niego pomieszczenia w postaci schowka nr 0-1 znajdujących się na parterze budynku (I kondygnacja) numer 20 przy […] w W.” (s. 1 wniosku).

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.

Służy ono wyeliminowaniu spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia na warunkach określonych w Konstytucji oraz u.o.t.p.TK. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych prawem wymagań lub gdy jest oczywiście bezzasadna.

Zgodnie z przyjętym w polskim systemie prawnym modelem skargi konstytucyjnej jej przedmiotem może być wyłącznie przepis ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK w związku z art. 79 ust. 1 Konstytucji). Niedopuszczalna jest więc taka skarga, której zarzuty odnoszą się do sposobu interpretowania prawa przez sądy, wadliwego ustalenia stanu faktycznego czy też wskazania okoliczności, które są argumentami ze sfery pozaprawnej (tzw. skarga na stosowanie prawa). Skarga konstytucyjna dotyczy bowiem ochrony takich praw lub wolności konstytucyjnych, których ograniczenie wyniknie bezpośrednio z ustawy bądź innego aktu normatywnego, a nie dopiero w rezultacie wydania aktu indywidualnego (zob. postanowienie TK z 2 lutego 2012 r., sygn. SK 14/09, OTK ZU nr 2/A/2012, poz. 17).

Skarga konstytucyjna jest „zawsze «skargą na przepis», a nie na jego konkretne, wadliwe zastosowanie, nawet jeśli to prowadziłoby do niekonstytucyjnego skutku. Kontrola stosowania prawa przez sądy – choćby nawet błędnego – pozostaje poza kognicją Trybunału Konstytucyjnego” (postanowienie TK z 2 grudnia 2010 r., sygn. SK 11/10, OTK ZU nr 10/A/2010, poz. 131).

Zdaniem skarżących „uzasadnienie faktyczno-prawne wydanego [p]ostanowienia Sądu Apelacyjnego w W. (...) [s]ygn. akt […] z dnia 22 marca 2024 r. (...), który postanowił oddalić zażalenie [na postanowienie oddalające wniosek skarżących o udzielenie zabezpieczenia roszczenia] i dokonał wykładni przepisów na których oparte jest powództwo w sposób rażący w ocenie skarżących [narusza] przepisy i zasady obowiązujące w Konstytucji” (s. 7 skargi). Zaznaczyli, że „[o]ddalenie zażalenia na odmowę udzielenia zabezpieczenia i dokonana przez [s]ąd wykładnia [zaskarżonych przepisów] (…) przesądza o dalszych losach wytoczonego powództwa i w sposób rażący narusza art. 2 Konstytucji” (s. 6 skargi). W przekonaniu skarżących „rozumowanie [s]ądu” (s. 3 skargi, s. 4 pisma z 18 czerwca 2024 r.), które doprowadziło do oddalenia zażalenia, i ustalenie, że skarżący nie uprawdopodobnili roszczenia i interesu prawnego w uzyskaniu zabezpieczenia powództwa poprzez wydanie zakazu zbywania i opróżniania lokalu w sytuacji, gdy komornik wszczął postępowanie egzekucyjne o jego opróżnienie i opuszczenie oraz wyznaczył termin jego opróżnienia „narusza art. 45 Konstytucji, (…) art. 5 k.c. i świadczy o nieznajomości zasad współżycia społecznego” (s. 3 skargi).

W przekonaniu skarżących, jako powodowie posiadający ekspektatywę ustanowienia odrębnej własności lokalu powinni oni mieć takie same prawa i ochronę jak posiadacze spółdzielczych praw, których roszczenia i interes prawny w postępowaniach o ustanowienie odrębnej własności lokalu nie są kwestionowane. Skonstatowali, że „stwierdzenie niezgodności obowiązujących przepisów (...) umożliwi skarżącym rozpoznanie ich zażalenia wniesionego do Sądu Apelacyjnego i uchylenie [p]ostanowienia Sądu Apelacyjnego w W.” (s. 7 skargi).

W ocenie Trybunału rozpatrywana skarga konstytucyjna jest skargą na stosowanie prawa. Jej uzasadnienie koncentruje się bowiem na polemice z ustaleniami i argumentami orzekającego w sprawie skarżących Sądu Apelacyjnego w W., które przesądziły o nieuwzględnieniu ich zażalenia na odmowę udzielenia wnioskowanego zabezpieczenia. To nie w brzmieniu zakwestionowanych przepisów, lecz w określonym ich zastosowaniu skarżący upatrują naruszenia swoich konstytucyjnych praw. Tak sformułowanej skardze konstytucyjnej, jako niespełniającej przesłanki zawartej w art. 79 ust. 1 Konstytucji, należało odmówić nadania dalszego biegu.

W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny – na podstawie at. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – postanowił jak w sentencji.

2. Trybunał stwierdza, że ze względu na odmowę nadania dalszego biegu rozpatrywanej skardze konstytucyjnej bezprzedmiotowe staje się rozpoznanie wniosku skarżących zawartego w piśmie z 18 czerwca 2024 r. (data nadania) o uchylenie postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 28 maja 2024 r. i ponowne rozpoznanie złożonego przez nich w skardze konstytucyjnej wniosku o wydanie postanowienia tymczasowego, a także wniosku ewentualnego o wydanie postanowienia tymczasowego sformułowanego w tym piśmie.

POUCZENIE 20

Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącym przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.

Tekst u wydawcy: Portal orzeczeń TKPobrany 16 października 2026 r.Zgłoś dane osobowe albo błąd

Treść dosłownie; przetworzyliśmy: podział na sekcje, układ według wzoru orzeczenia (metryka, punkty sentencji, nagłówki ze zdań sądu), linki do przepisów, wyróżnienia i zakrycie numerów PESEL, dowodów, paszportów i rachunków, których anonimizacja u wydawcy nie objęła.