Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 25 sierpnia 2017 r. (data nadania) A.K. (dalej: skarżąca) wystąpiła z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego:
Wyrokiem z 5 grudnia 2016 r. (sygn. akt […]) Sąd Rejonowy w G. IV Wydział Pracy (dalej: Sąd Rejonowy) zasądził od skarżącej na rzecz powoda (zatrudnionego u skarżącej w charakterze kierowcy samochodu ciężarowego) 50 000 zł tytułem ryczałtów za noclegi w związku z odbytymi przez niego – od 1 listopada 2011 r. do 31 lipca 2014 r. – podróżami służbowymi (zagranicznymi i krajowymi).
Sąd Rejonowy ustalił, że podczas tych podróży powód nocował w pojeździe. W okresie, którego dotyczył spór, zasady wypłaty ryczałtów za noclegi w podróży służbowej nie były uregulowane ani w umowie o pracę, ani w regulacjach wewnątrzzakładowych.
Jako podstawę tego rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy wskazał art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2012 r. poz. 1155, ze zm.; dalej: u.c.p.k.) oraz trzy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej, tj. z dnia:
- a) 19 grudnia 2002 r.:
4 – w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (Dz. U. Nr 236 poz. 1990, ze zm.);
5 – w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. Nr 236 poz. 1991, ze zm.) oraz 6
- b) 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. poz. 167).
Od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca wniosła apelację, w której zarzuciła m.in., że Sąd Rejonowy orzekł na podstawie przepisów, które wyrokiem z 24 listopada 2016 r. (sygn. K 11/15, OTK ZU nr A/2016, poz. 93; dalej: wyrok TK sygn. K 11/15) Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z Konstytucją. Wyrokiem z 20 kwietnia 2017 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy (dalej: Sąd Okręgowy) oddalił złożony środek odwoławczy. Sąd Okręgowy, wskazawszy na wyrok Sądu Najwyższego z 21 lutego 2017 r. (sygn. akt I PK 300/15, OSP 2017/11/16; dalej: wyrok SN I PK 300/15) stwierdził, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. K 11/15, podstawą prawną do ustanawiania zasad zwrotu należności z tytułu ryczałtów za noclegi jest art. 2 ust. 7 u.c.p.k. w związku z art. 77 5 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1666, ze zm.).
Do skargi konstytucyjnej skarżąca nie dołączyła żadnego z powyższych orzeczeń. Poinformowała natomiast, że od wyroku Sądu Okręgowego wniosła skargę kasacyjną, która została wpisana do repertorium pod sygnaturą […].
Zarządzeniem z 20 września 2017 r. (doręczonym 27 września 2017 r.) sędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej, tj. do: wskazania ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji;
doręczenia: a) odpisu i czterech jego kopii oraz wyroków, decyzji lub innych rozstrzygnięć potwierdzających wyczerpanie drogi prawnej, o której mowa w art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072); b) pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej, a także reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed Trybunałem; c) czterech odpisów skargi konstytucyjnej. Trybunał zobowiązał skarżącą także do udokumentowania daty doręczenia ostatecznego orzeczenia.
W piśmie złożonym 16 października 2017 r., reprezentujący skarżącą pełnomocnik odniósł się do zarządzenia oraz wniósł o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi.
Postanowieniem z 21 listopada 2017 r. Trybunał Konstytucyjny przywrócił termin do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej oraz zawiesił postępowanie do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy.
Postanowieniem z 13 listopada 2018 r. (sygn. akt […]) Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, co Trybunał ustalił z urzędu.
Skarżąca twierdzi, że zakwestionowane w skardze przepisy, rozumiane w sposób przyjęty w uchwale Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2014 r. (sygn. akt II PZP 1/14, OSNP 2014, nr 12, poz. 164) naruszają zasady: zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa, określoności przepisów (art. 2 Konstytucji), społecznej gospodarki rynkowej i swobodę działalności gospodarczej (art. 20 i art. 22 Konstytucji) oraz równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji), a także nadmiernie ograniczają jej prawa majątkowe (art. 64 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji).
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania.
Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona wymagania przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK.
- 2. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do merytorycznej oceny.
- 2.1. Skargę sporządził radca prawny, który przedłożył pełnomocnictwo procesowe udzielone mu przez skarżącą.
- 2.2. Skarżąca wyczerpała przysługującą jej drogę prawną, ponieważ od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Sąd Okręgowy) z 20 kwietnia 2017 r. (sygn. akt V Pa 24/17) oddalającego apelację, nie przysługują żadne zwyczajne środki zaskarżenia.
- 2.3. Dochowany został trzymiesięczny termin do wniesienia skargi zastrzeżony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. Wyrok Sądu Okręgowego został doręczony pełnomocnikowi skarżącej 25 maja 2017 r., natomiast skarga konstytucyjna została wniesiona 25 sierpnia 2017 r. 20
- 2.4. Skarżąca prawidłowo określiła przedmiot kontroli. Zaskarżona przez nią norma wynikająca z pozostających ze sobą w związku:
art. 2 pkt 7 lit. a i b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1412; dalej: u.c.p.k.), art. 77 5 § 2, 2 i 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U z 2019 r. poz. 1040, ze zm.; dalej: k.p.), § 16 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. poz. 167), a także art. 2 pkt 7 lit. a i b u.c.p.k., art. 77 5 § 2, 2 i 5 oraz § 9 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. Nr 236 poz. 1991, ze zm.), była podstawą orzeczenia, w związku z którym skarżąca wniosła skargę do Trybunału.
2.5. Zakwestionowanej w skardze normie, rozumianej w sposób przyjęty w uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2014 r. (sygn. akt II PZP 1/14, OSNP 2014/12/164) skarżąca zarzuciła nieusprawiedliwione w świetle Konstytucji zróżnicowanie sytuacji prawnej przedsiębiorców zatrudniających kierowców w zagranicznym transporcie drogowym (art. 32 w związku z art. 64 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji), a także naruszenie zasad: zaufania obywatela do państwa (art. 2 Konstytucji), społecznej gospodarki rynkowej oraz swobody działalności gospodarczej (art. 20 i art. 22 Konstytucji). Zaskarżona regulacja – zdaniem skarżącej – godzi w prawa majątkowe tych przedsiębiorców, którzy dostosowali swoje pojazdy do warunków noclegowych, albowiem nie uznaje noclegu w kabinie pojazdu za „bezpłatny nocleg” (§ 9 ust. 4 rozporządzenia z 2002 r. i § 16 ust. 4 rozporządzenia z 2013 r.), co powoduje, że kierowcy (pracownikowi) przysługuje zwrot kosztów noclegu na warunkach i w wysokości określonych w rozporządzeniu.
3. W związku z powyższym i zważywszy na to, że sformułowane przez skarżącą zarzuty nie są oczywiście bezzasadne, Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p. TK – postanowił nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg.