Uzasadnienie
Uchwałą z dnia 30 kwietnia 2003 r. Państwowa Komisja Wyborcza odmówiła Związkowi Nauczycielstwa Polskiego wydania zaświadczenia o przysługiwaniu uprawnień do udziału w kampanii referendalnej w programach radiowych i telewizyjnych nadawców publicznych z uzasadnieniem, że żaden z celów statutowych tego Związku wymienionych w ust. 5 statutu nie jest związany z przedmiotem referendum w sprawie wyrażenia zgody na ratyfikację Traktatu dotyczącego przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej.
W skardze na powyższą uchwałę Związek Nauczycielstwa Polskiego podniósł, że czynnie włączył się w kampanię informacyjną mającą na celu przybliżenie członkom Związku wpływu akcesji na polski system oświaty oraz na prawa i obowiązki pracowników oświaty i wychowania, zorganizował szereg konferencji poświęconych procesowi integracji europejskiej, był współautorem dodatku do tygodnika „Polityka” poświęconego tematyce europejskiej - co dowodzi, że ZNP prowadzi działalność związaną z przedmiotem referendum.
W odpowiedzi na skargę Państwowa Komisja Wyborcza podtrzymała swoje stanowisko.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 5 Statutu ZNP celem Związku jest - między innymi - aktywne uczestniczenie w kształtowaniu demokratycznego oblicza polskiej oświaty i nauki, wychowywanie w duchu tolerancji, poszanowania praw, wolności i godności osobistej, dążenie do powszechnej dostępności do oświaty na wszystkich jej szczeblach oraz zapewnienie warunków organizacyjnych i materialnych do podnoszenia kwalifikacji zawodowych, tworzenie materialnej i społecznej bazy dla realizowania zadań w zakresie pomocy i uczestniczenia w życiu intelektualnym i kulturalnym środowisk lokalnych i całego kraju. Cele te będą osiągane (art. 6 statutu) między innymi przez uczestniczenie w tworzeniu aktów prawnych dotyczących oświaty, szkolnictwa wyższego i nauki, opiniowanie aktów prawnych dotyczących oświaty, szkolnictwa wyższego i nauki, członkostwo w międzynarodowych organizacjach zrzeszających związki zawodowe pracowników oświaty i wychowania, szkolnictwa wyższego i nauki oraz współpraca z tymi organizacjami, prowadzenie szkół, placówek oświatowych i wychowawczych, domów nauczyciela, placówek wychowawczo-leczniczych, sanatoriów, wydawnictwa pedagogicznego, bibliotek, czytelni, gromadzenie zbiorów, urządzanie wystaw itp.
Przedmiotem referendum jest wprawdzie zgoda na ratyfikację Traktatu dotyczącego przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, jednakże przedmiot ten nie może być ograniczony jedynie do sposobu udzielenia odpowiedzi. Poprzez zgodę lub jej brak wyrażony jest bowiem stosunek do podpisanego już przez Polskę Traktatu w dniu 16 kwietnia 2003 r. w Atenach, natomiast przedmiotem Traktatu jest niewątpliwie także ta materia, o której mowa w celach statutowych ZNP. Nie wchodząc bowiem w szczegóły Traktatu zauważyć należy fakt powszechnie znany, jakim jest dostosowywanie, od szeregu lat, polskiego systemu oświaty do systemu obowiązującego w Unii Europejskiej, zaś w procesie dostosowawczym, co jest faktem powszechnie znanym, a także wynikającym z obowiązujących przepisów prawa (między innymi Rozdział 3 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych - jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.) Związek Nauczycielstwa Polskiego uczestniczy w formach prawem przewidzianych.
Sąd Najwyższy doszedł zatem do przekonania, że wynikająca z celów statutowych działalność Związku Nauczycielstwa Polskiego jest związana z przedmiotem ogólnokrajowego referendum w sprawie wyrażenia zgody na ratyfikację Traktatu między Rzecząpospolitą Polską a Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej, a tym samym spełnia warunki do wydania mu zaświadczenia o przysługiwaniu uprawnienia z art. 48 ust. 1 ustawy o referendum.