Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 15 grudnia 2023 r. (data nadania) S.K. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego.
Sąd Rejonowy w S. V Wydział Karny, postanowieniem z 9 lutego 2023 r. (sygn. akt […]), na podstawie art. 572 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 37) umorzył postępowanie w sprawie wydania w stosunku do skarżącego wyroku łącznego. Powyższe rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy w S. IV Wydział Karny Odwoławczy utrzymał w mocy postanowieniem z 18 maja 2023 r. (sygn. akt […]). Sąd Okręgowy wskazał, że postępowanie w sprawie wydania wyroku łącznego zostało prawidłowo umorzone z uwagi na art. 81 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2141), który wyklucza stosowanie art. 4 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 17).
Postanowienie Sądu Okręgowego w S. zostało doręczone skarżącemu 24 maja 2023 r. 4
Wnioskiem z 26 czerwca 2023 r. (data złożenia w administracji Zakładu Karnego) skarżący wystąpił do Sądu Rejonowego w S. I Wydział Cywilny o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej. Postanowieniem z 23 sierpnia 2023 r. (sygn. akt […]) Referendarz Sądowy w Sądzie Rejonowym w S. ustanowił dla skarżącego pełnomocnika z urzędu.
Okręgowa Rada Adwokacka w K. wyznaczyła pełnomocnika w piśmie z 11 października 2023 r. (doręczonym pełnomocnikowi 12 października 2023 r.).
Prezes Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 14 marca 2024 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 26 marca 2024 r.) wezwał skarżącego do udokumentowania umocowania adwokata P.T. do reprezentowania skarżącego, przez doręczenie odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem postanowienia Sądu Rejonowego w S. z 23 sierpnia 2023 r. (sygn. akt […]) oraz pisma właściwej Rady Adwokackiej wyznaczającego go pełnomocnikiem skarżącego; doręczenia odpisów lub poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii wyroków, decyzji lub innych rozstrzygnięć (wraz z uzasadnieniami) potwierdzających wyczerpanie drogi prawnej (wraz z czterema kopiami), w szczególności postanowień Sądu Rejonowego w S. z 9 lutego 2023 r. (sygn. akt […]) oraz Sądu Okręgowego w S. z 18 maja 2023 r. (sygn. akt […]).
Skarżący został także zobowiązany do udokumentowania dat: złożenia wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu (wraz z czterema kopiami), doręczenia mu ostatecznego orzeczenia, zaś reprezentującemu go adwokatowi pisma wyznaczającego go pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego.
W terminie wskazanym w zarządzeniu skarżący usunął tylko część braków. W piśmie procesowym z 2 kwietnia 2024 r. (data nadania) wniósł o przedłużenie terminu usunięcia pozostałych braków skargi konstytucyjnej do 30 czerwca 2024 r. 7
Kolejne dokumenty, o których mowa w zarządzeniu, skarżący doręczył 7 maja 2024 r., podtrzymując wniosek sformułowany w piśmie procesowym z 2 kwietnia 2024 r. 8
Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniami z 26 czerwca 2024 r. (doręczonymi pełnomocnikowi skarżącego 4 lipca 2024 r.) odrzucił, jako niedopuszczalny, wniosek o przedłużenie terminu usunięcia braków formalnych skargi oraz wezwał skarżącego do wskazania, które jego wolności lub prawa wyrażone w art. 175 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 32 Konstytucji i w jaki sposób, zdaniem skarżącego, zostały naruszone przez zakwestionowany w skardze przepis; uzasadnienia zarzutu niezgodności zakwestionowanego w skardze przepisu z powyższą wolnością lub prawem, oraz prawem do sądu (art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji), z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie.
Skarżący został także zobowiązany do udokumentowania dat: wystąpienia do Sądu Rejonowego w S. I Wydział Cywilny z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu oraz doręczenia pełnomocnikowi skarżącego pisma Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z 11 października 2023 r. wydanego w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z 23 sierpnia 2023 r. (sygn. akt […]), a także do doręczenia odpisów pism procesowych z 2 kwietnia 2024 r. (data nadania 2 kwietnia 2024 r.) i 30 kwietnia 2024 r. (data nadania 7 maja 2024 r.) wraz z załącznikami.
Skarżący odniósł się do zarządzenia w piśmie procesowym z 9 lipca 2024 r. (data nadania). Zarzucił, że zakwestionowany w skardze przepis pozbawił go prawa „do uzyskania wyroku łącznego” oraz „oceny jego sprawy przez Sąd”. Naruszył zatem prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, a także prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie których sąd lub organ administracji publicznej orzekły ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji.
Wspomniane zasady korzystania z tego środka ochrony wolności i praw precyzuje ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). W myśl art. 77 ust. 1 tej ustawy skargę konstytucyjną wnosi się po wyczerpaniu przez skarżącego drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu 3 miesięcy od dnia doręczenia mu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia.
W związku z podjętymi przez skarżącego – na podstawie art. 44 ust. 2 u.o.t.p.TK – działaniami zmierzającymi do uzyskania pomocy prawnej z urzędu, istotnego znaczenia nabiera także unormowanie zawarte w art. 44 ust. 3 pkt 1 u.o.t.p.TK, w myśl którego:
„Złożenie wniosku, o którym mowa w ust. 2, wstrzymuje bieg terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej. Wznowienie biegu tego terminu następuje pierwszego dnia po dniu (…) doręczenia adwokatowi lub radcy prawnemu rozstrzygnięcia właściwego organu o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącego”.
Na podstawie powyższych regulacji Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że analizowaną skargę konstytucyjną wniesiono z przekroczeniem terminu.
Jak wynika ze stanu faktycznego przedstawionego w skardze oraz z dołączonych do niej dokumentów, odpis ostatecznego orzeczenia, tj. postanowienia Sądu Okręgowego w S. IV Wydział Karny Odwoławczy z 18 maja 2023 r. (sygn. akt […]), został doręczony skarżącemu 24 maja 2023 r. W tym dniu rozpoczął się bieg terminu wniesienia skargi konstytucyjnej. Wystąpienie przez skarżącego 26 czerwca 2023 r. z wnioskiem, o którym mowa w art. 44 ust. 2 u.o.t.p.TK, spowodowało zawieszenie biegu tego terminu. Trwało ono do dnia, w którym pełnomocnikowi zostało doręczone pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z 11 października 2023 r., wydane w celu wykonania postanowienia Sądu Rejonowego w S. I Wydział Cywilny z 23 sierpnia 2023 r. (sygn. akt […]).
Należy przypomnieć, że w myśl art. 36 u.o.t.p.TK w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie do postępowania przed Trybunałem stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568; dalej: k.p.c.). Z powodu braku odrębnej regulacji w u.o.t.p.TK termin, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, powinno się obliczać na podstawie unormowań zawartych w k.p.c., a w myśl odesłania zawartego w art. 165 § 1 k.p.c. – według przepisów prawa cywilnego. Zgodnie zaś z art. 114 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061), jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach, a ciągłość terminu nie jest wymagana, to miesiąc liczy się jako trzydzieści dni.
Mając powyższe na względzie Trybunał stwierdził, że wniesienie analizowanej skargi konstytucyjnej 15 grudnia 2023 r. nastąpiło z przekroczeniem terminu określonego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK.
Od daty doręczenia skarżącemu odpisu ostatecznego orzeczenia (24 maja 2023 r.) do wystąpienia przez niego do Sądu Rejonowego w S. z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej (26 czerwca 2023 r.) upłynęły 33 dni (7 dni w maju i 26 dni w czerwcu). Natomiast od doręczenia pełnomocnikowi skarżącego zarządzenia Okręgowej Rady Adwokackiej w K. (12 października 2023 r.) do wniesienia skargi konstytucyjnej (15 grudnia 2023 r.) – 64 dni (19 dni w październiku, 30 dni w listopadzie i 15 dni w grudniu). Zatem od dnia doręczenia skarżącemu ostatecznego orzeczenia do dnia wniesienia przez niego skargi (nie licząc okresu zawieszenia) minęło 97 dni.
Powyższa okoliczności jest – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – podstawą odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił jak w sentencji.
POUCZENIE 20
Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.