Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej wniesionej osobiście do Trybunału Konstytucyjnego 3 stycznia 2025 r. (data wniesienia) adwokat M.W.
(dalej: skarżąca), działająca we własnym imieniu, wystąpiła z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia, sformułowanym na tle następującej sprawy.
Wyrokiem z 25 lutego 2021 r. Sąd Okręgowy w W. VI Wydział Karny-Odwoławczy (sygn. akt […]) zasądził od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej wynagrodzenie tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu, kształtując wysokość tej pomocy w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18).
Trybunał Konstytucyjny 27 lutego 2024 r. wydał wyrok w sprawie o sygn. SK 90/22 (OTK ZU A/2024, poz. 30), którym uznał przepisy powyższego rozporządzenia za niezgodne z Konstytucją. Skarżąca wystąpiła zatem, na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji w związku z art. 626 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 37, ze zm.), o uzupełnienie rozstrzygnięcia o kosztach obrony z urzędu zawartego w wyroku Sądu Okręgowego w W. z 25 lutego 2021 r. przez przyznanie od Skarbu Państwa dodatkowego wynagrodzenia.
Sąd Okręgowy w W. VI Wydział Karny-Odwoławczy postanowieniem z 4 października 2024 r. (sygn. akt […]) odmówił skarżącej uzupełnienia rozstrzygnięcia o kosztach obrony z urzędu poprzez przyznanie dodatkowego wynagrodzenia. Skarżąca złożyła na to postanowienie zażalenie.
Postanowieniem Sądu Okręgowego w W. VI Wydział Karny-Odwoławczy z 7 listopada 2024 r. (sygn. akt […]) utrzymano w mocy zaskarżone orzeczenie, uzasadniając, że wniosek o przyznanie dodatkowego wynagrodzenia na rzecz skarżącej nie może zostać uwzględniony, gdyż został złożony po upływie trzech lat od daty wydania pierwotnego rozstrzygnięcia w sprawie, a zatem po dacie przedawnienia roszczenia, które nastąpiło 25 lutego 2024 r.
Postanowienie Sądu Okręgowego w W. z 7 listopada 2024 r. (sygn. akt […]), wskazane przez skarżącą jako ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie, zostało jej doręczone 18 listopada 2024 r. 7
Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 28 stycznia 2025 r. (doręczonym skarżącej 17 lutego 2025 r.) skarżącą wezwano do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) złożenie jednego odpisu skargi konstytucyjnej; 2) doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem wyroków, decyzji lub innych rozstrzygnięć (wraz z uzasadnieniami) potwierdzających wyczerpanie drogi prawnej, w szczególności postanowień: a) Sądu Okręgowego w W. z 4 października 2024 r. (sygn. akt […]), b) Sądu Okręgowego w W. z 7 listopada 2024 r. (sygn. akt […]); 3) udokumentowanie daty doręczenia skarżącej ostatecznego orzeczenia; 4) poinformowanie, czy od wskazanego w skardze konstytucyjnej ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia.
W piśmie z 24 lutego 2025 r. (data wniesienia) skarżąca ustosunkowała się do otrzymanego zarządzenia.
Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 7 października 2025 r. (doręczonym skarżącej 16 października 2025 r.) wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) wyjaśnienie (ze względu na niespójność petitum skargi oraz jej uzasadnienia), czy art. 31 ust. 2 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji mają być wzorcami kontroli i – w razie odpowiedzi twierdzącej – wskazanie sposobu naruszenia oraz uzasadnienie zarzutu niezgodności przedmiotu zaskarżenia z drugim ze wskazanych wzorców; 2) podanie adresu publikacyjnego zaskarżonego przepisu.
10 23 października 2025 r. (data nadania) skarżąca złożyła pismo, w którym ustosunkowała się do zarządzenia. Poinformowała, że jej intencją było ustanowienie wzorcem kontroli również art. 64 ust. 2 Konstytucji, natomiast adresem publikacyjnym zaskarżonego przepisu jest Dz. U. z 2023 r. poz. 123. 11
Skarżąca wnosi o uznanie zaskarżonych przepisów za niezgodne z ustanowioną w art. 2 Konstytucji zasadą państwa prawa, z art. 64 ust. 3 Konstytucji poprzez wprowadzenie ograniczenia naruszającego istotne prawo własności, a także z art. 31 ust. 2 Konstytucji poprzez wprowadzenie ograniczenia praw w stopniu niedozwolonym. Jako wzorzec kontroli wskazuje także art. 190 ust. 4 ustawy zasadniczej argumentując, że została pozbawiona prawa do uzupełnienia wynagrodzenia w oparciu o przepisy niezgodne z Konstytucją i na tej podstawie przedawniło się jej roszczenie, które – jej zdaniem – stało się zgodne z Konstytucją na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 lutego 2024 r., sygn. SK 90/22 (OTK ZU A/2024, poz. 30).
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Trybunał Konstytucyjny dokonuje oceny spełnienia przesłanek wynikających z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz z przepisów u.o.t.p.TK, określających warunki formalne skargi konstytucyjnej. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona określone przez prawo wymagania.
- 2. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że skarga konstytucyjna kwalifikuje się do rozpoznania merytorycznego w zakresie wzorców kontroli wskazanych pierwotnie w skardze, ponieważ:
15 – została sporządzona przez adwokata występującego we własnym imieniu. Został spełniony warunek, o którym mowa w art. 44 ust. 1 in fine u.o.t.p.TK, 16 – skarżąca wyczerpała przysługującą jej drogę prawną, o której stanowi art. 77 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 2 pkt 2 u.o.t.p.TK, 17 – odpis postanowienia Sądu Okręgowego w W. VI Wydział Karny-Odwoławczy z 7 listopada 2024 r. (sygn. akt […]), które wskazano jako ostateczne orzeczenie w sprawie, doręczono skarżącej 18 listopada 2024 r., skarga konstytucyjna została zaś wniesiona do Trybunału Konstytucyjnego 3 stycznia 2025 r. (data wniesienia). Dochowany więc został trzymiesięczny termin wniesienia skargi konstytucyjnej, zastrzeżony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, 18 – wskazano, które konstytucyjne prawa przysługujące skarżącej i w jaki sposób – jej zdaniem – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK), jak również uzasadniono sformułowane w skardze zarzuty (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK).
Przedmiot zaskarżenia został określony prawidłowo, co spełnia warunek, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, 19 – przedstawiony został stan faktyczny sprawy (art. 53 ust. 1 pkt 4 u.o.t.p.TK).
3. Skarga nie została jednak w całości skierowana do rozpoznania merytorycznego, gdyż nie spełnia warunku nadania jej dalszego biegu w zakresie zbadania zarzutu niezgodności zaskarżonego przepisu z art. 64 ust. 2 Konstytucji. W piśmie z 23 października 2025 r., stanowiącym odpowiedź na zarządzenie sędziego Trybunału Konstytucyjnego, skarżąca przedstawiła adres publikacyjny zaskarżonego przepisu, ale nie wskazała sposobu naruszenia konstytucyjnego prawa określonego w art. 64 ust. 2 Konstytucji ani nie uzasadniła zarzutu niezgodności przepisu stanowiącego przedmiot zaskarżenia z tym wzorcem kontroli. Trybunał zauważył, że skarżąca – mimo wezwania – nie usunęła w wyznaczonym terminie wszystkich braków formalnych skargi konstytucyjnej. Okoliczność ta, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK, stanowi w tym zakresie podstawę odmowy nadania skardze dalszego biegu.
W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.
POUCZENIE 23
Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na pkt 2 powyższego postanowienia w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.