Uzasadnienie
W sporządzonej przez radcę prawnego i wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 6 lipca 2017 r. (data nadania) skardze konstytucyjnej M.G. (dalej: skarżąca) zarzuciła niezgodność art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 623, ze zm.; dalej:
u.o.k.s.) w zakresie, w jakim pozbawia wnioskodawczynię prawa do przedstawienia w ponownym wniosku okoliczności faktycznych, które nie były przez nią przytoczone w poprzednio składanym wniosku, a które określają jej status rodzinny i materialny, z art. 2, art. 32 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji.
Skarga została wniesiona w związku z następującą sprawą.
Skarżąca w pozwie z 11 grudnia 2015 r. przeciwko Agencji Nieruchomości Rolnych, Oddział Terenowy w P. domagała się zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem Sądu Okręgowego w P. z 1 marca 2016 r. została częściowo zwolniona od kosztów sądowych.
Skarżąca na powyższe postanowienie wniosła zażalenie, które zostało następnie oddalone przez Sąd Apelacyjny w P. postanowieniem z 14 lipca 2016 r. Skarżąca złożyła ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 16 grudnia 2016 r.
Referendarz Sądowy w Sądzie Okręgowym w P. I Wydziale Cywilnym oddalił ponowny wniosek skarżącej. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła skargę. Sąd Okręgowy w P., Wydział I Cywilny postanowieniem z 25 stycznia 2017 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W ocenie skarżącej zaskarżony przepis, a w szczególności jego wykładnia dokonana przez sąd w jej sprawie, narusza prawo do sądu i sprawiedliwego procesu (art. 45 ust. 1 Konstytucji), zasadę dostatecznej określoności przepisów prawa oraz praworządności (art. 2 Konstytucji) zasadę jednakowej ochrony każdego podmiotu prawa przez stanowione przez państwo normy prawne, zakaz dyskryminacji przez prawo oraz zasadę równego traktowania podmiotów w procesie stosowanych norm prawnych (art. 32 Konstytucji).
Ponadto skarżąca, powołując się na poglądy doktryny, wskazuje, że istnieje inna możliwość interpretacji zaskarżonego przepisu niż ta, którą dokonał sąd w jej sprawie.
Zarządzeniem sędziego Trybunału z 5 marca 2017 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: po pierwsze, doręczenie 5 podpisanych egzemplarzy skargi konstytucyjnej, po drugie, dokładne wskazanie, w jaki sposób art. 107 u.o.k.s. narusza konstytucyjne prawa lub wolności skarżącej, wyrażone w art. 45 ust. 1 Konstytucji, po trzecie, udokumentowanie daty: doręczenia skarżącej odpisu postanowienia Sądu Okręgowego w P. z 25 stycznia 2017 r., wystąpienia przez skarżącą z wnioskiem, o którym mowa w art. 44 ust. 2 u.o.t.p. TK, w celu sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej w postępowaniu zakończonym wydaniem postanowienia Sądu Okręgowego w P. z 25 stycznia 2017 r., doręczenia pełnomocnikowi skarżącej rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 44 ust. 3 pkt 1 u.o.t.p. TK, po rozpoznaniu wniosku skarżącej, o którym mowa w punkcie 3b zarządzenia, po czwarte, doręczenie poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu postanowienia Referendarza Sądowego w Sądzie Okręgowym w P. z 16 grudnia 2016 r. oraz postanowienia Sądu Okręgowego w P. z 25 stycznia 2017 r., po piąte, doręczenie odpisu i 4 kopii postanowienia sądu wydanego po rozpoznaniu wniosku, o którym mowa w art. 44 ust. 2 u.o.t.p. TK, po rozpoznaniu wniosku skarżącej, o którym mowa w punkcie 3b zarządzenia.
W piśmie z 23 marca 2018 r. (data nadania) skarżąca ustosunkowała się do powyższego wezwania.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
1. Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony wolności lub praw. Musi ona spełniać przesłanki jej dopuszczalności, które zostały określone w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowane w ustawie z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK). Zgodnie z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.
TK skarga konstytucyjna może zostać wniesiona do Trybunału Konstytucyjnego dopiero po wyczerpaniu drogi prawnej, w terminie trzech miesięcy od doręczenia skarżącej prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia.
Stosownie do art. 44 ust. 2 u.o.t.p. TK, w razie niemożności poniesienia kosztów pomocy prawnej skarżąca może zwrócić się do sądu rejonowego swojego miejsca zamieszkania o ustanowienie dla niej adwokata lub radcy prawnego z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej. Jak stanowi art. 44 ust. 3 zdanie pierwsze u.o.t.p. TK, złożenie wniosku wstrzymuje bieg terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej. Zgodnie zaś z art. 44 ust. 3 pkt 1 u.o.t.p. TK, wznowienie biegu tego terminu następuje pierwszego dnia po dniu doręczenia adwokatowi lub radcy prawnemu rozstrzygnięcia właściwego organu o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącego.
Trybunał przypomina, że w myśl art. 36 u.o.t.p. TK w sprawach nieuregulowanych w u.o.t.p. TK do postępowania przed Trybunałem stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.; dalej: k.p.c.). Z powodu braku odrębnej regulacji w u.o.t.p. TK termin, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.
TK, oblicza się zgodnie z przepisami k.p.c., a w myśl odesłania wynikającego z art. 165 § 1 k.p.c. – według przepisów prawa cywilnego. Stosownie do art. 114 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459, ze zm.), jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach, a ciągłość terminu nie jest wymagana, to miesiąc liczy się za dni trzydzieści.
Skarżąca jako ostateczne orzeczenie w sprawie wskazała postanowienie Sądu Okręgowego w P. z 25 stycznia 2017 r., które zostało jej doręczone 3 lutego 2017 r., a więc od tego dnia rozpoczął bieg trzymiesięczny termin do wniesienia skargi konstytucyjnej.
Z załączonych do skargi dokumentów wynika, że skarżąca z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej wystąpiła 15 lutego 2017 r., a więc 11 dni po doręczeniu ostatecznego orzeczenia. Jednocześnie z dniem 15 lutego 2017 r. nastąpiło zawieszenie biegu terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej.
Pismo Okręgowej Izby Radców Prawnych w P., wyznaczające imiennie radcę prawnego w sprawie skarżącej, zostało doręczone pełnomocnikowi 6 kwietnia 2017 r. Oznacza to, że tego dnia nastąpiło wznowienie biegu terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej. W konsekwencji na wniesienie skargi konstytucyjnej pozostało 79 dni (90 dni pomniejszone o 11 dni). Tymczasem skarga konstytucyjna została skierowana do Trybunału Konstytucyjnego 6 lipca 2017 r. (data nadania), tzn. po upływie 91 dni.
Konkludując, Trybunał stwierdza, że rozpatrywana skarga konstytucyjna została wniesiona po upływie 102 dni od doręczenia skarżącej ostatecznego orzeczenia, a zatem z przekroczeniem terminu określonego w u.o.t.p. TK.
Okoliczność ta jest samodzielną podstawą odmowy nadania skardze dalszego biegu (art. 77 ust. 1 w zw. art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy o TK).
2. Niezależnie od powyższej podstawy odmowy, w ocenie Trybunału, podniesiony w skardze konstytucyjnej problem dotyczy sposobu stosowania prawa, a nie oceny jego hierarchicznej zgodności z Konstytucją. Trybunał zauważa, iż sama skarżąca wskazuje, że to Sąd Okręgowy w P., dokonując błędnej interpretacji zaskarżonego przepisu naruszył jej konstytucyjne prawa. Ponadto Trybunał stwierdza, że cała argumentacja przedstawiona w skardze konstytucyjnej skupia się na błędnej interpretacji zaskarżonego przepisu zastosowanej przez sądy w sprawie skarżącej.
W myśl utrwalonego poglądu normatywna treść przepisów może być kształtowana przez organy stosujące prawo. Jeżeli organy te nadają przepisom utrwalone i jednolite rozumienie, to powinno być ono uwzględniane przez Trybunał przy ocenie zarzutu niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją (zob. np. wyrok TK z 2 czerwca 2009 r., sygn. SK 31/08, OTK ZU nr 6/A/2009, poz. 83). Jednakże to na skarżącym spoczywa ciężar wykazania istnienia utrwalonej i jednolitej linii orzeczniczej odnośnie zaskarżonego przepisu.
Trybunał stwierdza, że skarżąca nie wykazała istnienia utrwalonej i jednolitej linii potwierdzającej jej sposób rozumienia zaskarżonego przepisu. Co więcej, sama, skarżąca, powołując się na rozbieżności w doktrynie, wskazuje na inną możliwość interpretacji zaskarżonego przepisu.
Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK skarga konstytucyjna powinna zawierać uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącej z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie. Jeżeli skarga konstytucyjna nie zawiera uzasadnienia zarzutu niekonstytucyjności przepisu, a jedynie niekonstytucyjnego stosowania prawa, to należy stwierdzić, iż wymóg uzasadnienia niekonstytucyjności przepisu nie został przez skarżącą spełniony.
Trybunał przypomina, że wydanie wyroku i jego treść nie mogą być przedmiotem skargi konstytucyjnej. Skoro więc skarżąca zakwestionowała sposób zastosowania zaskarżonych przepisów w jej sprawie przez sądy powszechne, sprawa nie może być merytorycznie rozpoznana.
W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.
POUCZENIE 24
Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty doręczenia tego postanowienia.