Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 4 stycznia 2019 r. (data nadania) J.C. (dalej: skarżący), reprezentowany przez radcę prawnego ustanowionego pełnomocnikiem z urzędu, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego.
Skarżący zwrócił się do sądu penitencjarnego (Sąd Okręgowy w G.) z wnioskiem o udzielenie mu przedterminowego warunkowego zwolnienia z odbycia reszty kary pozbawienia wolności oraz złożenie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego. Skarżący uważa bowiem, że art. 77 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1950, ze zm.; dalej: kodeks karny lub k.k.), precyzujący przesłanki dopuszczające udzielenie przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary pozbawienia wolności, narusza przepisy ustawy zasadniczej.
Sąd Okręgowy, wydając 13 grudnia 2017 r. postanowienie w sprawie o sygn. akt […], odmówił skarżącemu udzielenia warunkowego przedterminowego zwolnienia z reszty kary pozbawienia wolności, nie podzielił także poglądu o konieczności skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w tym zakresie. Skarżący zaskarżył to postanowienie. Sąd Apelacyjny w G. – działający jako sąd odwoławczy – wydając 9 stycznia 2018 r. postanowienie w sprawie o sygn. akt […] utrzymał w mocy postanowienie Sądu Okręgowego z 13 grudnia 2017 r.
W ocenie skarżącego argumentacja sądu, zarówno pierwszej jak i drugiej instancji, ograniczała się – w zakresie wniosku o skierowanie do Trybunału pytania prawnego – do stwierdzenia, że skarżący ma wątpliwości nie co do zgodności z Konstytucją przedmiotowego przepisu, a jedynie do jego sądowej wykładni.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania.
Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadna, a także gdy jej braki formalne nie zostały usunięte w terminie.
2. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji „każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji”.
3. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 28 listopada 2019 r. wezwano skarżącego do usunięcia następujących braków formalnych: doręczenia oryginału lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem postanowień i uzasadnień wraz z trzema ich kopiami – Sądu Okręgowego w G. z 13 grudnia 2017 r. (sygn. akt […]), Sądu Apelacyjnego w G. z 9 stycznia 2018 r. (sygn. akt […]) oraz Sądu Rejonowego w G. z 5 października 2018 r. (sygn. akt […]); doręczenia kompletnego wniosku (wraz z 3 kopiami) skarżącego o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu w związku z wydaniem wymienionego postanowienia Sądu Apelacyjnego w G.; udokumentowania daty doręczenia skarżącemu ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz daty złożenia w administracji Aresztu Śledczego w G. wniosku w przedmiocie wyznaczenia pełnomocnika z urzędu celem wniesienia skargi konstytucyjnej w związku z wydaniem przez Sąd Apelacyjny w G. postanowienia z 9 stycznia 2018. 9
3.1. Zarządzenie Trybunału z 28 listopada 2019 r. zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 6 grudnia 2019 r. Zgodnie z art. 60 ust. 2 u.o.t.p.TK termin na usunięcie wskazanych braków formalnych upływał 13 grudnia 2019 r. Pismem nadanym 13 grudnia 2019 r., pełnomocnik skarżącego zwrócił się do Trybunału z wnioskiem o przedłużenie wskazanego terminu o 21 dni, tj. do 3 stycznia 2020 r. Następnie, 3 i 24 stycznia 2020 r. zwrócił się z kolejnym wnioskiem o przedłużenie terminu do 14 lutego 2020 r. 10
3.2. Wskazane wnioski o przedłużenie ustawowego terminu na usunięcie braków formalnych skargi konstytucyjnej nie zasługują na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że ustawa precyzująca zasady postępowania przed Trybunałem, ani stosowana odpowiednio ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; dalej:
k.p.c.), nie przewidują możliwości złożenia wniosku tej treści. Przewidują one jedynie wniosek o przywrócenie ustawowego terminu.
Dwukrotne złożenie wniosku – z tożsamo brzmiącym żądaniem – wyklucza pomyłkę pisarską, dlatego Trybunał stoi na stanowisku, że nie może uznać wniosków pełnomocnika skarżącego za wnioski o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 167 i n. k.p.c. 11
3.3. Niezależnie od tego faktu Trybunał przypomina, że zgodnie z regulacjami k.p.c. wnioski te nie czynią zadość formalnym wymogom wniosków o przywrócenie terminu. K.p.c. wymaga od wnioskodawcy przede wszystkim wykonania czynności, na dokonanie której wyznaczony został przedmiotowy termin. Pełnomocnik skarżącego nie wykonał tymczasem czynności wskazanych w zarządzeniu Trybunału z 28 listopada 2019 r. Możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu aktualizuje się dopiero z jego upływem.
W przypadku wniosku z 13 grudnia 2019 r. warunek ten nie został spełniony. Należy też stwierdzić, że w analizowanej sytuacji występują wątpliwości, czy możliwość wniesienia tak brzmiących wniosków w ogóle się w tym wypadku urzeczywistniła. Ratio legis wskazanych przepisów wskazuje, że złożenie takich wniosków jest możliwe jedynie wówczas, gdy ustaną przyczyny uniemożliwiające wykonanie wyznaczonej przez sąd czynności. Zdaniem pełnomocnika skarżącego przyczyną taką jest osadzenie w areszcie śledczym, co utrudnia mu kontakt z mandantem i uniemożliwia wykonanie czynności wskazanych w zarządzeniu Trybunału.
Skarżący pozostaje w areszcie, przeszkodę tę trudno uznać za usuniętą. Trybunał zwraca uwagę, że osadzenie skarżącego w jednostce penitencjarnej, co do zasady, nie stoi na przeszkodzie by kontaktować się ze swoim mocodawcą, a pełnomocnik nie wskazał, w żadnym ze swoich pism, przekonujących okoliczności świadczących o ograniczonych możliwościach w tym względzie ani też działań uprawdopodobniających podjęcie jakichkolwiek czynności w tym zakresie.
3.4. W związku z odrzuceniem wniosków o przedłużenie terminu na usunięcie braków formalnych skargi konstytucyjnej Trybunał stwierdza, że braki wskazane w zarządzeniu z 28 listopada 2019 r. nie zostały usunięte w terminie. Przesądza to o konieczności odmowy nadania dalszego biegu analizowanej skardze konstytucyjnej.
Mając powyższe na względzie, Trybunał postanowił jak w sentencji.
POUCZENIE 15
Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.