Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 12 października 2023 r. (data nadania) H.G. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika, wystąpiła z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następującego stanu faktycznego.
29 grudnia 2008 r. skarżąca i jej siostra złożyły do Wojewody wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H.B. i M.B., których są wnuczkami, nieruchomości położonych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej – w W. przy ul. […].
Wojewoda decyzją nr 2 z 7 listopada 2019 r. (znak: […]) odmówił potwierdzenia skarżącej i jej siostrze prawa do rekompensaty.
W uzasadnieniu stwierdził, że wnioskodawczynie nie wykazały faktu opuszczenia przez właścicieli nieruchomości byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., a tym samym nie spełniły przesłanki, o której mowa w art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2097; dalej: ustawa zabużańska).
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej i jej siostry od powyższej decyzji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał ją w mocy decyzją z 7 lutego 2020 r. (znak: […]).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. (dalej: WSA w W.) wyrokiem z 11 lutego 2021 r. (sygn. akt […]) oddalił skargę skarżącej i jej siostry na powyższą decyzję, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 16 maja 2023 r. (sygn. akt […]) oddalił wywiedzioną przez nie skargę kasacyjną od wyroku WSA w W. 6
W skardze zarzucono niekonstytucyjność art. 1 w związku z art. 2 ustawy zabużańskiej. Skarżąca wskazała, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 16 maja 2023 r. (sygn. akt […]) zamknął jej drogę do zrealizowania prawa majątkowego w postaci prawa do uzyskania rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez jej spadkodawców poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej – w W. (art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji) i uczynił to w oparciu o wykładnię zaskarżonych przepisów stanowiącą „wyraz ujednoliconego stosowania prawa przez sądy administracyjne, mając[ą] charakter stały, powtarzalny i powszechny” (s. 11 skargi). Jak wskazała skarżąca, wykładnia ta uzależnia możliwość przyznania prawa do rekompensaty od spełnienia pozaustawowej przesłanki powrotu (repatriacji) właściciela nieruchomości położonej na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na terytorium w obecnych granicach Rzeczypospolitej Polskiej i jako wykładnia contra legem podważa zasadę legalizmu, tj. zasadę działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach powszechnie obowiązującego prawa (art. 7 w związku z art. 87 ust. 1 Konstytucji).
Prowadzi ponadto, zdaniem skarżącej, do nieusprawiedliwionej dyskryminacji (art. 32 ust. 1 Konstytucji) w zakresie możliwości ubiegania się o rekompensatę następców prawnych właścicieli nieruchomości pozostawionych na Kresach, którzy z przyczyn od nich niezależnych (śmierć lub sytuacja polityczna po II wojnie światowej) nie mogli powrócić na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W przekonaniu skarżącej stosowanie przesłanki repatriacji jest nieproporcjonalne i nie spełnia wymogów określonych w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Narusza zasadę ochrony praw słusznie nabytych, zasadę pewności prawa oraz zasadę rzetelnej legislacji, wynikające z zasady demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji).
Zarządzeniem z 31 stycznia 2024 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 7 lutego 2024 r.) Prezes Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżącą do doręczenia odpisów lub kopii prawidłowo poświadczonych za zgodność z oryginałem (na każdej stronie poświadczanego dokumentu) wszystkich załączników złożonych wraz ze skargą konstytucyjną (z wyjątkiem pełnomocnictwa i pism skarżącej).
Pismem z 9 lutego 2024 r. (data nadania) skarżąca złożyła do akt sprawy wymagane dokumenty.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
- 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom.
- 2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że analizowana skarga konstytucyjna spełnia przesłanki warunkujące przekazanie jej do rozpoznania merytorycznego, gdyż:
12 – została sporządzona i wniesiona przez umocowanego adwokata (art. 53 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK);
13 – złożono ją w terminie trzymiesięcznym, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, gdyż odpis wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2023 r. (sygn. akt […]; dalej: wyrok NSA), wskazanego jako orzeczenie ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, został doręczony skarżącej 13 lipca 2023 r., a skarga została wniesiona do Trybunału 12 października 2023 r.;
14 – wyczerpano przysługującą skarżącej drogę prawną, ponieważ wyrok NSA jest prawomocny i nie przysługują od niego zwykłe środki zaskarżenia (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK);
15 – w skardze konstytucyjnej określono przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK);
16 – wskazano, które konstytucyjne prawa i wolności oraz w jaki sposób, zdaniem skarżącej, zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK);
17 – przedstawiono uzasadnienie sformułowanych zarzutów (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK) oraz stan faktyczny sprawy (art. 53 ust. 1 pkt 4 u.o.t.p.TK);
18 – poinformowano o niewniesieniu nadzwyczajnego środka zaskarżenia od wyroku NSA (art. 53 ust. 1 pkt 6 u.o.t.p.TK);
19 – dołączono wiarygodne egzemplarze rozstrzygnięć wydanych na podstawie zaskarżonych przepisów (art. 53 ust. 2 pkt 1 i 2 u.o.t.p.TK).
W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna nie jest obarczona nieusuwalnymi brakami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, a sformułowane w niej zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK.
W tym stanie rzeczy – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowiono jak w sentencji.