Prosto w prawo Skróty klawiszowe⌘KCtrl KPrzejdź do przepisu, ustawy albo sygnatury/Pole pytania albo wyszukiwania na stronie← →Poprzedni i następny artykuł albo strona listyCKopiuj przypis; z zaznaczonym tekstem cytat z przypisemLKopiuj linkFUkryj albo pokaż spis treści ustawyEscZamknij panel, menu albo okno?Lista skrótów Dla profesjonalistyPro
Spis treści, przepisy i wyszukiwarka

Powołane przepisy 3

Postanowienie o odmowie Trybunału Konstytucyjnegoz 6 czerwca 2017 r., sygn. akt Ts 54/17

Metryka

Wydany
29 listopada 2017 r.
Sąd
Trybunał Konstytucyjny
Rozpoznanie
na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 czerwca 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Sp. z o.o.
Publikacja
OTK ZU B/2017, poz. 282

Mariusz Muszyński - przewodniczący i sprawozdawca

Justyn Piskorski

Piotr Pszczółkowski,

Sentencja

postanawia:

  1. nie uwzględnić zażalenia.

Uzasadnienie

W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 6 marca 2017 r. (data nadania), Sp. z o.o. (dalej: skarżąca) wystąpiła o stwierdzenie, że art. 394 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r.– Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.; dalej: k.p.c.) jest niezgodny z art. 78 i art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Skarżąca twierdzi, że zaskarżony przez nią art. 394 § 1 k.p.c., uniemożliwił jej poddanie kontroli postanowienia oddalającego wniosek o zmianę pełnomocnika ustanowionego z urzędu, w sytuacji w której – na podstawie art. 118 § 5 k.p.c. – sporządził on opinię o braku podstaw do wniesienia skargi konstytucyjnej (takie orzeczenie nie jest bowiem postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie). W związku z tym, zakwestionowany w skardze przepis, w sposób nieuzasadniony żadną z przesłanek wskazanych w art. 31 ust. 3 Konstytucji naruszył jej prawo do zaskarżania orzeczeń wydanych w pierwszej instancji.

Postanowieniem z czerwca 2017 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 26 czerwca 2017 r.) Trybunał odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, stwierdziwszy, że nie spełnia ona podstawowej przesłanki określonej w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dna 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK). Trybunał ustalił, że skarżąca naruszenie swych praw łączy z postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z sierpnia 2016 r., które jednak nie zostało wydane na podstawie zakwestionowanego w skardze art. 394 § 1 k.p.c.

W zażaleniu złożonym 3 lipca 2017 r. (data nadania) skarżąca zakwestionowała postanowienie Trybunału w całości. Wniosła o uwzględnienie złożonego środka odwoławczego i skierowanie sprawy do merytorycznego rozpoznania. Skarżąca podkreśliła, że w świetle art. 79 ust. 1 i art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK wydanie przez sąd prawomocnego orzeczenia „stanowi jedynie przesłankę dla możliwości złożenia skargi konstytucyjnej, zaś w wyniku jej złożenia Trybunał powinien zbadać zgodność z Konstytucją norm leżących u podstaw rozstrzygnięcia o prawach, na które powołuje się skarżąca, a które w jej ocenie zostały naruszone w postępowaniu zamkniętym tym rozstrzygnięciem (…) Trybunał Konstytucyjny winien rozpatrywać całokształt sprawy i orzekać o prawach w sprawie, nie zaś o prawach przywołanych w ostatecznym rozstrzygnięciu”. Dlatego skarżąca nie podziela stanowiska Trybunału, jakoby w postanowieniu z sierpnia 2016 r. Sąd Okręgowy w K. orzekał na podstawie art. 357 § 2 k.p.c. wyłącznie o tym, czy zostały spełnione przesłanki wykluczające obowiązek doręczenia jej postanowienia z kwietnia 2016 r. wraz z uzasadnieniem, skoro zostało ono wydane na posiedzeniu niejawnym. Zdaniem skarżącej Trybunał nie dostrzega tego, że w postanowieniu z sierpnia 2016 r.

Sąd Okręgowy w K. „wprost i jednoznacznie” rozstrzygał „kwestię braku możliwości złożenia zażalenia na rozstrzygnięcie w przedmiocie zmiany osoby już ustanowionego pełnomocnika oraz tego, iż „to niezaskarżalność postanowienia przesądziła o odmowie sporządzenia uzasadnienia”. Skarżąca zwróciła uwagę na to, że wraz z odpisem postanowienia z kwietnia 2016 r. otrzymała pouczenie, że rozstrzygnięcie to jest niezaskarżalne. W tej sytuacji wymaganie od niej zaskarżenia tego postanowienia jest nielogiczne. W związku z tym, orzeczeniem ostatecznym dla skarżącej, tj. orzeczeniem „przesądzającym o możliwości złożenia skargi” jest postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach z sierpnia 2016 r.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu.

Zdaniem Trybunału kwestionowane postanowienie jest prawidłowe, a argumenty przedstawione w zażaleniu nie podważają poczynionych w nim ustaleń.

Skarżąca twierdzi, że Trybunał „winien rozpatrywać całokształt sprawy i orzekać o prawach w sprawie, nie zaś o prawach przywołanych w ostatecznym rozstrzygnięciu”. Skarżąca nie wzięła więc pod uwagę tego, że statuowana w art. 79 ust. 1 Konstytucji skarga konstytucyjna opiera się na złożonej zależności między zakwestionowanym przepisem, ostatecznym orzeczeniem wydanym na jego podstawie oraz zaistniałym naruszeniem konstytucyjnych praw skarżącego. Zależność ta powoduje, że źródłem naruszenia jest zakwestionowany przepis ustawy lub innego aktu normatywnego, ale do naruszenia wolności lub praw skarżącego dochodzi w ostatecznym orzeczeniu wydanym na jego podstawie. Orzeczenie rozstrzyga zatem o konkretnych wolnościach i prawach konstytucyjnych skarżącego.

Skarżąca dowodzi, że postanowienie, w związku z którym wniosła skargę zostało wydane nie tylko na podstawie art. 357 § 2 k.p.c., ale także na podstawie zaskarżonego przez nią art. 394 § 1 k.p.c. Skarżąca wydaje się więc nie dostrzegać tego, że wprawdzie Sąd Okręgowy w K., wydając postanowienie z sierpnia 2016 r., miał na uwadze treść art. 394 § 1 k.p.c., to jednak nie w takim zakresie, jaki kwestionuje skarżąca. Trybunał ponownie zatem zwraca uwagę na to, że orzeczeniem tym Sąd Okręgowy w K. oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie z maja 2016 r., w którym Sąd Rejonowy w T. odmówił sporządzenia uzasadnienia swojego postanowienia z kwietnia 2016 r. Zgodnie bowiem z art. 394 § 1 pkt. 7 k.p.c. postanowienie sądu pierwszej instancji odmawiające uzasadnienia orzeczenia podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia. Zarzut skarżącej dotyczy jednak „braku regulacji umożliwiającej zaskarżenie postanowienia oddalającego wniosek skarżącego o zmianę pełnomocnika z urzędu celem wniesienia skargi konstytucyjnej w sytuacji, gdy wcześniej ustanowiony pełnomocnik z urzędu nie znalazł podstaw do wniesienia takiej skargi i działając na podstawie art. 118 § 5 k.p.c. złożył opinię prawną o braku podstaw do wniesienia takiego środka ochrony prawnej, przy równoczesnym interpretowaniu tego przepisu w taki sposób, który uznaje, że postanowienie takie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie”.

Do tej kwestii nie odnosiło się postanowienie z sierpnia 2016 r. Chodziło w nim bowiem nie o odrzucenie niedopuszczalnego zażalenia, lecz tylko o rozstrzygnięcie zasadności odmowy uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w T. z kwietnia 2016 r. Innymi słowy, nie byłoby więc możliwe czynienie skarżącej zarzutu, gdyby nie złożyła wniosku o uzasadnienie tego postanowienia, lecz od razu wniosła od tego orzeczenia zażalenie. Warto też podkreślić, że sąd rozpoznający zażalenie nie mógłby potraktować go wtedy jako przedwczesne.

W postanowieniu z 6 czerwca 2017 r. Trybunał zasadnie zatem przyjął, że zakwestionowany w skardze art. 394 § 1 k.p.c. nie był podstawą orzeczenia, z którym skarżąca wiąże naruszenie swych praw wyrażonych w art. 78 i art. 31 ust. 3 Konstytucji, a zatem prawidłowo odmówił nadania dalszego biegu skardze.

Mając powyższe na względzie Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK – nie uwzględnił zażalenia.

Postanowienie

z dnia 6 czerwca 2017 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Stanisław Rymar, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Sp. z o.o. w sprawie zgodności:

art. 394 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r.– Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. Nr 1822, ze zm.) z art. 78 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

postanawia:

odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

Uzasadnienie

W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 6 marca 2017 r. (data nadania), Sp. z o.o. (dalej: skarżąca) wystąpiła o stwierdzenie, że art. 394 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r.– Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. Nr 1822, ze zm.; dalej: k.p.c.) jest niezgodny z art. 78 i art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Skarga została sformułowana w związku z następującą sprawą. Skarżąca złożyła w Sądzie Rejonowym w T. wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu wniesienia skargi konstytucyjnej w związku z wydanym przez ten sąd w jej sprawie postanowieniem z października 2015 r. Postanowieniem ze stycznia 2016 r. Sąd Rejonowy w T. uwzględnił jej wniosek i ustanowił pełnomocnika z urzędu – radcę prawnego. Wyznaczony przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w K. (dalej: OIRP w K.) pełnomocnik nie znalazł podstaw do wniesienia skargi, czemu dał wyraz w sporządzonej i przedłożonej sądowi opinii.

W związku z tym, skarżąca zażądała po pierwsze, odrzucenia kandydatury pełnomocnika i zwrócenia się do OIRP w K. (we wniosku błędnie do Okręgowej Rady Adwokackiej w K.) o wyznaczenie nowego kandydata na pełnomocnika, po drugie – w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku – zmiany pełnomocnika. Postanowieniem z kwietnia 2016 r. Sąd Rejonowy w T. oddalił wnioski skarżącej. W piśmie z 22 kwietnia 2016 r. skarżąca zażądała sporządzenia pisemnego uzasadnienia tego orzeczenia. Postanowieniem z maja 2016 r. Sąd Rejonowy w T. oddalił wniosek skarżącej. Z kolei postanowieniem z sierpnia 2016 r. Sąd Okręgowy w K. oddalił zażalenie skarżącej na to rozstrzygnięcie.

Postanowienie Sądu Okręgowego w K., wraz z uzasadnieniem, zostało doręczone skarżącej 25 października 2016 r. 3

W dniu 21 listopada 2016 r. skarżąca wystąpiła do Sądu Rejonowego w T. o ustanowienie pełnomocnika do sporządzenia skargi konstytucyjnej w związku z postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z sierpnia 2016 r. Postanowieniem z grudnia 2016 r. sąd ustanowił dla skarżącej radcę prawnego, którego w zarządzeniu z grudnia 2016 r. wyznaczyła OIRP w K. Dokument ten został doręczony pełnomocnikowi 18 stycznia 2017 r. W piśmie z 8 marca 2017 r. substytut wskazanego przez OIRP w K. radcy prawnego, przedłożywszy pełnomocnictwo, wskazał adres skarżącej.

Skarżąca twierdzi, że zaskarżony przez nią art. 394 § 1 k.p.c., uniemożliwił jej poddanie kontroli postanowienia oddalającego wniosek o zmianę pełnomocnika ustanowionego z urzędu, w sytuacji w której – na podstawie art. 118 § 5 k.p.c. – sporządził on opinię o braku podstaw do wniesienia skargi konstytucyjnej (takie orzeczenie nie jest bowiem postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie). W związku z tym, zakwestionowany w skardze przepis, w sposób nieuzasadniony żadną z przesłanek wskazanych w art. 31 ust. 3 Konstytucji naruszył jej prawo do zaskarżania orzeczeń wydanych w pierwszej instancji.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania.

Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadna, a także gdy zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 2-4 u.o.t.p. TK.

Skarżąca zakwestionowała art. 394 § 1 k.p.c., który stanowi, że zażaleniem zaskarżalne są postanowienia sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie oraz postanowienia sądu pierwszej instancji i zarządzenia przewodniczącego wyliczone enumeratywnie w tym przepisie.

Trybunał przypomina, że w myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej jest przepis (norma prawna), na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekły ostatecznie o wolnościach lub prawach albo o obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji.

Należy zauważyć, że skarżąca łączy naruszenie swoich praw z postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z sierpnia 2016 r. o oddaleniu jej zażalenia na postanowienie Sądu Rejonowego w T. z maja 2016 r. Trybunał zwraca jednak uwagę na to, że w postanowieniu z maja 2016 r. sąd odmówił sporządzenia uzasadnienia swojego postanowienia z kwietnia 2016 r., a prawidłowość tego rozstrzygnięcia prawomocnie potwierdził Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z sierpnia 2016 r. Oba te judykaty zostały oparte na art. 357 § 2 k.p.c., zgodnie z którym postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym doręcza się wraz z uzasadnieniem, „gdy stronie przysługuje środek zaskarżenia”. W przypadku gdy taki środek stronie nie przysługuje (jak w sprawie skarżącej), postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym doręcza się bez uzasadnienia. Zażalenie, które skarżąca złożyła na postanowienie o odmowie sporządzenia uzasadnienia postanowienia z kwietnia 2016 r., miało więc na celu wyłącznie kontrolę tego, czy zostały spełnione przesłanki wykluczające obowiązek doręczenia skarżącej postanowienia z kwietnia 2014 r. wraz z uzasadnieniem, skoro zostało ono wydane na posiedzeniu niejawnym.

Ani w postanowieniu z maja 2016 r., ani tym bardziej w tym z sierpnia 2016 r. sądy nie rozpatrywały zażalenia skarżącej na postanowienie z kwietnia 2016 r. (takiego skarżąca nie złożyła), a wywody tych sądów dotyczące tego, czy skarżącej przysługiwał taki środek zaskarżenia, prowadzone były wyłącznie w kontekście istnienia obowiązku sporządzenia uzasadnienia przez sąd. Innymi słowy, orzeczenie, które skarżąca wskazuje jako to wydane na podstawie art. 394 § 1 k.p.c. (tj. wykluczające zażalenie od postanowienia z kwietnia 2016 r.), nie dotyczyło środka zaskarżenia, lecz uzasadnienia postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym. Choć kwestie te są ze sobą powiązane, to jednak orzeczenie to nie spełnia przesłanki określonej w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK, sąd prawomocnie stwierdził w nim bowiem wyłącznie brak obowiązku uzasadnienia postanowienia z kwietnia 2016 r., a nie to, że skarżącej nie przysługuje zażalenie (por. postanowienia TK z 2 kwietnia 2015 r. Ts 41/15, OTK ZU nr 3/B/2015, poz. 335 oraz 11 września 2015 r. Ts 130/15, OTK ZU nr 6/B/2015, poz. 705).

Skoro art. 394 § 1 k.p.c. nie był podstawą orzeczenia, z którym skarżąca wiąże naruszenie swych praw, to analizowana skarga nie spełnia podstawowego warunku wskazanego w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.

TK. Wydanie merytorycznego orzeczenia jest więc niedopuszczalne.

Wskazana okoliczność – jest zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK – podstawą odmowy nadania rozpatrywanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu.

W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił jak na wstępie.

Pod tą sygnaturą także: dokument z 6 czerwca 2017 r.

Treść dosłownie; przetworzyliśmy: podział na sekcje, układ według wzoru orzeczenia (metryka, punkty sentencji, nagłówki ze zdań sądu), linki do przepisów, wyróżnienia i zakrycie numerów PESEL, dowodów, paszportów i rachunków, których anonimizacja u wydawcy nie objęła.