Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 5 marca 2018 r. (data nadania), K.G. (dalej: skarżący) zarzucił niezgodność art. 398 9 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.) w zakresie, w jakim:
- 1) uzależnia przyjęcie skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy do rozpoznania od spełnienia arbitralnych przesłanek, niepoddających się obiektywnej kontroli, a ponadto nie przewiduje środków odwoławczych od postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
- 2) decyzję o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania uzależnia od niezaskarżalnego postanowienia wydanego przez Sąd Najwyższy w składzie jednoosobowym, 4 z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 78 zdanie pierwsze, art. 175 ust. 1, art. 176 ust. 1 oraz art. 183 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Postanowieniem z 31 maja 2019 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu stwierdzając że, po pierwsze, skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi, albowiem nie udokumentował daty otrzymania postanowienia Sądu Najwyższego z 19 października 2017 r. (sygn. akt […]; dalej: postanowienie SN), po drugie, skarga została wniesiona po upływie terminu, o którym mowa w art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.).
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o nadanie skardze dalszego biegu. Jego zdaniem brak udokumentowania daty doręczenia postanowienia SN było niezawinione, ponieważ wynikało z przyczyn zewnętrznych, niezależnych od niego (protest pracowników sądu), a więc nie powinien on z tego powodu ponosić negatywnych konsekwencji w postaci zamknięcia mu drogi do „poszukiwania sprawiedliwości”. Ponadto, zdaniem skarżącego data, doręczenia odpisu powyższego orzeczenia została uprawdopodobniona, co wynika z załączonych do skargi pism oraz orzeczeń.
Niezależnie od powyższego skarżący zarzucił, że Trybunał błędnie uznał, iż skarga została wniesiona po terminie. Wskazuje on, że osobiście wniósł „pismo – skargę” 24 stycznia 2018 r. 8
Jak twierdzi skarżący: „pismem z 6 lutego 2018 r. Biuro Służby Prawnej Trybunału Konstytucyjnego Wydział do Spraw Wstępnej Weryfikacji Pism Inicjujących Postępowanie przed Trybunałem […] potraktował[o] [jego] pismo jako skargę konstytucyjną i wezwał[o] go do uzupełnienia jej braków formalnych. Pismo to było jednak nadane listem zwykłym. Trybunał Konstytucyjny pismem z 19 lutego 2018 r. […] ponownie przysłał odpis pisma z 6 lutego 2018 r., pouczając [go], że wskazany 7-dniowy termin do usunięcia braków formalnych będzie liczony od dnia doręczenia pisma z 19 lutego 2018 r.”. Jako datę doręczenia skarżący wskazuje 27 lutego 2018 r. Skarga natomiast została wniesiona 5 marca 2018 r., co oznacza, że termin do jej wniesienia został dochowany.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
- 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym. Bada w szczególności, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdzono istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu.
- 2. Trybunał uznaje, że postanowienie o odmowie nadania rozpatrywanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie.
- 3. Trybunał Konstytucyjny ponownie stwierdza, że wskazanie terminu doręczenia ostatecznego orzeczenia w jednym z pism kierowanych do Sądu Najwyższego nie może być uznane za spełnienie wymogu udokumentowania tej daty.
Art. 53 ust. 1 pkt 5 u.o.t.p. TK nie określa wprawdzie formy dokumentu, jaki powinien być przedstawiony przez skarżącego, ale niewątpliwie musi być to dokument wiarogodny, z którego jednoznacznie wynika data otrzymania przez skarżącego ostatecznego orzeczenia. Takim dokumentem jest w szczególności zwrotne potwierdzenie odbioru, które w świetle utrwalonego orzecznictwa jest dokumentem urzędowym, korzystającym z domniemania zgodności z prawdą (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 23 marca 2011 r., sygn. akt V CZ 123/10, Lex nr 785895). Powyższego domniemania pozbawione są dokumenty prywatne, które stanowią dowód wyłącznie tego, że osoba, która je podpisała, złożyła oświadczenie w nich zawarte. Dokumenty te mają zatem słabszą moc dowodową niż dokumenty urzędowe.
Załączone do skargi pisma są dokumentami prywatnymi, których wiarygodność osłabia fakt, że ich wystawcą jest sam skarżący.
Oznacza to, że skarżący nie udokumentował prawidłowo daty doręczenia mu ostatecznego orzeczenia i w konsekwencji nie uzupełnił prawidłowo braków formalnych, do czego został wezwany zarządzeniem sędziego Trybunału z 15 listopada 2018 r. 15
Przyczyny tego uchybienia nie podlegają ocenie Trybunału. Mogłyby być one ewentualnie uwzględnione, gdyby skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi, czego jednak nie zrobił.
Odnosząc się z kolei do zarzutu skarżącego dotyczącego błędnego uznania w zaskarżonym postanowieniu, że skarga została wniesiona po terminie, Trybunał stwierdza, że jest on bezzasadny. Skarżący wnosząc skargę nie wskazał, że została ona wniesiona w związku z wezwaniem go do uzupełnienia braków formalnych pisma złożonego w Trybunale 24 stycznia 2018 r. W związku z powyższym została ona zarejestrowana jako nowa skarga i to data jej wysłania, a nie poprzedniego pisma skarżącego, jest brana pod uwagę przy badaniu, czy dochowano terminu, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK.
Mając powyższe na względzie, Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK – nie uwzględnił zażalenia.
Postanowienie
z dnia 31 maja 2019 r.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Michał Warciński, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej K.G. w sprawie zgodności:
art. 398 9 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.) w zakresie, w jakim:
- 1) uzależnia przyjęcie skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy do rozpoznania od spełnienia arbitralnych przesłanek, niepoddających się obiektywnej kontroli, a ponadto nie przewiduje środków odwoławczych od postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
- 2) decyzję o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej ro rozpoznania uzależnia od niezaskarżalnego postanowienia wydanego przez Sąd Najwyższy w składzie jednoosobowym, z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 78 zdanie pierwsze, art. 175 ust. 1, art. 176 ust. 1 oraz art. 183 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
postanawia:
odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
Uzasadnienie
W sporządzonej przez adwokata i wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 5 marca 2018 r. (data nadania) skardze konstytucyjnej K. G. (dalej: skarżący) wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia.
Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą.
Sąd Najwyższy, na posiedzeniu niejawnym, postanowieniem z 19 października 2017 r. (sygn. akt […]) odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej skarżącego. W pismach kierowanych do Pierwszej Prezes Sądu Najwyższego skarżący wskazywał na bezpodstawność odmowy oraz wnosił o wyznaczenie terminu rozprawy. Sąd Najwyższy udzielając odpowiedzi, w pismach z 14 grudnia 2017 r. oraz 16 stycznia 2018 r. wskazał, że postanowienie o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania jest prawomocne i nie podlega dalszemu rozpoznaniu. Wniosek skarżącego o wyznaczenie rozprawy jest zatem bezpodstawny.
Skarżący wskazuje, że za sprzeczne z Konstytucją należy uznać takie ukształtowanie postępowania kasacyjnego, które może być zakończone bez merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej. Jednocześnie zwraca uwagę na brak możliwości odwołania się od takiego rozstrzygnięcia do sądu drugiej instancji lub do Sądu Najwyższego.
Zdaniem skarżącego art. 398 9 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (ówcześnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm., obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.p.c.) narusza prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji), oraz prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 78 zdanie pierwsze Konstytucji). Ponadto skarżący wskazuje, że zaskarżony przepis jest niezgodny z: art. 2 Konstytucji, zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej; art. 175 ust. 1 Konstytucji, w myśl którego wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawuje Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe; art. 176 ust. 1 Konstytucji, który stanowi, że postępowanie sądowe jest co najmniej dwuinstancyjne oraz art. 183 ust. 2 Konstytucji, zgodnie z którym Sąd Najwyższy wykonuje także inne czynności określone w Konstytucji i ustawach.
Zarządzeniem sędziego Trybunału z 15 listopada 2018 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez udokumentowanie daty doręczenia skarżącemu postanowienia Sądu Najwyższego z 19 października 2017 r. (sygn. akt […]).
W piśmie z 12 grudnia 2018 r. skarżący ustosunkował się do powyższego wezwania.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
9 1.Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności lub praw. Musi ona spełniać przesłanki jej dopuszczalności, które zostały określone w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowane w ustawie z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK). Zgodnie z art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK skarga konstytucyjna może zostać wniesiona do Trybunału Konstytucyjnego dopiero po wyczerpaniu drogi prawnej, w terminie trzech miesięcy od doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia.
2. Skarżący przede wszystkim nie uzupełnił braków formalnych skargi, albowiem nie udokumentował daty otrzymania postanowienia Sądu Najwyższego z 19 października 2017 r. (sygn. akt […]). Powołanie się przez skarżącego na termin doręczenia tego postanowienia w jednym z pism kierowanych do Sądu Najwyższego nie może być uznane za spełnienie wymagania udokumentowania tej daty.
Okoliczność ta stanowi samodzielną podstawę odmowy nadania skardze dalszego biegu (art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p. TK).
3. Niezależnie od powyższego, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Trybunału Konstytucyjnego termin do wniesienia skargi konstytucyjnej jest terminem materialnoprawnym, niepodlegającym przywróceniu (zob. m.in. postanowienie TK z: 4 kwietnia 2014 r. i 25 czerwca 2014 r., sygn. Ts 5/14, OTK ZU nr 3/B/2014, poz. 245 i 246). W razie jego upływu uprawnienie skarżącego do wniesienia skargi konstytucyjnej wygasa. Oznacza to, że wskazana przez skarżącego „ożywion[a] korespondencj[a] z Sądem Najwyższym”, abstrahując od oceny jej przyczyny, nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu.
4. Skarżący jako ostateczne orzeczenie w sprawie wskazał postanowienie Sądu Najwyższego z 19 października 2017 r. (sygn. akt […]), które, jak wyjaśnił, zostało mu doręczone 10 listopada 2017 r. Od tego dnia rozpoczął bieg trzymiesięczny termin do wniesienia skargi konstytucyjnej. Termin ten upłynął skarżącemu 10 lutego 2018 r. Skarga konstytucyjna została natomiast nadana 5 marca 2018 r., a zatem z przekroczeniem terminu określonego w u.o.t.p. TK.
Okoliczność ta jest także samodzielną podstawą odmowy nadania skardze dalszego biegu (art. 77 ust. 1 w zw. art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK).
W tym stanie rzeczy, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.
POUCZENIE 17
Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty doręczenia tego postanowienia.