Uzasadnienie
Uczestniczka postępowania o dział spadku złożyła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnych postanowień – Sądu Rejonowego z dnia 17 grudnia 1982 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym w dniu 2 lipca 1980 r. W. K. [sygn. akt II Ns (…)] i Sądu Rejonowego z dnia 16 kwietnia 1993 r. o dziale spadku po W. K. i po M. K. [sygn. akt II Ns (…)].
Postanowieniem z dnia 25 września 2009 r. Sąd Rejonowy w B. odrzucił tę skargę z tego powodu, że w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zasada zastępstwa stron przez adwokatów lub radców prawnych (art. 871 § 1 k.p.c.).
Zastępstwo takie odnosi się także do czynności procesowych związanych z postępowaniem przed Sądem Najwyższym, ale podejmowanych jeszcze przed sądem niższej instancji. Osobiste zatem wniesienie skargi przewidzianej w art. 424¹ § 1 k.p.c. (niepodpisanej przez profesjonalnego pełnomocnika) powoduje jej odrzucenie (art. 424⁶ § 3 k.p.c.).
S. L. złożyła zażalenie na to postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 25 września 2009 r. i wnosiła o jego uchylenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Z przepisu art. 87¹ § 1 k.p.c wynika zasada, że w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje wymóg zastępowania stron przez adwokatów i radców prawnych, a zastępstwo takie odnosi się także do czynności procesowych związanych z postępowaniem przed tym Sądem, podejmowanych już przed sądem niższej instancji.
Oznacza to istnienie tzw. przymusu adwokackiego m.in. w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 424¹ k.p.c.).
Wspomniany w art. 87¹ k.p.c. przymus adwokacko – radcowski obejmuje także wniesienie zażalenia na postanowienie Sądu Rejonowego odrzucającej skargę o stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia takiego sądu. W związku z tym, że złożone przez skarżącą się zażalenie z dnia 4 października 2009 r. nie zostało podpisane przez profesjonalnego pełnomocnika (a jedynie przez samą skarżącą) istniały podstawy do odrzucenia tego środka odwoławczego (art. 370 k.p.c. w zw. z art. 394¹ § 3 k.p.c. i w zw. art. 398²¹ k.p.c.).