Uzasadnienie
Sąd Okręgowy w B. postanowieniem z 3 sierpnia 2005 r. oddalił zażalenie powoda na postanowienie odmawiające zwolnienia od kosztów sądowych.
Powód wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem tego postanowienia.
Sąd Najwyższy odrzucił tę skargę, uznając ją za niedopuszczalną z następujących przyczyn:
- 1. W art. 424¹ § 1 k.p.c. ograniczono zakres orzeczeń sądu drugiej instancji podlegających zaskarżeniu z powodu niezgodności z prawem do kończących postępowanie w sprawie.
Pojęcie to funkcjonujące w kodeksie postępowania cywilnego m.in. przy kasacji (art. 392 k.p.c.) było przedmiotem licznych orzeczeń Sądu Najwyższego (np. postanowienie z 3 kwietnia 1997 r., I CZ 27/97, OSNC 1997 r., nr 9, poz. 130), w których wyjaśniono, że postanowienie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych nie kończy postępowania w sprawie.
Ogólniejsze rozważania dotyczące tej problematyki zawarte są w uzasadnieniu uchwały z 6 października 2000 r., III CZP 31/00 (OSNC 2001, nr 2, poz. 22) i przede wszystkim w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z 24 listopada 1998 r. III CZP 44/98 (OSNC 1999 nr 5, poz. 87) wyjaśniającym doniosłość kryterium przedmiotowego, tj. rozstrzygnięcia istoty sprawy, jako całości poddanej osądowi.
Identyczność sformułowania przyjętego w powołanym wyżej przepisie określającym przedmiot skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia ze sformułowaniami zawartymi w nieobowiązującym już art. 392 k.p.c. i art. 394 § 1 k.p.c. pozwala uznać aktualność wskazanych wyżej orzeczeń, co prowadzi do wniosku, że postanowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych nie może być zaskarżone skargą przewidzianą w art. 424¹ § 1 k.p.c.
Drugą negatywną przesłanką dopuszczalności skargi przedstawionej do rozpoznania stanowi brak po stronie powoda specjalnych kwalifikacji prawniczych wymaganych według art. 87¹ § 1 i 2 k.p.c. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym.
Przepis ten wymaga zastępstwa przez adwokatów lub radców prawnych.
Powód nie twierdził, że posiada wyższe wykształcenie prawnicze i pełni jedną z funkcji wymienionych w art. 87 § 2 k.p.c.
Dlatego należało skargę odrzucić zgodnie z wymaganiem art. 424⁸ § 1 k.p.c. db