Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 października 2005 r. Sąd Okręgowy w L. odrzucił skargę kasacyjną pozwanego od wyroku tego Sądu z dnia 24 czerwca 2005 r., którym oddalona została apelacja pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w L. uwzględniającego powództwo o podwyższenie alimentów. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy stwierdził, że, zgodnie z art. 398² § 2 pkt 1 k.p.c., w sprawach o alimenty skarga kasacyjna jest niedopuszczalna (art. 398⁶ § 2 k.p.c.).
Pozwany, w sporządzonym osobiście środku odwoławczym, nazwanym pierwotnie odwołaniem, a następnie zażaleniem, wnosił o uchylenie powyższego postanowienia, podnosząc, że złożone przez niego odwołanie od wyroku z dnia 24 czerwca 2005 r. nie było skargą kasacyjną, lecz apelacją, którą powinien rozpoznać Sąd Apelacyjny.
Sąd Okręgowy przedstawił Sądowi Najwyższemu akta sprawy wraz z zażaleniem na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Na postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające skargę kasacyjną przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego (art. 394¹ § 1 k.p.c.), jednakże, zgodnie z art. 87¹ § 1 k.p.c., w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych. Zastępstwo to dotyczy także czynności procesowych związanych z postępowaniem przed Sądem Najwyższym, podejmowanych przed sądem niższej instancji. Przepisu § 1 nie stosuje się – jak stanowi art. 87¹ § 2 k.p.c. – w postępowaniu o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego oraz gdy stroną, jej organem, jej przedstawicielem ustawowym lub pełnomocnikiem jest sędzia, prokurator, notariusz albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, a także gdy stroną, jej organem lub jej przedstawicielem ustawowym jest adwokat, radca prawny lub radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 871 § 3 k.p.c., przepisu § 1 nie stosuje się także wtedy, gdy zastępstwo procesowe Skarbu Państwa jest wykonywane przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa.
Przewidziany w przepisie art. 87¹ § 1 k.p.c. przymus adwokacko – radcowski pozbawia strony zdolności postulacyjnej.
Zgodnie z art. 130 § 5 k.p.c., pisma procesowe sporządzone z naruszeniem art. 87¹ podlegają zwrotowi bez wzywania do usunięcia braków, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przytoczony przepis nie dotyczy środków odwoławczych sporządzonych z naruszeniem art. 87¹ k.p.c., gdyż środki te – jako niedopuszczalne z powodu braku zdolności postulacyjnej – podlegają odrzuceniu (np. art. 370, art. 373, art. 397 § 2 k.p.c.).
Żalący nie wykazał, by należał do kręgu osób zwolnionych z przymusowego zastępstwa przez adwokata lub radcę prawnego, które zostały wymienione w art. 871 § 2 k.p.c., wobec czego zażalenie, wniesione przez niego z naruszeniem art. 871 § 1 k.p.c., podlega odrzuceniu jako „z innych przyczyn niedopuszczalne” (art. 373 w związku z art. 370 oraz w związku z art. 398²¹ i art. 394¹ § 3 k.p.c.).
Z przytoczonych wyżej powodów Sąd Najwyższy postanowił, jak w sentencji.