Uzasadnienie
W sporządzonej przez radcę prawnego i wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 8 stycznia 2018 r. (data nadania) skardze konstytucyjnej M.J. (dalej: skarżący) zakwestionował zgodność: po pierwsze, a) art. 77 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (ówcześnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 23, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 52; dalej p.u.s.p.) w zakresie zwrotu „Minister Sprawiedliwości”, b) art. 77 § 1 ust. 1 p.u.s.p., w zakresie zwrotu „a w szczególnie uzasadnionych przypadkach także w sądzie wyższym”, c) art. 77 § 9 p.u.s.p. w całości z art. 45 ust. 1 w związku z art. 179 oraz w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 (błędnie wskazanym jako art. 114 ust. 3 pkt 17) oraz z art. 2 w związku z art. 179 oraz w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji (błędnie wskazanym jako art. 114 ust. 3 pkt 17); po drugie, art. 244 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1460; dalej: k.p.c.) oraz art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 2261, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1265; dalej: u.p.g.) z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji; po trzecie, art. 417 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 459, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1145; dalej: k.c.) w zakresie, „w jakim pomija odpowiedzialność organów państwa za nieuzasadnione działanie zgodne z literą prawa”, z art. 77 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji.
W ocenie skarżącego, zakwestionowane przepisy naruszyły jego konstytucyjne wolności i prawa, ponieważ: po pierwsze, art. 77 § 1 p.u.s.p. narusza „prawa skarżącego do sprawowania wymiaru sprawiedliwości »w sprawach«, o których mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji przez osoby nominowane na funkcję [s]ędziego przez Prezydenta RP ze wskazaniem miejsca (siedziby), pełnienia funkcji oraz obszaru właściwości i właściwości rzeczowej do sprawowania wymiaru sprawiedliwości”. Skarżący zarzuca, że sprawowanie wymiaru sprawiedliwości przez osoby delegowane przez Ministra Sprawiedliwości powoduje „sprawowanie tych czynności przez osoby nieumocowane”. W zakresie zwrotu „a w szczególnie uzasadnionych przypadkach także w sądzie wyższym” wskazał na naruszenie właściwości sądu w ten sposób, że „w sądzie właściwym rzeczowo orzeka sędzia nie mający nominacji Prezydenta RP do orzekania w tymże sądzie, a wręcz nie posiadający »uprawnień« (…)”.
Po drugie, art. 244 § 1 k.p.c. narusza prawa skarżącego do sprawiedliwej i rzetelnej procedury sądowej, ponieważ zaskarżone normy prawne zobowiązują sąd do uznania za wiążący dokument urzędowy (legitymację Prokuratora Generalnego) w sytuacji, w której dokument ten poświadcza nieprawdę. Po trzecie, art. 417 § 1 k.c. narusza „prawa skarżącego do odszkodowania za niesłuszne i pozbawione podstaw prawnych albo faktycznych działanie organów państwa”, „poprzez pominięcie odpowiedzialności organów państwa za nieuzasadnione działanie zgodne z literą przepisów”.
Postanowieniem z 12 września 2019 r. (doręczonym skarżącemu 23 września 2019 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
Trybunał stwierdził, że w zakresie art. 77 § 1 p.u.s.p skarżący nie usunął braków formalnych skargi, wymienionych w pkt 4 i 5 zarządzenia sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 23 marca 2018 r., w których został wezwany do wskazania, jakie jego prawa lub wolności wynikające z powołanych w petitum skargi wzorców kontroli zostały naruszone zaskarżonymi przepisami, a także sposobu ich naruszenia oraz uzasadnienia zarzutu niezgodności zakwestionowanych przepisów z Konstytucją. W odniesieniu do art. 77 § 9 p.u.s.p. oraz art. 244 § 1 k.p.c. stwierdził, że przepisy te, w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, nie stanowiły podstawy wydania ostatecznego orzeczenia. W zakresie art. 417 § 1 k.c. badana skarga nie spełniła warunku wynikającego z art. 79 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393).
Na powyższe postanowienie skarżący złożył – w ustawowym terminie – zażalenie. Zarzucił w nim, że Trybunał lakonicznie uzasadnił zaskarżone postanowienie, niekonsekwentnie orzeka w skargach o takiej samej treści i w zakresie takich samych przepisów oraz wzorców kontroli, a także niesłusznie zawęża pojęcie „niezgodnego z prawem działania” zawartego w art. 77 ust. 1 Konstytucji.
Skarżący wniósł o nadanie dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
- 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Trybunał rozpatruje zażalenie w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznając zażalenie bada zakwestionowane postanowienie pod kątem prawidłowego zidentyfikowania w nim przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu.
- 2. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie podważają podstawy odmowy nadania skardze dalszego biegu.
- 3. Trybunał w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo stwierdził, że art. 77 § 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 52, ze zm., dalej: p.u.s.p.) oraz art. 244 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r.
- – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; dalej: k.p.c.) i art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1265, ze zm.; dalej: u.p.g.) nie są przepisami, na podstawie których Sąd Apelacyjny w wyroku z 13 stycznia 2017 r. (sygn. akt. […]), oddalającym apelację, orzekł ostatecznie o prawach skarżącego.
- 3.1. Trybunał prawidłowo określił podstawę prawną ukształtowania się składu sądu orzekającego w sprawie skarżącego, wskazując na art. 77 § 1 p.u.s.p. „W składzie orzekającym w Sądzie Apelacyjnym w K. zasiadał sędzia Sądu Okręgowego, którego miejscem służbowym orzekania, zgodnie z aktem powołania Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, był Sąd Okręgowy w K.. Sędzia ten został delegowany do Sądu Apelacyjnego w K. przez Ministra Sprawiedliwości na podstawie art. 77 § 1 [p.u.s.p]. Analogiczna sytuacja wystąpiła również w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji”, gdzie orzekał sędzia Sądu Rejonowego delegowany do Sądu Okręgowego. Potwierdzenie co do podstawy prawnej ukształtowania składu sądu rozpoznającego postępowanie skarżącego znajduje się w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z 21 lutego 2018 r. (sygn. akt […]), odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
- 3.2. Z uwagi na ocenę badanych przepisów w związku z ostatecznym orzeczeniem wskazanym przez skarżącego, bezpodstawny jest jego zarzut co do niekonsekwencji Trybunału we wskazanych rozstrzygnięciach, w których doszło do nadania skardze biegu w zakresach:
art. 77 § 9 p.u.s.p. (w sprawie o sygn. Ts 123/17 i Ts 2/18), czy art. 77 § 1 pkt 1 i § 9 p.u.s.p. oraz art. 244 § 1 k.p.c (w sprawie o sygn. Ts 2/18). Każda skarga konstytucyjna została zainicjowana w wyniku innych postępowań sądowych. Ze względu na wymóg określenia przepisu ustawy, na podstawie którego sąd orzekł ostatecznie o prawach lub obowiązkach skarżącego, Trybunał bada jedynie te zakwestionowane przepisy, które prowadzą do naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw skarżącego i jednocześnie stanowią podstawę ostatecznego orzeczenia sądu wydanego w jego indywidualnej sprawie.
3.3. Trybunał podtrzymuje ponadto stanowisko w zakresie zaskarżonego art. 244 § 1 k.p.c. oraz art. 33 ust. 2 u.p.g., że regulacje te nie mają bezpośredniego wpływu na ukształtowanie osnowy sentencji orzeczenia o prawach skarżącego. Dopuszczenie radcy Prokuratorii Generalnej do reprezentowania Skarbu Państwa na podstawie legitymacji służbowej nie wkracza w sferę przysługujących skarżącemu konstytucyjnych praw podmiotowych. Wadliwość reprezentacji strony przeciwnej w procesie nie wpływa na prawa podmiotowe skarżącego w dochodzeniu roszczeń.
4. Trybunał prawidłowo stwierdził, że skarżący nie usunął braków formalnych skargi w zakresie pkt 4 i 5 zarządzenia sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 23 marca 2018 r., w których został wezwany do dokładnego wskazania, jakie jego prawa lub wolności wynikające z powołanych w petitum skargi wzorców kontroli zostały naruszone zaskarżonymi przepisami, a także sposobu ich naruszenia oraz uzasadnienia zarzutu niezgodności zakwestionowanych przepisów z Konstytucją. Skarżący wskazał jedynie prawo do rozpoznania sprawy przez właściwy sąd, które swoje źródło znajduje w art. 45 Konstytucji. Nie określił natomiast, jakie prawa lub wolności konstytucyjne wynikają z pozostałych przepisów Konstytucji powołanych w petitum skargi jako wzorce kontroli konstytucyjności. Argumentacja skarżącego przedstawiona w piśmie uzupełniającym braki nie uzasadniła ponadto zarzutu niekonstytucyjności zakwestionowanego przepisu i stanowiła w istocie powtórzenie tej, która zawarta była w skardze konstytucyjnej. Skarżący nie wskazał argumentów przemawiających za niekonstytucyjnością art. 77 § 1 p.u.s.p., a próbował jedynie dowieść, że przepis ten narusza wyłączne uprawnienia Prezydenta w zakresie powoływania sędziów. Nieusunięcie braków skargi jest – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p. TK – podstawą odmowy nadania analizowanej skardze w tym zakresie dalszego biegu.
5. Trybunał jednocześnie przypomina, że będąca przedmiotem skargi kwestia konstytucyjności instytucji delegowania sędziów przez przedstawicieli władzy wykonawczej rozważana była przez Trybunał Konstytucyjny w kontekście wskazanego w skardze konstytucyjnej wzorca kontroli (art. 45 Konstytucji) w wyroku z 15 stycznia 2009 r. w sprawie o sygn. K 45/07 (OTK ZU nr 1/A/2009, poz. 3).
Trybunał orzekł, że: „art. 77 § 1 pkt 1, 3 i 4 oraz § 2, 2a, 3 i 3a ustawy powołanej w punkcie 1 [p.u.s.p.] jest zgodny z art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 173 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 180 ust. 2 Konstytucji”.
Skarżący nie przedstawił żadnej argumentacji, która podważałaby zasadność poglądu przedstawionego w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego lub nakazywałaby – w ramach rozpoznawanej skargi – od tego poglądu odstąpić z uwagi na nowe, nierozpoznawane wcześniej argumenty.
6. W zakresie kwestionowanej zgodności art. 417 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145, ze zm.; dalej: k.c.) z art. 77 ust. 1 Konstytucji, skarżący zarzucił w zażaleniu postanowieniu Trybunału z 12 września 2019 r. brak dostatecznego uzasadnienia oraz „dokonanie zawężonej wykładni” art. 77 ust. 1 Konstytucji.
Zgodnie z art. 77 ust. 1 Konstytucji każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Przepis ten statuuje zasadę odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez organy władzy publicznej w wyniku ich bezprawnych działań (lub bezczynności) w zakresie wykonywania zadań publicznych. Podstawą odpowiedzialności jest wyłącznie „niezgodne z prawem” działanie organu władzy publicznej, nie ma zatem znaczenia, czy działanie to było subiektywnie zawinione.
Trybunał stwierdza, że skarżący błędnie ocenia, że działaniem niezgodnym z prawem jest również „działanie faktycznie z prawem zgodne ale naruszające normy współżycia społecznego”. Niezgodność z prawem w świetle art. 77 ust. 1 Konstytucji musi być rozumiana ściśle, zgodnie z konstytucyjnym ujęciem źródeł prawa (art. 87-94 Konstytucji). Pojęcie to jest więc węższe niż tradycyjne ujęcie bezprawności na gruncie prawa cywilnego, które obejmuje obok naruszenia przepisów prawa również naruszenie norm moralnych i obyczajowych, określanych terminem „zasad współżycia społecznego” lub „dobrych obyczajów”.
Należy jednak podkreślić, że nie ma przeszkód konstytucyjnych dla związania w ramach ustawodawstwa zwykłego konstrukcji odpowiedzialności odszkodowawczej władzy publicznej z tradycyjną koncepcją bezprawności ustaloną w płaszczyźnie prawa cywilnego.
Trybunał wyjaśnia, że nie ma związku między zarzutami podniesionymi w skardze a treścią normatywną kwestionowanego przez skarżącego przepisu. Wskazuje ponadto, że przy porównaniu treści wynikających z obu regulacji, skarżący nie wykazał ich wzajemnej niezgodności.
Wszelkie czynności władzy publicznej, zgodne z prawem, nie mieszczą się w dyspozycji zaskarżonego przepisu ani wzorca konstytucyjnego.
Mając na uwadze powyższe ustalenia, Trybunał Konstytucyjny na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK – nie uwzględnił zażalenia.
Postanowienie
z dnia 12 września 2019 r.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Jarosław Wyrembak, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. w sprawie zgodności:
- 1) a) art. 77 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 23, ze zm.) w zakresie „zwrotu Minister Sprawiedliwości ”,
- b) art. 77 § 1 ust. 1 ustawy wymienionej w punkcie 1 lit. a w zakresie „zwrotu a w szczególnie uzasadnionych przypadkach także w sądzie wyższym ”,
- c) art. 77 § 9 ustawy wymienionej w punkcie 1 lit. a w całości z art. 45 ust. 1 w związku z art. 179 oraz w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 oraz z art. 2 w związku z art. 179 oraz w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
- 2) art. 244 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.) i art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 2261, ze zm.) z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji,
- 3) art. 417 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, ze zm.) w zakresie, w jakim „pomija odpowiedzialność organów państwa za nieuzasadnione działanie zgodne z literą prawa” z art. 77 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji,
postanawia:
odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
Uzasadnienie
W sporządzonej przez radcę prawnego i wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 8 stycznia 2018 r. (data nadania) skardze konstytucyjnej M.J. (dalej: skarżący) zakwestionował zgodność: po pierwsze, a) art. 77 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 23, ze zm., dalej p.u.s.p.) w zakresie zwrotu Minister Sprawiedliwości, b) art. 77 § 1 ust. 1 p.u.s.p., w zakresie zwrotu a w szczególnie uzasadnionych przypadkach także w sądzie wyższym, c) art. 77 § 9 p.u.s.p. w całości z art. 45 ust. 1 w związku z art. 179 oraz w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 (błędnie wskazanym jako art. 114 ust. 3 pkt 17) oraz z art. 2 w związku z art. 179 oraz w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji (błędnie wskazanym jako art. 114 ust. 3 pkt 17); po drugie, art. 244 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.p.c.) oraz art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 2261, ze zm.; dalej: u.p.g.) z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji; po trzecie, art. 417 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 459, ze zm.; dalej: k.c.) w zakresie, w jakim pomija odpowiedzialność organów państwa za nieuzasadnione działanie zgodne z literą prawa, z art. 77 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji.
Skarga konstytucyjna została sformułowana przez skarżącego w związku z następującą sprawą:
Skarżący wniósł do Sądu Okręgowego w K. powództwo o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym. Wyrokiem z 18 kwietnia 2016 r. Sąd Okręgowy w K. (sygn. akt […]) oddalił powództwo w sprawie. Skarżący wniósł apelację, która została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w K. I Wydział Cywilny z 13 stycznia 2017 r. (sygn. akt […]). Wyrok został wydany w składzie dwóch sędziów Sądu Apelacyjnego oraz jednego sędziego delegowanego z Sądu Okręgowego w K. Wyrok został doręczony skarżącemu 1 marca 2017 r. 4
W zarządzeniu z 23 marca 2018 r. (doręczonym skarżącemu 6 kwietnia 2018 r.) sędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi. Skarżący odniósł się do zarządzenia w piśmie procesowym złożonym 13 kwietnia 2018 r. (data nadania). Poinformował również, że złożył nadzwyczajny środek zaskarżenia i na skutek wniesionej skargi kasacyjnej.
Sąd Najwyższy postanowieniem z 21 lutego 2018 r. (sygn. akt […]) odmówił przyjęcia jej do rozpoznania.
Zdaniem skarżącego, zakwestionowane przepisy naruszyły jego konstytucyjne wolności lub prawa, ponieważ: po pierwsze, art. 77 § 1 p.u.s.p. narusza „prawa skarżącego do sprawowania wymiaru sprawiedliwości «w sprawach», o których mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji przez osoby nominowane na funkcję [s]ędziego przez Prezydenta RP ze wskazaniem miejsca (siedziby), pełnienia funkcji oraz obszaru właściwości i właściwości rzeczowej do sprawowania wymiaru sprawiedliwości”. Skarżący zarzuca, że sprawowanie wymiaru sprawiedliwości przez osoby delegowane przez Ministra Sprawiedliwości powoduje „sprawowanie tych czynności przez osoby nieumocowane”. W zakresie zwrotu „a w szczególnie uzasadnionych przypadkach także w sądzie wyższym” wskazał na naruszenie właściwego sądu w ten sposób, że „w sądzie właściwym rzeczowo orzeka sędzia nie mający nominacji Prezydenta RP do orzekania w tymże sądzie, a wręcz nie posiadający »uprawnień« (…)”.
Po drugie, art. 244 § 1 k.p.c. narusza prawa skarżącego do sprawiedliwej i rzetelnej procedury sądowej, ponieważ zaskarżone normy prawne zobowiązują sąd do uznania za wiążący dokument urzędowy (legitymację Prokuratora Generalnego), w sytuacji, w której dokument ten poświadcza nieprawdę. Po trzecie, art. 417 § 1 k.c. narusza „prawa skarżącego do odszkodowania za niesłuszne i pozbawione podstaw prawnych albo faktycznych działanie organów państwa”, „poprzez pominięcie odpowiedzialności organów państwa za nieuzasadnione działanie zgodne z literą przepisów”.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
1. Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności lub praw. Musi ona spełniać wymagania, które zostały określone w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a zostały doprecyzowane w przepisach ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p.TK).
Zgodnie z tymi regulacjami skarga powinna spełniać wymogi określone dla pisma procesowego, a nadto zawierać: dokładne określenie ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo o obowiązkach określonych w Konstytucji i wobec którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją;
wskazanie, jakie konstytucyjne wolności lub prawa i w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zostały naruszone, a także uzasadnienie wraz z dokładnym opisem stanu faktycznego. Zarzuty sformułowane w skardze muszą uprawdopodabniać niekonstytucyjność kwestionowanej regulacji, co oznacza konieczność wywiedzenia z zaskarżonych przepisów określonej normy, wskazanie właściwych wzorców konstytucyjnych wyrażających prawa podmiotowe przysługujące osobom fizycznym bądź prawnym i – przez porównanie treści wynikających z obu regulacji – wykazanie ich wzajemnej niezgodności.
- 2. W ocenie Trybunału rozpatrywana skarga konstytucyjna nie spełnia powyższych warunków.
- 3. Pierwszym zakwestionowanym przepisem jest art. 77 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 23, ze zm.; dalej: p.u.s.p.), zgodnie z którym Minister Sprawiedliwości może delegować sędziego, za jego zgodą, do pełnienia obowiązków sędziego lub czynności administracyjnych (ust. 1) i dalej, zgodnie z którym „w innym sądzie równorzędnym lub niższym, a w szczególnie uzasadnionych wypadkach także w sądzie wyższym, mając na względzie racjonalne wykorzystanie kadr sądownictwa powszechnego oraz potrzeby wynikające z obciążenia zadaniami poszczególnych sądów”.
- 3.1. Skarżący zarzuca, że sprawowanie wymiaru sprawiedliwości przez osoby delegowane przez Ministra Sprawiedliwości powoduje „sprawowanie tych czynności przez osoby nieumocowane” oraz wskazuje na naruszenie właściwego sądu w ten sposób, że w sądzie tym orzeka sędzia nie mający nominacji Prezydenta RP do orzekania w tymże sądzie, a wręcz nie posiadający „uprawnień”.
- 3.2. Trybunał stwierdza, że skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi w zakresie punktów 4 i 5 zarządzenia sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 23 marca 2018 r., w których został wezwany do wskazania, jakie jego prawa lub wolności wynikające z powołanych w petitum skargi wzorców kontroli zostały naruszone zaskarżonymi przepisami, a także sposobu ich naruszenia oraz uzasadnienia zarzutu niezgodności zakwestionowanych przepisów z Konstytucją. Jak wynika z analizy skargi konstytucyjnej i pisma procesowego z 13 kwietnia 2018 r. (data nadania), skarżący wskazał jedynie prawo do rozpoznania sprawy przez właściwy sąd, które swoje źródło znajduje w art. 45 Konstytucji. Nie wskazał natomiast, jakie prawa lub wolności konstytucyjne wynikają z pozostałych przepisów Konstytucji powołanych w petitum skargi jako wzorce kontroli konstytucyjności.
Argumentacja skarżącego przedstawiona w piśmie uzupełniającym braki nie uzasadnia ponadto zarzutu niekonstytucyjności zakwestionowanego przepisu i stanowi w istocie powtórzenie argumentacji zawartej w skardze konstytucyjnej. Skarżący nie wskazuje argumentów przemawiających za naruszeniem jego konstytucyjnych praw podmiotowych, a próbuje jedynie dowieść, że narusza on wyłączne uprawnienia Prezydenta w zakresie powoływania sędziów.
Nieuzupełnienie braków skargi jest – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p. TK – podstawą odmowy nadania analizowanej skardze dalszego biegu.
- 3.3. Trybunał stwierdza ponadto, że skarżący uczynił art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji niewłaściwym wzorcem konstytucyjnym.
Wzorzec ten nie jest źródłem praw podmiotowych w postępowaniu skargowym. Niewłaściwym wzorcem konstytucyjnym jest również art. 179 Konstytucji, który – umieszczony w rozdziale VIII Konstytucji – określa podstawy ustrojowe funkcjonowania sądów i trybunałów. Trybunał przypomina, że w myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji wzorcami kontroli w sprawie wszczętej na skutek złożenia skargi konstytucyjnej mogą być tylko przepisy wyrażające wolności lub prawa skarżącego.
- 4. Kolejnym zakwestionowanym przepisem jest art. 77 § 9 ust. 1 p.u.s.p., zgodnie z którym prezes sądu apelacyjnego w szczególnie uzasadnionych wypadkach może delegować sędziego sądu rejonowego albo sędziego sądu okręgowego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie wyższym. Następuje to po uzyskaniu zgody sędziego i kolegium sądu, do którego ma nastąpić delegowanie, i ma na względzie racjonalne wykorzystanie kadr oraz potrzeby wynikające z obciążenia zadaniami poszczególnych sądów działających na obszarze apelacji; łączny okres delegowania nie może przekroczyć 14 dni w ciągu roku.
- 4.1. Skarżący wyraża przekonanie, że oddelegowanie sędziego (czasowe lub stałe) przez prezesa sądu apelacyjnego jest naruszeniem prerogatywy Prezydenta obejmującej, zdaniem skarżącego, wskazanie siedziby i obszaru właściwości rzeczowej sędziego.
- 4.2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że art. 77 § 9 p.u.s.p. nie stanowił podstawy wydanego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Z tych względów badana skarga nie spełnia wymogu określonego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK.
- 5. Skarżący kwestionuje również zgodność art. 244 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.p.c.), który stanowi, że „dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone”. Jednocześnie kwestionuje art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 2261, ze zm.; dalej: u.p.g.), który określa, że „dokumentem upoważniającym Prezesa Prokuratorii Generalnej, wiceprezesa Prokuratorii Generalnej i radcę do wykonywania czynności zastępstwa jest legitymacja służbowa, która zawiera w szczególności imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe”.
- 5.1. Skarżący twierdzi, że zostało naruszone jego prawo do sprawiedliwej i rzetelnej procedury sądowej. W ocenie skarżącego przepisy zobowiązują sąd do uznania za wiążącą legitymację radcy Prokuratorii Generalnej, nawet w sytuacji poświadczającej nieprawdę. Ponadto skarżący stwierdza, że „stan faktyczny oparty na kompilacji normy art. 33 ust. 2 u.p.g. i art. 244 § 1 k.p.c. jest niezgodny z zasadami państwa prawa oraz prawem do rzetelnej procedury sądowej w demokratycznym państwie prawa”.
- 5.2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że art. 244 § 1 k.p.c. oraz art. 33 ust. 2 u.p.g., w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, nie stanowiły podstawy wydanego orzeczenia. Regulacje te nie mają ponadto bezpośredniego wpływu na ukształtowanie sentencji orzeczenia o prawach skarżącego. Dopuszczenie radcy Prokuratorii Generalnej do reprezentowania Skarbu Państwa na podstawie legitymacji służbowej nie wkracza w sferę przysługujących skarżącemu konstytucyjnych praw podmiotowych. Wadliwość reprezentacji strony przeciwnej w procesie nie wpływa na prawa podmiotowe skarżącego.
- 5.3. Z tych względów w zakresie, w jakim skarżący kwestionuje konstytucyjność art. 244 § 1 k.p.c. oraz art. 33 ust. 2 u.p.g., badana skarga nie spełnia wymogu określonego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK.
- 6. Skarżący kwestionuje następnie zgodność z Konstytucją art. 417 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, Dz. U. z 2018 r., poz. 1025 ze zm.; dalej: k.c.), zgodnie z którym za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa.
- 6.1. Przepis ten pomija – zdaniem skarżącego – odpowiedzialność organów państwa za nieuzasadnione działanie zgodne z literą prawa, z czego wywodzi, że art. 417 § 1 k.c. jest niezgodny z art. 77 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji.
- 6.2. W zakresie, w jakim skarżący kwestionuje konstytucyjność art. 417 § 1 k.c., badana skarga nie spełnia warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK.
- 7. Mając powyższe na względzie, Trybunał stwierdza, że analizowana skarga nie spełnia warunków określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji, doprecyzowanych odpowiednio w art. 53 ust. 1 pkt 1-3 u.o.t.p.TK, a w konsekwencji nadanie dalszego biegu skardze nie jest możliwe.
W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił jak na wstępie.
28 29
POUCZENIE 30
Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty doręczenia tego postanowienia.