Uzasadnienie
- 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 14 stycznia 2020 r. (data nadania), Sp. z o.o. (dalej:
skarżąca), reprezentowana przez radcę prawnego ustanowionego z wyboru, zarzuciła niezgodność:
- a) art. 118 § 5 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; dalej:
k.p.c.) z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 79 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 79, art. 79 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji, 3
- b) art. 394 § k.p.c. w zakresie, w jakim „nie obejmuje czynności określonych w Art. 118 § 6 KPC” z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 79 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 79, art. 79 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1, art. 79 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji.
- 2. Postanowieniem z 23 czerwca 2020 r., doręczonym skarżącej 29 czerwca 2020 r., Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, stwierdzając, że zaskarżone przepisy nie były podstawą wydania wskazanego przez skarżącą ostatecznego rozstrzygnięcia, jak też nie udokumentowano daty jego doręczenia.
- 3. W zażaleniu z 7 lipca 2020 r. (data nadania) na powyższe postanowienie skarżąca przedstawiła argumenty, które – jej zdaniem – świadczą o wadliwości zakwestionowanego postanowienia.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego postanowienia.
Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym. Bada w szczególności, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdzono istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu.
- 2. Trybunał stwierdza, że zażalenie zostało wniesione po upływie 7 dniowego terminu, o którym stanowi art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK.
Postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu zostało doręczone skarżącej 29 czerwca 2020 r., (poniedziałek), tym samym termin do wniesienia zażalenia upłynął 6 lipca 2020 r. (poniedziałek). Zażalenie zostało natomiast nadane w polskiej placówce operatora wyznaczonego (Poczta Polska) 7 lipca 2020 r. Oznacza to, że zażalenie zostało wniesione ósmego (8) dnia od doręczenia skarżącej zakwestionowanego postanowienia.
Powyższa okoliczność uzasadnia pozostawienie wniesionego zażalenia bez rozpoznania.
Postanowienie
z dnia 23 czerwca 2020 r.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Stanisław Piotrowicz, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej sp. z o.o. w sprawie zgodności:
- 1) art. 118 § 5 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 79 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 79, art. 79 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;
- 2) art. 394 § 1 ustawy wymienionej w punkcie 1 w zakresie, w jakim „nie obejmuje czynności określonych w Art. 118 § 6 KPC” z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 79 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 79, art. 79 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1, art. 79 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji,
postanawia:
odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
Uzasadnienie
- 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 14 stycznia 2020 r. (data nadania) sp. z o.o. (dalej:
skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego z wyboru, wystąpiła z żądaniem na tle następującego stanu faktycznego.
Postanowieniem z 24 stycznia 2019 r. (sygn. akt […]; dalej: postanowienie z 24 stycznia 2019 r.) referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w T. (dalej: referendarz sądowy) oddalił wniosek skarżącej o stwierdzenie nierzetelności sporządzonej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi konstytucyjnej.
Postanowieniem z 26 lutego 2019 r. (sygn. jw.; dalej: postanowienie z 26 lutego 2019 r.) referendarz sądowy odmówił sporządzenia uzasadnienia postanowienia z 24 stycznia 2019 r. oraz jego doręczenia. Skarżąca wniosła skargę na powyższe orzeczenie, wnosząc jednocześnie o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez Trybunał skargi w sprawie o sygn. Ts 51/17.
Sąd Rejonowy w T. w punkcie pierwszym postanowienia z 6 kwietnia 2019 r. (sygn. jw.; dalej: postanowienie Sądu Rejonowego), oddalił wniosek skarżącej o zawieszenie postępowania oraz w punkcie drugim odmówił sporządzenia uzasadnienia postanowienia z 24 stycznia 2019 r. oraz jego doręczenia (w postanowieniu błędnie wskazano postanowienie z 26 lutego 2019 r.).
Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z 9 października 2019 r. (sygn. akt […]; dalej: postanowienie Sądu Okręgowego) odrzucił zażalenie co do punktu pierwszego postanowienia Sądu Rejonowego oraz oddalił je w pozostałej części.
2. Skarżąca wiąże naruszenie swoich konstytucyjnych wolności i praw z ustanowieniem w zakwestionowanych przepisach procedury, która nie przewiduje ani wydania prawomocnego orzeczenia uprawniającego skarżącą do skorzystania z prawa wynikającego z art. 79 ust. 1 Konstytucji, ani możliwości weryfikacji orzeczenia sądu, który po raz pierwszy orzekał w sprawie skarżącej. Zarzuciła ona ponadto ustawodawcy sformułowanie „normy regulujące[j] tryb postępowania w sposób pozostający poza jakąkolwiek kontrolą właściwego dla danej sprawy sądu (tu Trybunału)” oraz procedury „regulując[ej] tryb postępowania w sposób który pozostawia przepi[s] tej procedury poza jakąkolwiek procedurą konstytucyjną określoną w [a]rt. 79 ust. 1 Konstytucji”. Z ostrożności procesowej skarżąca wskazała także, że wykluczenie możliwości instancyjnej kontroli postanowienia wydanego na podstawie art. 118 § 5 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) narusza „zarówno prawo do rozpoznania sprawy przez właściwy Sąd, ale także ogólną zasadę ustroju władzy sądowniczej określoną w art. 176 ust. 1 Konstytucji”.
3. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 6 lutego 2020 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez doręczenie poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów: postanowienia z 26 lutego 2019 r., postanowienia Sądu Rejonowego i postanowienia Sądu Okręgowego oraz doręczenie oryginału dokumentu lub jego kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem, potwierdzającego datę doręczenia skarżącej orzeczenia, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji.
W piśmie procesowym z 24 lutego 2020 r. (data nadania) skarżąca ustosunkowała się do powyższego wezwania.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje.
- 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom.
- 2. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie uczyniono następujące przepisy:
12 – art. 118 § 5 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; dalej:
k.p.c.) o następującej treści:
13 „Jeżeli adwokat lub radca prawny ustanowiony w związku z postępowaniem kasacyjnym lub postępowaniem ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi, jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić na piśmie o tym stronę oraz sąd, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu. Do zawiadomienia adwokat lub radca prawny dołącza sporządzoną przez siebie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi. Opinia nie jest załączana do akt sprawy i nie jest doręczana stronie przeciwnej”;
14 – art. 394 § 1 k.p.c., określający katalog postanowień sądu pierwszej instancji oraz zarządzeń przewodniczącego, na które przysługuje zażalenie do sądu drugiej instancji.
3. Trybunał przypomina, że Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z 9 października 2019 r. (sygn. akt […]; dalej: postanowienie Sądu Okręgowego), wskazanym przez skarżącą jako ostateczne rozstrzygnięcie, odrzucił zażalenie co do punktu drugiego postanowienia Sądu Rejonowego w T. z 6 kwietnia 2019 r. (sygn. akt […]). Odmówiono nim sporządzenia uzasadnienia postanowienia z 24 stycznia 2019 r. (sygn. jw.; dalej: postanowienie referendarza sądowego), w którym referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w T. oddalił wniosek skarżącej o stwierdzenie nierzetelności sporządzonej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi konstytucyjnej.
Z powyższego wynika, że art. 118 § 5 k.p.c. był podstawą wydania wyłącznie postanowienia referendarza sądowego. Orzeczenia, które zapadły w dalszej kolejności – w tym postanowienie Sądu Okręgowego – dotyczyły jedynie obowiązku sporządzenia uzasadnienia tego postanowienia. Nie można również uznać, że podstawą wydania postanowienia Sądu Okręgowego był art. 394 § 1 k.p.c. Skarżąca kwestionuje ten przepis w zakresie, w jakim nie dotyczy on postanowienia wydanego na podstawie art. 118 § 6 k.p.c. Sąd Okręgowy odrzucił tymczasem zażalenie od postanowienia, w którym odmówiono sporządzenia jego uzasadnienia, a nie od postanowienia wydanego na podstawie tego przepisu.
Powyższa okoliczność, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK, stanowi samodzielną podstawę odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
- 4. Trybunał stwierdza również, że skarżąca nie usunęła prawidłowo braków formalnych skargi.
Skarżąca do skargi konstytucyjnej dołączyła niepoświadczoną za zgodność z oryginałem kopię koperty, w której przesłano jej ostateczne rozstrzygnięcie, a na której znajduje się numer przesyłki, na podstawie którego możliwe jest zweryfikowanie daty jej doręczenia.
Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 6 lutego 2020 r. wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej m.in. przez doręczenie oryginału dokumentu lub jego kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem, potwierdzającego datę doręczenia skarżącej orzeczenia, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji. W przedmiotowym zarządzeniu zaznaczono, że do skargi dołączono jedynie kopię koperty.
W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z 24 lutego 2020 r. (data nadania), skarżąca wyjaśniła, że list w którym przesłano jej ostateczne rozstrzygnięcie, został jej doręczony w trybie elektronicznego potwierdzenia odbioru. Zdaniem skarżącej oznacza to, że „nie istnieje żaden dokument w postaci konwencjonalnej (wydruk papierowy) potwierdzający datę odebrania przesyłki albowiem potwierdzenie odbioru jest zapisem elektronicznym w systemie informacyjnym sądów powszechnych”. Wskazała również, że „ewentualny wydruk z systemu teleinformatycznego nie jest dokumentem w rozumieniu przepisów prawa materialnego gdy jest to po prostu wydruk zapisu j.w.”.
Odnosząc się do powyższego Trybunał zauważa, że art. 53 ust. 1 pkt 5 u.o.t.p. TK nie określa wprawdzie formy dokumentu, jaki powinien być przedstawiony przez skarżącą, ale niewątpliwie musi być to dokument wiarygodny, z którego jednoznacznie wynika data otrzymania przez nią ostatecznego orzeczenia. W celu udokumentowania daty doręczenia ostatecznego rozstrzygnięcia skarżąca mogła przedstawić np. potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię (odpis): 1) potwierdzenia odbioru, wydrukowanego na jej wniosek z systemu teleinformatycznego, 2) koperty (zaopatrzonej m.in. w numer przesyłki), w której otrzymała od sądu treść tego orzeczenia, lub 3) jakichkolwiek innych stosownych dokumentów, potwierdzających datę tego doręczenia (zob. postanowienie TK z 17 lipca 2019 r., sygn. Ts 232/17, OTK ZU B/2020, poz. 38). Przedstawiona przez skarżącą niepoświadczona za zgodność z oryginałem kopia koperty nie spełnia tego wymogu.
Powyższa okoliczność, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 5 u.o.t.p. TK, stanowi samodzielną podstawę odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.
POUCZENIE 26
Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.